Mádenı keńistigimizde shırek ǵasyrǵa jýyq kórermenge qýanysh syılap kele jatqan «Mýzeı túni» aksııasy Almatydaǵy Ulttyq ortalyq mýzeıde bıyl erekshe formatta órbidi. Mazmuny baı mádenı joba alǵash qanat qaqqan taǵylym ordasy shahar turǵyndary men qonaqtaryna umytylmas mereke syılap, tarıh pen dástúr dáriptelgen sharaǵa 17 myńnan astam kórermen qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Bul túni Almaty aspany samaladaı jarqyrap, mýzeı alańqaıyna tigilgen sándi sahna tálimdi keshtiń saltanatyn asyrdy. Bıyl ǵasyrlyq toıy atap ótiletin M.Áýezov atyndaǵy ákemteatrdyń beldi artısteri jurt júregindegi jaýhar qoıylymdardan úzindiler pash etip, dástúrli án men estrada sańlaqtary jınalǵandarǵa kóterińki kóńil-kúı syılady. Al mýzeıdiń ekspozısııalyq zaldarynda birneshe kórmeniń tusaýy kesildi.
Bıylǵy aksııanyń taqyryby – «Árqıly álemdi bir arnaǵa toǵystyrǵan mýzeıler» dep atalǵanyn eskersek, usynylǵan kórmeler de birneshe baǵytty qatar qamtydy. Máselen, Ulttyq ortalyq mýzeıdiń kilemder kolleksııasynan jınaqtalǵan «Masatydaı qulpyrǵan» kilem kórmesinde elimizdiń ár óńirinde toqylǵan qaly jáne taqyr kilemder, tuskilemder, sondaı-aq shaǵyn kólemdi toqyma buıymdary usynyldy. Eksponattardyń ishinde altyn jippen zerlenip, baǵaly ań terisimen kómkerilgen túskıiz erekshe nazar aýdartady. Ásirese mundaǵy eń qundy jádigerlerdiń biri – О́zbekáli Jánibekovtiń bastamasymen qalpyna keltirilgen úlken qaly kilem. Bul týyndy Ahmet Iassaýı kesenesi qorynda saqtalǵan kóne kilem jurnaǵynyń negizinde Almaty kilem fabrıkasy sheberleri tarapynan qaıta toqylǵan. «Syr kilemi» nemese «qońyrat kilem» dep atalatyn bul kilemniń eni 3, uzyndyǵy 10 metrdi quraıdy. Mýzeıdiń Qor saqtaý bóliminiń jetekshisi Úmit Áshimova mýzeı qorynda HH ǵasyrdyń basynan saqtalǵan 300-den astam kilem men toqyma buıymdardan turatyn baı kolleksııa jınaqtalǵanyn aıtady.
Mýzeı jyl saıyn osy ataýly kún aıasynda óz qorynda saqtalǵan sırek ári rarıtetti mýzeı jádigerlerin kópshilik nazaryna usynýdy ıgi dástúrge aınaldyrǵan. Bıyl da sol úrdis jalǵasyn taýyp, «Biregeı..!» degen ataýmen aıryqsha kórme usynyldy. Kórmede hronologııalyq aıasy XII ǵasyrdan bastaý alatyn, baǵaly metaldardan jasalǵan jáne gaýhar tastarmen kómkerilgen antıkvarlyq buıymdar, saǵattar men shamdaldar kolleksııasy qoıyldy. Sonymen qatar, Qazaqstan, Germanııa, Anglııa, Fransııa jáne Reseıdegi Imperatorlyq farfor zaýyty óndirgen keramıka jáne farfor buıymdar ekspozısııadan oryn alǵan. Mundaǵy erekshe jádigerlerdiń qatarynda tuńǵys shamanynyń kıimi men ǵuryptyq atrıbýttaryn, dańqty qylqalam sheberleriniń kórkem týyndylaryn ataýǵa bolady.
«Tósbelgilerdegi tarıhı-derektik kórinister» kórmesinde ár kezeńdegi sport, bilim, mádenıet jáne qoǵamdyq ómirge qatysty tósbelgiler, marapat belgileri men estelik nagradalar usynyldy. Ulttyq ortalyq mýzeıdiń Mýzeılik derektaný jáne kitaphana bóliminiń jetekshisi Jasulan Beltenovtiń aıtýynsha, kúni búgin mýzeı qorynda 12 103 saqtam birlik falerıstıkalyq materıal saqtalǵan bolsa, onyń 3600-den astamyn tósbelgiler quraıdy. Olardyń ishinde esimi ult tarıhynda altyn árippen ádipteletin kórnekti tulǵalarǵa tıesili nagradalar mańyzdy mánge ıe.
Mýzeıdiń eń kórneki jerine ornalasqan «Ulttyń únbaıraǵy» mereıtoılyq kórmesi bıyl áýe tolqynyna taraǵanyna 105 jyl tolǵan «Qazaq radıosy» men «Shalqar ulttyq radıosynyń» 60 jyldyǵyna arnaldy. Kórmede radıo tarıhyna qatysty arhıvtik qujattar, fotomaterıaldar, tarıhı dybys jazbalary, tehnıkalyq qurylǵylar, sondaı-aq belgili dıktorlardyń jeke zattary usynyldy. Kórme aıasynda «Juldyzdy gıd» jobasy uıymdastyrylyp, «Qazaq radıosy» men «Shalqar» radıosynyń ardagerleri Saýyq Jaqanova, Amanjan Eńsebaıuly, belgili radıojýrnalıst Baqyt Jaǵyparuly ekskýrsııa júrgizdi. Taǵy bir ereksheligi kelýshiler Muhtar Áýezov, Berdibek Soqpaqbaev, Tahaýı Ahtanov, Ánýarbek Baıjanbaev jáne Muqaǵalı Maqataevtyń «Altyn qorda» saqtalǵan biregeı daýystaryn tyńdap, ótken dáýirdiń shynaıy únin sezine aldy.
