Aýyl sharýashylyǵyna ınvestısııa tartýda kóshbasshy aımaq

Bıyl Soltústik Qazaqstan oblysynyń bıýdjeti 420 mlrd teńgeden 499 mlrd teńge­ge deıin ósipti. Aýyl sharýa­shy­­lyǵynda týyndaǵan qıyn­shy­lyq­tarǵa qara­mastan, soltús­tik­­qazaqstandyq dıqandar 3,7 mln tonna astyq jınap, ortasha ónimdilik 11,1 s/ga quraǵan. Bul – agrarly aımaqtar arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish.

«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda bizdiń jumysymyz – oblys ekonomıkasynyń damý qarqynyn qamtamasyz etýge jáne halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Soltústik Qazaqs­tan oblysynyń ákimi qyzmetine taǵaıyndalǵan kúnnen bas­tap, barlyq aýdan men kásip­oryn­dy, áleýmettik nysandy aralap, ekonomıkanyń negizgi salalarymen jáne óńirdiń ózekti máselelerimen tanys­tym» degen Ǵ.Nurmuhambetov bıylǵy jyldyń 10 aıynda jetken jetis­tik­teri men keıbir qıyn­dyq­tarǵa toqtalyp ótti.

Onyń aıtýynsha, 10 aıdyń qorytyndysy boıynsha ekono­mıka turaqty damyp keledi. Aýyl sharýa­shylyǵy boıynsha oıdaǵy kórsetkish shamaly tómendep, naqty kólemi 84,9 pa­ıyzdy quraǵan. Al qalǵan salalarda oń dınamıka saqtalypty. Atap aıtqanda, ónerkásipte ósim – 113%, qurylysta – 122%, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýde – 112%, ınvestısııa tartýda 120,3%-ǵa jetken. Buıyrtsa Qyzyljar óńiri jyl qorytyndysy bo­ıyn­sha ónerkásipte – 105%, qu­ry­lysta – 102%, ınvestısııa – 105%, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýde 102% ósim kútip otyr. Bıyl­ǵy aýa raıy aqsatqan agrar­lyq sektordyń ózinde 77,4% deń­geıinde kórinýge úmitteri bar. Buǵan qosa 10 400 jumyssyz janǵa jańa turaqty jumys ornyn ashatyndaryna senimdi.

«Bıylǵy jyly oblys bıýd­jeti 420 mlrd teńgeden 499 mlrd teńgege deıin ulǵaı­tyldy. Byltyrǵy jylmen salys­tyrǵanda oblystyń óz kiris­te­riniń ósýi 27,6 paıyzdy qu­ra­dy (2022 jyly – 87 mlrd teńge, 2023 jyly – 111 mlrd teńge). Qarjynyń negizgi kólemi áleýmettik nysandardy salý, joldardy jóndeý, ınjenerlik ınfraqurylymdy damytýǵa jáne sýmen jabdyqtaýǵa ba­ǵyt­­taldy. Jergilikti ózin-ózi bas­qarý derbes bıýdjetke kósh­­ken­dikten aýyldardyń qar­jylyq jáne ekonomıkalyq múm­kindikteri keńeıdi. Sonymen qatar bıýdjettiń 4-deńgeıin en­gizý, halyqtyń suranysyn eske­re otyryp, bıýdjetti tıimdi jos­­parlaýǵa jáne paıdalanýǵa múm­kindik berdi. Bul adamdardyń ómir súrý jaǵdaıynyń jáne eldi mekenderdiń kelbetiniń jaq­sarýyna yqpal etedi», dedi oblys ákimi.

Osy jylǵa arnalǵan 4-deń­geı­degi bıýdjet kólemi 21 mlrd teńgeni qurady. Salyq túsim­deriniń kólemi 2021 jylmen sa­lys­­tyrǵanda 2 esege ul­ǵa­ıyp, 2,4 mlrd teńgege jetti. Aýyl sharýashylyǵy bıyl­ǵy qıyn­dyq­tarǵa qaramas­tan turaqty damý qarqynyn bá­seń­detken joq. On aı­dyń qorytyndysy boıynsha jal­­py ónim kólemi 775 mlrd teńgeni quraǵan. Bıyl sol­tús­tik­qazaqstandyq dıqandar egin jınaý naýqanyn aýa raıy­nyń qolaısyz jaǵdaıynda júr­gizgeni barshaǵa aıan. Bul astyq­tyń sapasy men kólemine aıtar­lyq­taı áser etkeni taǵy málim.

