Almatyda «Bıznestegi áıelder» iskerlik forýmy ótip, bir alańda elimizdiń ár shalǵaıynan kelgen tabysty qyz-kelinshekter jınaldy. Bıylǵy forýmda birinshi ret áleýmettik kásipkerlik pen qaıyrymdylyq sharalary jeke taqyryp retinde talqylandy.
Almaty qalasy Isker áıelder keńesiniń tóraǵasy Aqerkin Eralıeva áleýmettik kásipkerliktiń artynda óz bıznesin damytýmen qatar, aýyldyń da damýyna eleýli úles qosýǵa umtylǵan, er-azamattardan qalyspaı ter tógip júrgen jandar turǵanyn alǵa tartty.
Aıtqandaı, arýlardyń alqaly jıynynda Qazaqstan úshin ótken jyl ekonomıkalyq turǵydan tabysty bolǵany, bıyl da bul úrdis jalǵasyn tabatyny aıtyldy. О́ıtkeni elde ekonomıkalyq ósim artyp, ınflıasııa men bazalyq mólsherleme tómendegendikten, nesıeniń paıyzy birshama bolsa da azaıa túspek. Sondyqtan kásipkerlikpen aınalysý úshin jańa kredıt alatyndar sany kúrt artýy múmkin. Mundaı boljamdy Almatyda ótken Halyq bankiniń basqarma tóraǵasy jasap otyr.
«Damý» qorynyń málimetinshe, elimizdegi kásipker áıelder qyzmet kórsetý, aýyl sharýashylyǵy men óńdeý ónerkásibi salasynda basym eken. Al Dasco Consulting Group derekterine súıensek, Qazaqstanda jumys isteıtin árbir besinshi áıel saýda-sattyq salasynda qyzmet etedi. Olardyń 15%-dan astamy Almatyda turady.
Almaty qalalyq Isker áıelder keńesi, «Halyk Bank» pen «Mastersard» uıymdastyrǵan forýmǵa 300-den asa áıel kásipker, qoǵam qaıratkeri, damý ınstıtýttary men iri kompanııalardyń, bankterdiń basshylary qatysty.
«Biz isker jáne kásibin jańadan bastaǵan áıel kásipkerler úshin mazmundy ári paıdaly baǵdarlama usyndyq. Dástúrli forým bıyl besinshi ret ótti. Ár sessııa – kóshbasshylardyń kózqarastaryn ortaǵa salyp, óz tájirıbesi týraly baıandaıtyn, belgili bir taqyrypqa arnalǵan jeke blok. Bizdi forýmnyń aıasy ulǵaıyp, oǵan elimizdiń túkpir-túkpirinen, jaqyn jáne alys shetelden áriptesterimizdiń qatysatyny qýantady», deıdi forýmdy uıymdastyrýǵa uıytqy bolǵan Almaty qalalyq Isker áıelder keńesiniń tóraǵasy A.Eralıeva.
Forýmda sóz alǵan QHR Bas konsýly Szıan Veı bul forýmdy qazirgideı kúrdeli jahandyq ahýal jaǵdaıynda ótkizýdiń mańyzy zor ekenin aıtyp, áıelderdiń quqyǵy men múmkindikterin keńeıtý sııaqty taqyryptar jóninde pikir almasýǵa erekshe ekpin saldy.
О́z kezeginde «Damý» qorynyń basqarma tóraǵasy Gaýhar Bóribaeva áıelder kásipkerligine kórsetilip jatqan memlekettik qoldaýǵa toqtaldy.
«Úkimet Qazaqstandaǵy shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytýǵa úlken kóńil bólip otyrsa, sonyń ishinde áıelder kásipkerligin damytý bar. «Damý» qory qoldaǵan jobalardyń jalpy sanynyń 47%-yn áıel kásipkerlerdiń jobalary quraıdy. Qor óz qyzmetine kiriskeli beri áıel kásipkerlerdiń quny 2 893 mlrd teńge bolatyn 96 myń jobasyna qoldaý kórsetti. Qazirgi tańda kásipker áıelder óz bıznes-ıdeıalaryn iske asyrýda, kompanııalardy damytý men jańa jumys oryndaryn qurýda memlekettik qoldaýdy tıimdi paıdalanatyny qýantady», deıdi ol.
AQSh-tyń Bas konsýly Mıshel Erkın áıelderdiń qoǵam men ekonomıkanyń órkendeýindegi aıryqsha rólin atap ótti.
«Áıelderdiń ekonomıkalyq quqyǵy men múmkindikterin ulǵaıtý – qoǵamnyń alǵa jyljýynda sheshýshi mánge ıe. Sondyqtan biz áıelderge laıyqty jalaqy tóleı otyryp, sapaly jumys oryndaryn qurý arqyly ekonomıkalyq básekege qabilettilikti arttyrý maqsatynda Qazaqstanmen yntymaqtasýǵa nıettimiz», dedi M.Erkın.
