Sıfrlyq dáýirde aqparattyq qaýipsizdik asa mańyzdy. Osy oraıda tehnologııanyń tilin biletin bilikti mamandar qashanda suranysqa ıe. Bul salaǵa, ásirese jastardyń qyzyǵýshylyǵy joǵary. IT-di sanaly túrde tańdap, sapaly mamanǵa aınalyp jatqandar bar. Áńgimemizge arqaý bolyp otyrǵan sondaı jastyń biri – Musa Tóleý.
Musa qazir Pavlodardaǵy Aqparattyq tehnologııalar kolledjiniń sońǵy kýrsynda oqıdy. Ol oqýyn támamdaǵannan keıin nemen aınalysatynyn jaqsy biledi. Qazirdiń ózinde Astanadaǵy bir kompanııaǵa baryp, suhbattasýdan sátti ótip, aqpan aıynan bastap jazdyń sońyna deıin jumys isteýge múmkindik alǵan. Bul – kolledjdegi dýaldy oqytý júıesiniń arqasynda júzege asqan resmı taǵylymdama. Onda bilim alýshylar tájirıbeden ótip qana qoımaı, eńbek etip qarjy da taba alady. Buǵan qosa ol elimizdegi beldi joǵary oqý oryndarynyń birine rektor grantyn utyp alǵan. Osylaısha, kelesi oqý jylynda bilimin Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıtetinde jalǵastyrmaqshy. Akademııalyq bilimin tolyqtyrǵannan keıin de onyń kelesi qadamy aıqyn.
О́zi tańdaǵan salada talaby men talpynysy bıik Musa sekildi jastar kópke úlgi. О́kinishke qaraı, qazirgi talapkerlerdiń deni ulttyq biryńǵaı testileýde jıǵan upaıy kez kelgen mamandyq boıynsha grantqa jetse sony tańdaıdy. Bilmeı barǵan oqýyn bitirgen soń ǵana «ne isteımin» dep oılana bastaıdy. Oǵan qyzyǵýshylyǵy bolmaǵannan keıin dıplomdaǵy mamandyǵymen jumys istemeıtini belgili. Al Musa tańdaýyna nyq senimdi. Alǵan bilimi boıynsha bolashaqqa naqty jospary bar. Aıtpaqshy, alǵashynda ol zańger bolǵysy kelgen eken. 9-synypty bitirgennen keıin 10-synypqa qalmaı, kolledjde oqýǵa sheshim qabyldaıdy. Mektepte úlgerimi jaqsy bolǵan ol esh qıyndyqsyz oqýǵa da túsedi. «Maǵan zańger mamandyǵy bedeldi, senimdi ári jalaqysy joǵary mamandyq bolyp kórindi. Sondyqtan osy sala boıynsha Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń kolledjinde oqýdy tańdadym. Basynda, birinshi kýrsta óz tańdaýymnyń durys ekenine kúmán keltirmedim. Biraq arnaıy pánder bastalǵan kezde unamaıtynyn túsindim. Sodan keıin sheshimimdi ózgertip, mamandyǵymdy aýystyrdym», deıdi ol.
Onyń aıtýynsha, dál osy kolledjde oqyǵan kezeń ózine ne qajet ekenin, ózin qaı salada kórgisi keletinin túsinýge kóp kómektesken. Keıipkerimiz ata-anasy men ata-ájesiniń úmitin aqtaǵysy keletinin aıtady. О́ıtkeni olar bilimdi azamat bolýdyń mańyzyn balalarynyń qulaǵyna quıyp ósirgen ári jaqsy bilim alýy úshin barlyq jaǵdaıdy jasaǵan. Áke-sheshesi Musa jaqsy mektepte oqysyn dep ony týǵan aýyly Kemeńgerden Pavlodarǵa jiberedi. Ol mektep kezinen-aq fızıka, matematıka, ınformatıka, aǵylshyn tili pánderin jaqsy oqyǵan. Al 12 jasynda syılyqqa alǵan plansheti zamanaýı tehnologııaǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyra tústi. Árıne, bala bolǵan soń, áýeli, oıyndarǵa qalaı tegin qol jetkizýge bolatynyn zerttegen. «Keıbir qoldanbalar men qyzmetterdiń qorǵanysy óte kúrdeli, al keıbireýleri óte álsiz», deıdi ol. Ýaqyt óte kele oqýshyny dál osy kıberqaýipsizdik máseleleri erekshe qyzyqtyrǵan. Sóıtip, mektepte robottehnıka úıirmesine barady. Sodan keıin de ol tehnologııalyq mamandyqty tańdaǵan.
Musa Aqparattyq tehnologııalar kolledjine aýysqan soń osy baǵytty jany qalaıtynyn birden túsingen. Onyń aıtýynsha, tańdaý jasaǵanda mamandyqtyń bedelin emes, adam óz jan qalaýyn, ne nársege qyzyǵatynyn, ne istegisi keletinin eskerýi kerek. Sonymen qatar ol kolledjde stýdentterdiń teorııalyq bazany ǵana emes, alǵan bilimin is júzinde qalaı qoldaný kerektigin úıretýge kóp kóńil bóletinin erekshe atap ótti. Onyń paıymdaýynsha, tájirıbe júzinde úırengenderi túrli jarystarǵa qatysyp, júldeli oryndarǵa ıe bolýyna yqpal etken. Talapty jas WorldSkills, BRICS, DigitalSkills syndy halyqaralyq jarystarda jeńiske jetip, chempıon atanǵan. Al mundaı saıystarda básekelestik únemi joǵary bolatyny belgili. Musanyń tálimgeri Stanıslav Kryjanovskıı oǵan jarystarǵa daıyndalýǵa kómektesip, árdaıym jan-jaqty qoldaý kórsetip otyrǵan.
Aıtpaqshy, ýnıversıtetti bitirgennen keıin ol óziniń týǵan aýylyndaǵy mektepte keminde úsh jyl muǵalim bolyp jumys isteýge mindetti. Musa bul jaýapkershilikten de esh qashpaıdy. Kerisinshe, kolledjde kóp nárseni bilip shyqqannan keıin, sol úırengenin ózgelerge de úıretýdi qup kóredi.