Bıyl Almatyda 16 myńdaı kári aǵash kesilip, onyń ornyna 170 myń kóshet egildi. Qaı kezde de qýraǵan aǵash jaýapty oryndardyń qaperinen shyqqan emes. О́ıtkeni olar kólikterge, tipti adamdardyń ómirine qaýip týǵyzady.
Sonymen Almatyda byltyrmen salystyrǵanda dińgegi shirigen aǵashtardyń qulaýy 4 ese azaıdy. Máselen, ótken jyly 200-den asa aǵash pen butaqtyń qulaǵany tirkelse, bıyl jyl basynan beri 54 keleńsiz oqıǵa bolǵan. Degenmen Almatyda jasyl jelekterdi ınventarızasııalaý isi áli de 84 myńnan asa qýraǵan aǵash bar ekenin kórsetip otyr. Turǵyndardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda qala ákimdigi qaýsaǵan aǵashtardy kesý jumystaryn jalǵastyryp jatyr. Bul rette bir aǵash kesilse, ornyna ondaǵan jas kóshet otyrǵyzylady.
Almatynyń Ekologııa jáne qorshaǵan orta basqarmasy bıylǵa josparlanǵan 16 myń aǵashtyń ornyna 13 myńnan asa aǵashty kesip tastady. Kesilgen aǵashtardyń ornyna 170 myńǵa jýyq kóshet otyrǵyzý josparlanǵan. Aǵashtardy keser aldynda aldymen bul iske J.Jıembaev atyndaǵy Qazaq ósimdikti qorǵaý jáne karantın ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń qyzmetkerleri men ekobelsendiler aralasady. Onyń ústine bıylǵy kúzdiń kún raıy osy sharýany tıimdi atqarýǵa biraz septesti.
«Kóshetterdi kúzde otyrǵyzý tıimdi, olardy kúızelisten saqtaıdy. Qystan shyqqan ósimdikter birden tamyr jaıyp, búr jara bastaıdy. Osy kezeńde kóshetterdi qaıta otyrǵyzý aıtarlyqtaı qolaısyz. Ásirese qalada kóshetterdi jappaı otyrǵyzý barysynda kúzdiń qolaıly kúnderin paıdalanyp qalmasa, kópshiligi kóktemeı qalýy da múmkin», deıdi Qazaqstannyń kógaldandyrýshylar qaýymdastyǵy (AOK) keńesiniń hatshysy, Almaty Garden Show bas dızaıneri Bıbigúl Datqabaeva.
Landshaftyq dızaıner Almatyda aǵashtardyń kóptegen túri kúzgi otyrǵyzýǵa jaramdy ekenin atasa, kógaldandyrýshylar da Almatynyń klımattyq jaǵdaıyna yńǵaıly kóshetterdi egip jatyr.
«Qazir kógaldandyrýshylar qaraǵash, emen, úıeńki, shaǵan, terek, katalpa, qaıyń, akasııa, shyrsha men jemis aǵashtarynan alma, shıe, almurt, órik otyrǵyzyp jatyr. Bular qalalyq ortaǵa, qysqa tózimdi, kúı talǵamaıdy. Shahardyń tarıhı jasyl jelegin jaıqaltqan osy aǵashtar ońtústik astanany kógaldandyrýda burynnan qoldanylyp keledi. Sondyqtan menińshe, jańa kóshetter jasyl qordy tolyqtyrýmen qatar, qalanyń qalyptasqan kógaldandyrý stılin ózgertpeı, úılesimdi etedi», deıdi B.Datqabaeva.
Jalpy, 2023 jyly Almatyda 320 myń jasyl jelek otyrǵyzylady, onyń 22 myńy kóktemde egiledi dep josparlansa, jyl sońyna deıin barlyǵy 298 myń aǵash egildi.
Taǵy bir toqtala ketetin másele, aǵashtar jaıqalyp ósýi úshin tıisti kútim men sý qajet, áıtpese, talaı adamnyń eńbegi men orasan bıýdjet qarajaty zaıa ketetini belgili. Sondyqtan búginde kóshet egiletin oryndarǵa avtomatty sýarý júıesi ornatylǵan. Buǵan qosa 2023 jyly qabyldanǵan jasyl jelekterdi kútip-ustaý jáne qorǵaý qaǵıdasyna sáıkes jetkizýshiler 3 jylǵa deıingi aǵashtardy kútip-baptaýǵa mindetti.
«Kógaldandyrýshylar jasyl qordy qalpyna keltirýge baryn salyp jatyr. Maýsymnan bastap qazan aıyna deıin qýraǵan jáne apatty jaǵdaıdaǵy aǵashtardy kesý jumystary jaqsy uıymdastyryldy. Bıyl biz óte kóp qýraǵan aǵashty kesip úlgerdik», deıdi Almaty qalasynyń Almaly aýdandyq jasyl komıssııa basshysy Omar Nurhaıdarov.
Sarapshylar kúzgi otyrǵyzýǵa shaǵan aǵashyna artyqshylyq beriletinin aıtady, óıtkeni ol salystyrmaly túrde kúı talǵamaıdy, sırek aýyrady.
«Baıqasańyz, emen, talshyn men qaraǵash kóbinese zııankesterden zardap shegedi. Shaǵan aǵashynda ázirge mundaı zııankes joq, bul aǵashtar tamyrlanyp, jaqsy ósedi. Mamyǵy shashylatyndyqtan qala turǵyndary terek egýge qarsy, biraq bıyl biz mamyq bermeıtin atalyq terek otyrǵyzdyq. Olar qala klımatyna tez beıimdelip, jaıqala kele, aýany tazartatyn súzgi qyzmetin atqarady», deıdi mamandar.
ALMATY