Utebayev university ǵalymdary «Tehnıkalyq kúkirt negizinde tutastyrǵysh materıal alý» jobasyn qolǵa aldy. Sonyń nátıjesinde Atyraý munaı óńdeý zaýytynan shyqqan tehnıkalyq qaldyq kúkirtten ekonomıkalyq jáne ekologııalyq turǵyda tıimdi kúkirtti sement alynady.
Utebayev university oqytýshysy, tehnıka ǵylymdarynyń magıstri Ásem Imanǵalıevanyń ǵylymı zertteý baǵyty – qaldyqsyz hımııalyq tehnologııany jasap shyǵý. Jas ǵalym álemdik tájirıbelerge súıene otyryp, Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń kúkirtin, mazýt pen kvars topyraǵyn paıdalaný arqyly qurylys ındýstrııasyna qajet materıal jasaý jobasyn qolǵa aldy. Tutastyrǵysh materıaldyń artyqshylyǵy kóp, eń bastysy, sapa men qaýipsizdik standarttaryna saı bolýy úshin jas ǵalym qazir jobasyn áli de jetildirýdi maqsat etken.
Munaı quramyndaǵy kúkirttiń qorshaǵan ortaǵa keri áseri ǵalymdardyń alańdaýshylyǵyn týdyryp otyr. О́ndiristik kásiporyndardan shyǵatyn tehnıkalyq kúkirt saqtaýdy, tasymaldaýdy jáne qaıta óńdeýdi qajet etetindikten qosymsha shyǵyndar da bolatyny anyq. Sondyqtan tehnıkalyq qaldyqtardan túrli materıal alý arqyly bul olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa bolady.
Zertteýshi Ásem Imanǵalıevanyń aıtýynsha, munaı men gazdy óńdegende kóp mólsherde kúkirt túziledi. Kóptegen qaldyqtyń ishinde osy kúkirttiń zııany kóp. Ol aýada bos jatsa, totyǵyp kúkirt dıoksıdin túzedi. Ári qyshqyl jańbyrdyń túzilýine birden-bir sebep. Al qyshqyl jańbyr ósimdikterdiń ósýine, sý eko júıelerine, arhıtektýralyq eskertkishterge, ǵımarattarǵa zalal keltiredi. Kúkirtti jerge kómý de, jer betin de ashyq saqtaý da zııan. Sondyqtan bul máseleni sheshýdiń eń tıimdi joly – ony óndiriske engizip, paıdasyn kórý.
«Atyraý oblysyndaǵy eń úlken máselelerdiń biri – tehnıkalyq qaldyq kúkirt. Mendeleev aıtqandaı, hımııada qaldyq joq, tek paıdaǵa aspaǵan shıkizat qana bar. Sondyqtan dál solaı osy qaldyq kúkirtti de kádege jaratýǵa ábden bolady. Odan neshe túrli paıdaly ónim ala alamyz. Sonyń biri – kúkirtten tutastyrǵysh materıaldar alý. Iаǵnı odan sement, beton sııaqty ártúrli qosylysty jasaımyz. Quramynda kúkirt tutastyrǵyshy bar materıaldar kúndelikti qoldanystaǵy materıaldarǵa qaraǵanda sapasy jaqsyraq ári ekologııalyq turǵydan da, ekonomıkalyq jaǵynan da tıimdi», deıdi zertteýshi.
Kúkirtti sementti alý úshin Atyraý munaı óńdeý zaýyty kúkirtti óndirý qondyrǵysynan shyqqan tehnıkalyq kúkirtti qoldanǵan. Alynǵan kúkirtti sement birneshe artyqshylyqqa ıe. Birinshiden, ol joǵary eksplýtasııalyq qasıetke ıe. Ekinshiden, kúkirtti sement tehnologııasy jeńil, energııany az qajet etedi. Úshinshiden, ekologııalyq turǵydan tıimdi. Tórtinshiden, sýdy qajet etpeıdi. Besinshiden, ol arnaýly qurylysqa, basseın, kópir salýǵa tıimdi ınnovasııalyq qurylys materıaly. Altynshydan, otandyq ónim.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek te bul jobanyń mańyzyn atap ótip, mınıstrlik qashanda mundaı ǵylymı bastamalarǵa qoldaý bildirýge ázir ekenin jetkizdi. «Biz osyndaı irgeli zertteýlerge kóbirek kóńil bólsek, asyǵymyz árdaıym alshysynan túsetinine kemil senemin», dedi ol.