Taıaýda elimizdiń Bas qarjy retteýshisi – Ulttyq banktiń Aqsha-kredıt saıasaty komıteti bazalyq mólsherlemeni 15,25%-ǵa deıin 50 bazıstik tarmaqqa tómendetý týraly sheshim qabyldady. Buǵan ınflıasııalyq úderisterdiń baıaýlaýy eskerilip, aldyńǵy jyldan beri alǵash ret bir tańbaly mánge jetkendigi bar. Osyǵan qaraǵanda, ınflıasııanyń ornyqty bóligindegi kórsetkishter turaqtalyp kele jatqan syńaıly.
«Bul – álemdik azyq-túlik naryǵyndaǵy baǵalardyń tómendeýi, Ortalyq bankterdiń tejeýshi saıasatyna qatysty syrtqy ınflıasııalyq ortanyń jaqsarýy. Biraq ınflıasııanyń ósýi múmkin keıbir faktorlar men táýekelder saqtalyp otyr. Oǵan ekonomıka ishindegi táýekelder ornyqty tutynýshylyq suranysqa, fıskaldyq yntalandyrýǵa, joǵary ınflıasııalyq kútýlerge jáne retteletin baǵa reformalarynyń toqtaýsyzdyǵynan», deıdi Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov.
Bas bank basshysy syrtqy ortada Reseıdegi ınflıasııanyń jedeldeýine oraı, táýekelder baıqalyp, buǵan deıin aıtylǵan rıtorıkaǵa sáıkes áreket etetindigin, qatań aqsha-kredıt sharttary ustamdy qalpynda turǵandyǵyn, bul ınflıasııanyń ornyqty túrde tómendeýin qamtamasyz etip, ortamerzimdi keleshekte ınflıasııany 5%-ǵa jýyq turaqtandyrý qajettigin jetkizdi.
О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha jyldyq ınflıasııa 9,8%-dy quraǵany, Úkimet pen aqsha-kredıt saıasatynyń ınflıasııaǵa qarsy qoldanǵan sharalary túrtki bolǵanǵa uqsaıdy. Buǵan ártúrli saladaǵy óndirýshilerdiń baǵasy tómendep, joǵary bazanyń áseri mańyzdy ról atqarǵan. Búginderi álemdegi ınflıasııalyq qysymnyń álsireýi de elimizdegi ınflıasııanyń tómendeýine yqpal etip otyr. Baǵanyń ósýine aqyly qyzmetter, onyń ishinde turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmetterdi reformalaýdan qalyptasqan baǵalar aıryqsha úles qosqan. Azyq-túlik ınflıasııasy 8,5%-ǵa jáne oǵan jatpaıtyn taýarlar baǵasynyń ósýi 9,1%-ǵa deıin tómendegen. Al qyzmetter ınflıasııasy «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasyn júzege asyrýda tarıfter 12,4%-ǵa deıin ulǵaıǵan.
Sonymen osy jyly kútiletin ınflıasııanyń medıanalyq kórsetkishi birshama tómendep, 16,4%-dy qurady. Respondentter bolashaqta baǵanyń yqtımal ósýine tamaq ónimderi men janar-jaǵarmaı baǵasynyń ózgerýi sebep bolatyndyǵyn aıtady.
Byltyr ekonomıkanyń ósýi qysqamerzimdi ekonomıkalyq ındıkator negizinde 5,1%-ǵa baǵalanyp, Bas banktiń boljamyna sáıkes kelgen.
Munaı óndirýdiń ulǵaıýy, tamaq ónimderi óndirisiniń keńeıýi, jeńil ónerkásip pen mashına jasaýdyń ósýi ónerkásip sektoryndaǵy óndiris kólemin 4,3%-ǵa arttyrǵan. Sondaı-aq 13,3%-ǵa qymbattaǵan qurylys pen 7,1%-ǵa ósken aqparat jáne baılanys salalary da ekonomıkada oń ósim tirkegen.
Degenmen ótken jyldaǵy astyq túsiminiń nasharlyǵy aýyl sharýashylyǵy 7,7%-ǵa aıtarlyqtaı tómendetip tastady.
Sonymen syrtqy sektorda ınflıasııalyq qysymnyń álsireýi jalǵasyp, birshama Ortalyq banktiń tejeýshi aqsha-kredıt saıasaty nátıjesinde álemdegi ınflıasııa baıaýlasa da, kóptegen elde áli de targetten joǵary kórinedi. Alaıda Ortalyq bankterdiń kóbi uzaq ýaqyt boıy mólsherlemelerdi joǵary deńgeıde saqtaý qajettigin aıtady. Elimizdiń negizgi saýda seriktesi sanalatyn Reseıdegi ınflıasııa 7,4%-dy qurap, ishki suranystyń jedel ósýine jáne ınflıasııalyq kútýlerdiń joǵarylaýyna jol ashqan. Bank ókili Eýroodaqta Eýropa Ortalyq bankiniń tejeý saıasaty jaǵdaıynda ınflıasııanyń baıaýlaý úrdisi 3,1% deńgeıinde baıqalyp otyrǵandyǵyn málimdeıdi. Degenmen 2% targetke 2026 jyly ǵana qol jetkizý múmkin degen joramaldyń da joq emestigin, ıaǵnı joǵary paıyzdyq mólsherleme uzaq ýaqyt boıy saqtalady degen boljam bar. Bizdiń saýdadaǵy taǵy bir seriktesimiz Qytaıda ekonomıkalyq belsendiliktiń álsiz kórsetkishteri jaǵdaıynda úsh aı qatarynan 0,3% deflıasııa bolǵan.