«Soǵan qaramastan oblys dı­­qandary gektarynan 11,1 sent­­ner ónim aldy. Bul basqa agrarlyq óńirler arasynda eń jo­ǵar­ǵy kórsetkish ekenin aıttyq. Nátıjesinde, egin jınaý alqaby eń az bolǵanymen, 3,7 mln tonna astyq jınaldy. Maıly daqyldar 685 myń gektarǵa sebilip, ortasha ónimdiligi 6,7 sentnerden túsip, jalpy 458 myń tonna ónim aldyq. Negizi jaqsy ónim alý úshin barlyq qajetti agrarlyq is-shara kesheni júrgizildi. Aýyl turǵyndaryna jyl boıy jumys pen tabys ákeletin mal sharýashylyǵy da erekshe nazarda boldy. On aıda et óndirisi 2%-ǵa (92,2 myń tonna), sút óndirisi 3,4%-ǵa ósti (603 myń tonna), 589 mıllıon jumyrtqa óndirildi (96,6%). Oblysta jylyna 647,8 myń tonna sút óndiriledi, bul respýblıkalyq kólemniń 10%-yn quraıdy. Memleket basshysy halyqty qoljetimdi jáne sapaly azyq-túlikpen qamtamasyz etýdi basty basymdyq retinde bel­giledi. Sondyqtan bizdiń bas­ty mindetimiz – eńbek ónim­diligin ulǵaıtý jáne aýyl sharýa­shy­lyǵyn jańǵyrtý», dedi óńir basshysy.

Bul maqsatqa ınvestısııa tartý arqyly qol jetkizetinderin aıtqan ol, Respýblıka boıynsha aýyl sharýashylyǵyna eń kóp ınvestısııa tartqan Soltústik Qazaqstan oblysy ekenin qadap aıtty. «Prezıdenttiń et, sút jáne astyqty túbegeıli óńdeý, jylyjaılardy salý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý úshin oblysta ınvestısııa kólemi 80 mlrd teńgeden asatyn 27 joba iske asyrylyp jatyr. Onyń ishinde qus fabrıkalary, qoı fermalary, kókónis qoımasy, jylyjaılar jáne sýarý shara-qurylǵylary bar. Osynyń arqasynda óńir halqynyń qus etine (16,5 myń tonna), maýsymaralyq kezeń­de kókónisterge (3 myń tonna) qajettiligi 100 paıyzǵa qamta­ma­syz etiledi. Olarmen qosa sút óndirisi ulǵaıady (45,5 myń tonnaǵa). «EMC-Agro» shoshqa keshenin 200 myń basqa deıin keńeıtý jobasyn júzege asyryp jatyr», dedi ol.

О́nerkásipte 2026 jylǵa deıingi 469 mlrd teńgeni qu­raıtyn 39 ınvestjoba iske asyp jatyr. Nátıjesinde, 6 myń jumys orny qurylady eken. Bıyl 15 joba júzege asyp, 1 myń jumys orny ashylǵan. Maı ekstraksııalaý zaýyty, Germanııanyń «Reımann» kompanııasynyń tirke­me aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn shy­­ǵaratyn kásiporyn, jem za­­ýy­ty men dıirmen kesheni, kópir jabdyqtaryn shyǵaratyn, son­daı-aq aǵashty ozyq óńdeý zaýy­ty salynyp jatqan kórinedi. Kele­si jyly kondıterlik ónim­der shyǵarý jobasy bastalady. Bıyl oblysta 300 myń sharshy metr baspana salyp bitirý josparlanǵan. 24 kópqabatty turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi. Kelesi jyly 26 úı boı kóteredi.

