Septesetin seriktes tabýǵa múmkindik alańy

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń qoldaýymen Ǵylym qory men L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnı­versıteti birlesip uıymdastyr­ǵan dıalog alańynda otandyq zert­teýshiler negizinen qury­lys jáne jol-qurylys salala­ryndaǵy jobalaryn tanys­tyr­dy. Olardyń árbiri áleýe­ti joǵary seriktester men ın­vestorlarǵa ǵylymı ázirle­me­leriniń kommersııalyq qundy­lyǵyn jetkizýge tyrysty.

Jıynda sóz alǵan «Ǵylym qory» basqarmasynyń tór­aǵa­sy Kamıl Aqatov: «Sta­tıstıkaǵa súıensek, 50-den asa reaktor qatysýshylary Ǵylymı jáne ǵylymı-tehnı­kalyq qyzmet nátıjelerin kommersııalandyrý konkýrsyna qatysyp, Ulttyq ǵylymı keńestiń irikteýinen sátti óte­di. Atalǵan alań ǵy­lym men kásipti ıntegrasııalaý­da óz tıim­diligin kórsetedi, son­daı-aq qoldanbaly ǵylymı joba­lar kásipke baǵyttalǵan ekonomıkany qurýǵa múmkindik beredi», dedi.

Ǵalymdar usynǵan ınnova­sııalyq ónimderdiń qatarynda kúrdeli topyraq jaǵdaıynda qurylys alańdaryna ınjener­lik-geologııalyq zertteýler júr­gizý kezinde geoaqparattyq málimetter bazasyn paıdalaný tehnologııasyn, dirilsiz tehno­logııany paıdalanatyn te­mir-beton buıymdardy, te­mir­­-betondy qadalar, vıbroa­kýstıkalyq baqylaý júıesi bar qurylys alańdary úshin qatty eden plıtalaryn, beriktigi jáne kótergishtigi joǵary qadalardy óndirý tehnologııasyn, jol bel­gilerine arnalǵan eritkishte erıtin boıaý, quramynda kúkirti bar qurylys materıaldaryn atap kórsetýge bolady.

«Kommersııalandyrý reak­tory jáne osyǵan uqsas dıalog alańdary – ǵalymdar men kásipkerler úshin ǵyly­mı je­tis­tikterdiń nátıjele­rin ne­ǵur­lym sapaly ári tıim­di kom­mersııalandyrýǵa, sondaı-aq óndiriske engizý úshin ynty­maq­tastyqty jolǵa qoıýdyń jaqsy múmkindigi. EUÝ ekonomıkanyń naqty sektoryndaǵy kásippen jáne iri kásiporyndarmen yn­ty­maqtastyqty belsendi túr­de keńeıtip keledi. Qazir 3D prın­terlerdi qurastyrý bo­ıynsha shaǵyn óndirister qurý, sondaı-aq sheteldik zert­­teýshilermen birlesip óner­kásip qaldyqtarymen geopolımerli betondar shy­ǵarý boıynsha teh­­nolo­gııa­lyq jelini ornatý jó­ninde jumystar júrgizi­lip ja­tyr», dedi EUÝ-dyń ǵy­­lym, kom­mersııalandyrý já­ne ınternasıonaldandyrý jó­nin­degi prorektory Janna Qur­man­ǵalıeva.

Qurylys alańdarynyń vıb­ro­akýstıkalyq monıto­rıngi júıe­sin ázirleý jobasy avtor­­la­­rynyń biri – EUÝ pro­fes­sory, PhD, Elbek О́tepov­tiń nus­qaýynsha, usy­nyl­ǵan júıe jylý kartalary túrindegi geogra­fııa­lyq aqparattyq júıe-de dınamı­kalyq vızýalızasııaǵa jáne qala ınfraqurylymyna – iKomek, eOtinish ıntegrasııa­laýǵa múmkindik beredi. Kele­si tehnologııanyń artyqshy­ly­ǵy – dirilsiz tehnologııa ar­qy­ly temir-beton buıym­da­­ryn shyǵarý. Muny Q.Sát­paev atyndaǵy Qazaq ulttyq teh­nıkalyq zertteý ýnıversı­te­­tiniń magıstri Ilnýra Ma­dııarova usyndy. Ol jańa te­mir-­beton buıymdary – jylý magıstraldyq naýalar, sýarý jáne sýarý aryqtary di­ril­­siz tehnologııa boıynsha shyǵa­ry­latynyn aıtty. Mundaı buıymdardy paıdalanǵan kez­­­­de armatýralyq jaqtaý jáne kiriktirilgen bólikter qoz­­ǵal­maıdy, beton qospasy bir­tekti bolady, osylaısha aqaý­lardy boldyrmaı, ekolo­gııalyq taza bolady jáne diril­diń zııandy áserin joıa­dy. M.H.Dýlatı atyn­daǵy Taraz óńirlik ýnıver­sıtetiniń magıstri, joba avtory, ınjener Erlan Átenov, turǵyn-úı qurylysyna arnal­ǵan temir-beton qadalardy óndi­rý boıynsha usynǵan ázirleme­siniń artyqshylyǵy retinde olar­dyń kótergishtiginiń joǵa­ry bolýy, temir-betondy tuty­nýdyń azaıýy, qysqa qadalar­dy paıdalanýdyń qarapaıym­dylyǵyn, sáıkesinshe, az qada mashınalarymen jáne gaba­rıtti kóliktermen jumys isteý tıimdi­ligin atap ótti.

Jıyn sońynda kommer­sııa­landyrý reaktoryna qa­tysqan sarapshylar, ǵalym­dar, Qazaqstan qurylysshylar odaǵynyń «KZ Stroyexpert» jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń, «QazGem» qa­zaqstandyq sement jáne beton óndirýshiler qaýymdas­tyǵynyń, Qazaqstan qurylys qaýymdastyǵynyń, Qazaqstan avtoklavty gazdal­ǵan beton óndirýshiler qaýym­das­ty­ǵynyń ókilderi jáne basqa da múddeli taraptar arasynda yn­tymaq­tastyq jáne jobalardy birlesip júzege asyrý týraly aldyn ala kelisim­der jasaldy.