«Dasco Consulting Group» basqarýshy dırektory Dármen Sádýaqasov saýda salasyndaǵy áıelderdiń róli týraly sóz qozǵady.
«Almaty qalasy saýda-sattyqpen aınalysatyn áıelder sany jaǵynan kósh bastap turǵanymen, olardyń úlesi nebári 52%-dy quraıdy. Ulytaý jáne Qostanaı oblystarynda saýda sektorynda jumyspen qamtylǵandardyń 67%-y áıelderge tıesili. Degenmen saýdadaǵy áıelderdiń eń az úlesi Túrkistan oblysynda, bul óńirdegi kórsetkish 47%-ǵa jeteǵabyl», deıdi D.Sádýaqasov.
Sondaı-aq ol jalpy ekonomıkaǵa qaraǵanda saýda sektorynda joǵary bilimdi áıelderdiń úlesi áldeqaıda joǵary ekenin atap ótti. Joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilimi bar jumyspen qamtylǵan áıelderdiń úlesi ekonomıkada 38% bolsa, saýda sektorynda 49%-ǵa jetedi. Kerisinshe, saýdada arnaýly tehnıkalyq jáne kásiptik bilimi bar, jumyspen qamtylǵan áıelderdiń úlesi 45% bolsa, bul kórsetkish Qazaqstanda 56%-dy quraıdy».
Mysaly, «Halyk» qory otandastarymyzdyń turmysyn túzeýge hal-qaderinshe atsalysyp, jyl saıyn óńirlerdegi áleýmettik jobalarǵa mıllıardtaǵan teńge bólip keledi. Al «Ayala» qory 2010 jyldan bastap eldegi balalar ólim-jitimi kórsetkishin eki esege tómendetýge qolushyn soza otyryp, BUU-nyń turaqty damýynyń 17 maqsatynyń birine («densaýlyq pen ál-aýqat») qol jetkizý úderisine qatysty.
«Dál qazir Qazaqstanda qaıyrymdylyqpen aınalysatyn 23 myńnan asa ÚEU tirkelgen. Biz basqa qorlarmen birlesip, qaıyrymdylyq salasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan usynystar berýge daıynbyz. Sodan keıin osy usynystardy ári qaraı jetildirý maqsatynda quzyrly memlekettik mekemelerge joldaımyz», dedi «Halyk» qorynyń basqarýshy dırektory Narıman Ábilshaıyqov.
«Áıelder kóshbasshylyǵynyń jasampazdyq qaǵıdaty jyldar boıy el ekonomıkasy men qoǵamdaǵy túrli kózqarasty belsendi túrde ózgertip keledi. Áıelder áleýetti otandyq qaıyrymdylyq uıymdaryn jyldar boıy basqara otyryp, óz bıznesterin de qatar damytyp, memlekettiń kókeıkesti áleýmettik máselelerin sheshýge kómektesip keledi», dedi «Ayala» qaıyrymdylyq qorynyń negizin qalaýshy ári prezıdenti Aıdan Súleımenova.
Sóz kezegi tıgende «Coca-Cola» Ortalyq Azııa men Kavkazdaǵy ókildiginiń kommýnıkasııalar jáne turaqty damý jónindegi dırektory Aleksandra Akırman shalǵaı aýyldarda turatyn áıelderdiń iskerligin qoldaýǵa baǵyttalǵan jobalar men onyń nátıjelerin baıandady.
«The Coca-Cola Foundation» qaıyrymdylyq qorynyń qoldaýymen Qazaqstanda 12 jyl qatarynan júzege asyrylyp kele jatqan «О́sý qadamdary» jobasy aýyldaǵy áıelder bıznesi taqyrybyn keńinen nasıhattaýǵa jáne Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń aýyl kásipkerlerine arnalǵan nesıeler boıynsha jeńildik mólsherlemelerin engizýge yqpal etti. 11 jyl ishinde 75 myńnan asa áıel bıznes negizderine tegin oqytyldy. Uıymdastyrýshylardyń baǵalaýy boıynsha, pandemııadan beri ǵana – 5 myń jumys orny bar 3 myńnan asa shaǵyn bıznes quryldy», deıdi kompanııa ókili.
Sonymen Almatyda ótken jyl saıynǵy «Women in Business» iskerlik forýmy jahandyq pandemııadan keıingi eń iri basqosýǵa aınaldy desek, ásiresóz bolmaıdy. Qonaqtarǵa tıimdi netvork, sapaly kontent, biregeı keıster men iskerlik ortanyń eń ózekti aqparattary usynyldy.
ALMATY