«Inflıasııany 5%-ǵa jetkizý týraly ortamerzimdi basty maqsatymyzǵa jetý úshin osy aralyqta ustamdy qatań aqsha-kredıt sharttaryn saqtaý kerek. Biz jańadan túsetin derekterdi muqııat qadaǵalap, aıtarlyqtaı ózgerister enbegen jaǵdaıda bazalyq mólsherlemeni birtindep tómendetýdi jalǵastyramyz. Deı turǵanmen mólsherleme boıynsha sheshimderde úzilister bolýy múmkin ekenin de joqqa shyǵarmaımyz. Bul jerde atap ótetin jaıt tómendeý sıkli uzaq bolýy múmkin», deıdi Bas bankır.
Iá, Aqsha-nesıe saıasaty komıtetiniń bazalyq mólsherlemeni 15,75%-dan 15,25%-ǵa tómendetýi aqpan aıynan bastap depozıt mólsherlemesi de óspeıtindigin bildiredi. Taldaý júrgizgen sarapshy-mamandar depozıt ashyp, joǵary mólsherlemeni ustap qalatyn ýaqyt kelgendigin, eń joǵary mólsherlemeleri bar jeke depozıtter naryǵyn ekshelep, aqshany merziminen buryn alýǵa múmkindik bermeıtin jınaq salymdary, depozıtterdi toltyrý múmkin emestigin aıtady. Alǵashqy alty aıda eń joǵary tıimdi mólsherleme jylyna 17,8% bolsa, ony «Home Credit Bank» (jınaq depozıti) usynyp otyr. Odan keıingi orynda 17,7% mólsherlememen KZI Bank. Al 17,5%-dyq mólsherlemeni usynyp otyrǵan ekinshi deńgeıli bankter sany tórteý.
Jyldyq depozıt segmentinde eń qolaılysy «Home Credit Bank» (JTSM – 16,9%) pen Qazaqstan-Zıraat halyqaralyq bankten (16%) bólek, taǵy tórt ekinshi deńgeıli bank 15,7% usynymdaryn bildiredi.
Eki jylǵa depozıt ashý kezinde «Home Credit Bank» 14,3% JTSM, «Halyk Bank» (14%) pen «Nurbank» (12,2%) bar.
«Bereke Bank» 17,6%-ǵa deıin, biraq bank qandaı merzimde jáne qandaı jaǵdaıda jumys isteıtindigi kórsetilmegen.
Sholýda «VTB» bank ónimderi qarastyrylmady. Bul reseılik enshiles bank, onyń bas kompanııasy sanksııalarda, birqatar shekteýlerge ákeledi. Aıta keterligi, bankterde arnaıy usynystar bar. Eger depozıt somasy 10 mln teńgeden asatyn bolsa, Eýrazııalyq bank sektorynda jańadan ashylǵan depozıtter úshin joǵarylatylǵan mólsherleme 6 aı merzimge 18% ekendigin kórsetedi.
Naryqta odan ózge de arnaıy ónimderdiń ishinde, máselen, depozıttiń ornyna depozıttik sertıfıkatty satyp alý jaǵy bar. Sertıfıkattar boıynsha paıyzdyq mólsherleme depozıtterge qaraǵanda joǵary. Biraq depozıttik sertıfıkatqa qazaqstandyq depozıtterge kepildik berý qory jeke tulǵalardy kepildendirmeıtindigin este ustaǵan jón.
Sonymen «Home Credit Bank»-te 60 aı – 17,25%, 36 aı – 18%, 24 aı – 18,5%, 12 aı – 17,5% ıkemdi (100 myń teńgeden bastap) 24 aı – 16,5%. Mundaǵy mólsherleme merziminen buryn toqtatylǵan jaǵdaıda da aıaqtalmaıdy. Qazirgi tańda elimizde ınflıasııa túpkilikti túrde turaqtandy dep aıtýǵa da negiz joq emes. Syrtqy ınflıasııalyq fon da qolaıly úderiste. Mamandar bazalyq mólsherlemeniń tómendeýimen qatar, depozıtter de arzandaıdy, sondyqtan osy ýaqytta mólsherlemelerdi bekitý arqyly eń tıimdi sharttardy saqtaýǵa múmkindik jetkilikti ekendigin taǵy bir márte eske salady.