«Osy jyly oblysta 770 km jol jóndeldi. 47 aýyldyń kóshe­lerin jóndeýge 8,1 mlrd teńge bólindi. Oblys orta­ly­ǵyn­da uzyndyǵy 58 shaqyrymdy quraıtyn 47 kóshe jóndelip, oǵan 8,2 mlrd teńge baǵyttaldy. Temirjoldar arqyly ótetin kó­pirdiń qurylysy bastaldy. Sýmen qamtýdy qarjylandyrý 1,9 esege ósti. Jumys oblystaǵy 58 aýyl­da júrgizildi. Ortalyq­tan­dyrylmaǵan aýyldardy taza aýyz sýmen qamtamasyz etý aıasynda 25 eldi mekenge jańa nysandar salynyp, 149-na keshendi bloktik modýlder ornatylady. Al toptyq sý qubyry jobalary arqyly 46 aýylǵa sý jetkiziledi», dedi Ǵ.Nurmuhambetov.

Bilim berý salasynda mate­rıal­dyq-tehnıkalyq baza 4,4 mlrd teńgege jańartylǵan. Mek­tep­terge 55 pán kabıneti jáne 29 mektep avtobýsy satyp alynypty. 48 bilim berý nysanyna kúrdeli jóndeý júrgizilgen. Apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdiń ornyna 2 mekteptiń qurylysy salynyp bitken. Sondaı-aq taǵy bir aýyl mektebin salý josparlanyp otyr.

«Bilim berý ınfraqurylymyn qoldaý qory esebinen 300 oryn­dyq túzetý mektebi, 50 oryn­dyq mektep-ınternaty salynyp jatyr. Oqýshylarǵa oryn tap­shy­lyǵyn azaıtý úshin taǵy 900 oryndyq 2 aýyldyq mektep salýdy jos­parlap qoıdyq. 3 jyl ishinde Petropavlda «Jaıly mek­tep» ult­tyq jobasy aıasyn­da 2 700 oryndyq 4 mektep sa­ly­nady. Petropavlda 420 orynǵa ar­nalǵan 2 balabaqshanyń qury­lysy bastalǵaly tur. Bular bala­lardyń 95 paıyzyn mektepke deıingi bilimmen qamtýǵa múm­kindik beredi», dedi ol.

«Aýyldyq densaýlyq saqtaý­dy jańǵyrtý» ulttyq joba­sy aıasynda oblysta 46 medı­sı­na­lyq mekemeniń qurylysy jos­parlanǵan. Onyń ishinde 5 dá­ri­gerlik ambýlatorııa, 2 feld­sher­lik-akýsherlik pýnkt jáne 1 medpýnkttiń qurylysy jyl sońyna deıin aıaqtalady. Qalǵan 38 nysannyń qurylysy kelesi jyly bastalady. Petropavlda eki emhananyń qurylysy máresine jetse, Ýálıhanov aýdanynda emhana boı kóterip keledi. Jalpy, aýrýhanalardaǵy medısınalyq jabdyqtardy jańartýǵa 5,2 mlrd teńge bólingen.

«Sport salasynda 5 dene­shy­nyq­tyrý-saýyqtyrý kesheniniń, 4 jabyq hokkeı korty men sportzaly bar jabyq basseınniń qu­rylysy júrgizilip jatyr. Olım­­pıadalyq rezerv ınternat kol­ledji úshin 244 oryndyq ja­taq­hananyń qurylysy aıaq­talýǵa jaqyn. Sondaı-aq ústel tennısi ortalyǵy men muz aıdyny salynady. Bıyl 6 mádenı nysandy salý jáne jańartý jumystary júrip jatyr. 13 mádenı nysandy kúrdeli jóndeýden ótkizýge 1 mlrd teńgeden astam qarjy bó­lindi. 2024-2027 jyldarǵa ar­nalǵan «Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasy aıasynda 304 aýyl­dy talshyqty-optıkalyq baılanys jelisine qosý josparlanǵan edi. Oǵan qol jetkizerimiz anyq bolyp qaldy. Sondaı-aq 170 mektep «Starlınk» spýtnıktik ınternet jelisine qosylady», dedi oblys ákimi.