«Ekspozısııadaǵy erekshe jádigerlerdiń qatarynda Qazaq radıosynyń qalyptasýyna zor úles qosqan alǵashqy dıktorlardyń biri – Tamty Ibragımovaǵa tıesili muralar bar. Ol 1931 jyly respýblıkalyq radıo komıtetinde dıktorlyq qyzmetin bastap, Uly Otan soǵysy jyldary gospıtalda jaralylarǵa kómek kórsetken. Búginde Ulttyq ortalyq mýzeı qorynda oǵan qatysty 50-ge jýyq jádiger saqtalǵan», deıdi Baqyt Jaǵyparuly.
M.Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq drama teatrynyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı teatr mýzeıi qorynan alynǵan «Ǵasyr jasaǵan ult teatry» kórmesi de kelýshilerge erekshe áser syılady. Kórmede teatrdyń 1917-1930 jyldardaǵy qalyptasý kezeńinen bastap búgingi kúnge deıingi baı tarıhy qamtylǵan. Ekspozısııa arqyly qazaq kásibı teatrynyń qalyptasýy, alǵashqy sahnalyq qoıylymdar, ulttyq teatr óneriniń týý kezeńi, qazaq zııalylarynyń teatr mádenıetin damytýdaǵy róli, alǵashqy akterlik quram men tarıhı spektaklder týraly tyń málimetter alýǵa bolady.
«Qundy eksponattar qatarynda 1958 jyly «Aqan seri – Aqtoqty» spektaklinde KSRO halyq artısi Sholpan Jandarbekovanyń Aqtoqty rólinde kıgen sahnalyq kıimi, sondaı-aq Qalıbek Qýanyshbaev, Serke Qojamqulov, Asanáli Áshimov sekildi sahna sańlaqtary kıgen tarıhı shapandar bar. Ataqty spektaklderdiń afıshalary, kórnekti akterler men rejısserlerdiń jeke zattary men qoljazbalaryn, memlekettik marapattaryn arnaıy ákelip otyrmyz», deıdi M.Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq drama teatry mýzeıiniń jetekshisi Nargız Tamabekqyzy.
Elimizdiń birneshe óńirinen kelgen qylqalam sheberleriniń qoltańbasyn bir arnaǵa toǵystyrǵan «Azııa óneri» kórkem óner kórmesinde keskindeme, grafıka, qoldanbaly óner jáne músin óneriniń úzdik týyndylary kórsetildi.
«Mýzeıge syı» aksııasy aıasynda Qazaqstannyń Halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń ıegeri, ánshi-kompozıtor Altynbek Qorazbaev jáne Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, dástúrli ánshi Sáýle Janpeıisova mýzykalyq aspaptary men sahnalyq kostıýmderin mýzeı qoryna syıǵa tartty. Sonymen qatar, XVI Tokıo Paralımpıadasynyń kúmis júldegeri Temirjan Dáýlet sporttyq jetistikterine qatysty qundy zattaryn Ulttyq ortalyq mýzeı qoryna tabystady.
Á.Qasteev mýzeıine bir túnde 15 myńnan astam adam bardy
Mýzeı qonaqtary «Jandy mýzeı» formatyndaǵy teatrlandyrylǵan ekskýrsııa kezinde Altyn adam, Tomırıs, baqsylar, qazaq handary, Aldar kóse sekildi tarıhı keıipkerlermen júzdesse, Memlekettik akademııalyq qýyrshaq teatry akterleri ańyz-ertegi keıipkerleri beınesinde erekshe aýan qalyptastyrdy.
Mýzeı zaldarynda kvest, kvız oıyndary uıymdastyrylyp, kilem toqý, shym shı toqý, syrǵalaq toqý, saz balshyqtan qumyra jasaý, kıiz basý jáne toǵyzqumalaq oıyny boıynsha sheberlik sabaqtary ótti.
– «Mýzeı túni» jobasy kórermendi tamashalaýshy deńgeıinde qaldyrmaı, ony tarıhpen tildestirip, ulttyq muranyń tereń qatparlaryna úńilýge jeteleıdi. Árbir ekspozısııa, árbir qoıylym – ult jadynyń bir bólshegi retinde oı salyp, kelýshiniń tanym kókjıegin keńeıtedi. Dástúr sabaqtastyǵyn, ótkenniń ónegesin búgingi urpaqqa jańa mazmunda usynýǵa kúsh saldyq. Sondyqtan bul jobany tek bir rettik aksııa dep emes, ulttyq qundylyqtardy jańǵyrtatyn, oıly kórermen qalyptastyratyn mańyzdy mádenı qubylys retinde baǵalaý oryndy, – deıdi Ulttyq ortalyq mýzeıiniń dırektory Serjan Sarov.
Halyqaralyq mýzeı kúni aıasynda Astanada «Leonardo da Vınchı» halyqaralyq kórmesi tanystyryldy