«AMANAT» partııasy fraksııasynyń múshesi, depýtat Qaırat Balabıev jeńil ónerkásip týraly ózekti másele kóterip, Premer-mınıstr Oljas Bektenovtyń atyna depýtattyq saýal joldady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Memleket basshysy 2023 jylǵy Joldaýynda: «Memleket otandyq óndirýshilerdi qorǵaýǵa mindetti. Bul bizdiń ekonomıkamyzdy syrtqy álemnen jabýdyń belgisi emes: biraq ulttyq kásiptiń múddelerin eskere otyryp, ol ashyq bolyp qalýy kerek», degen sózimen saýalyn bastaǵan depýtat ekonomıkanyń negizgi bóligi bolatyn jeńil ónerkásipti áli kúnge ımport basyp turǵanyn, toqyma-tigin salasynda kóbeıý bolmaı, al, barynyń ózi aıaǵyna nyq tura almaǵandyǵyn, buǵan memlekettik qoldaýdyń jetkiliksizdigi jáne salyqtyń joǵary júktemesi sebep ekendigin aıtty.
Depýtattyń aıtýynsha, jańa óndiristerdi qurý qarqyny tómen, al jumys istep turǵan óndirister ósip jatqan joq. Mysaly, 2024 jylǵy esep boıynsha elimizde toqylǵan jáne trıkotaj shulyq buıymdaryn óndirýmen aınalysatyn zańdy tulǵalardyń sany 24-ti quraıdy. Onyń ishinde bir ǵana kásiporyn orta bıznes bolsa, al qalǵan 95,8%-y shaǵyn bıznestiń qatarynda tur.
«Shulyq túrleriniń 80 paıyzy shetelden ákelinedi. Importtyq taýarlar óte arzan baǵada bolǵandyqtan, joǵary suranysqa ıe. Sol sebepti otandyq óndirýshiler ımporttyq ónimdermen básekege túse almaıdy. Importtyq ónimniń basym bóligi tómen bajdarmen ákelinedi. Buǵan Qazaq-Qytaı shekarasyndaǵy ekonomıkalyq jáne kontrabandalyq sıpattaǵy quqyq buzýshylyqtar da yqpal etedi. Budan basqa, otandyq kásiporyndar sapaly shıkizatqa, sondaı-aq Qazaqstanda óndirilmeıtin shıkizatqa muqtaj jáne ishki naryqqa jetkiziletin ónimniń qunyna 12% kóleminde salyq tóleıdi. Munyń bári otandyq ónimniń túpkilikti baǵasynyń qymbatqa túsýine ákep soǵady. Sondaı-aq elimizde óndirilgen ónim kólemin memlekettik sýbsıdııalaý kózdelmegen», dedi depýtat.
Depýtattyń sózinshe, Prezıdent eksportty ulǵaıtýǵa erekshe mán beredi. Osyǵan baılanysty Úkimetke otandyq óndiris taýarlaryn jáne onyń shetelge ımporttalýyn ilgeriletý úshin tıisti sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. О́kinishke qaraı, mundaı mańyzdy salada jumys durys júrgizilmeı jatyr.
«Bizdiń kásipkerler úshin negizgi eksporttyq naryq Reseı bolyp tur. Onda jyl saıyn 9,7 mln dollarǵa ónim jetkiziledi, bul barlyq eksporttyń 98%-yn quraıdy. О́tken jyly basqa elderge 9,9 mln AQSh dollaryna otandyq kásiporyndardan 490,9 tonna shulyq túrleri eksporttaldy. Bul óte tómen kórsetkish. Qytaıda qyzmet kórsetýge nemese taýarlardy satýǵa baılanysty shaǵyn salyq tóleýshiler úshin QQS stavkasy 1% quraıdy. Eger kompanııanyń aınalymy toqsanyna 300 000 ıýannan aspasa, onda QQS mólsherlemesi 0% quraıdy. Osy kredıttik mólsherlemeler aınalym qarajaty men ınvestısııalardy tolyqtyrýǵa qoldanylady. Qytaı 15 jyl buryn óndiris aǵynyn arttyrý jáne básekege qabilettilikti jaqsartý úshin 1.2% nesıe mólsherlemesin bóldi. Al bizde joǵaryda atalǵan ózekti máseleler otandyq taýarlardyń ishki naryqtaǵy básekege qabilettiligin arttyrýda negizgi kedergilerdiń biri», dedi Q.Balabıev.
Depýtatyń pikirinshe, ekonomıkanyń basty tiregi - ónerkásip. Eger biz básekelestikti arttyrmasaq, kez-kelgen kásiptiń qarqyndy órkendeýi ońaı bolmaıdy. Sondyqtan Úkimet jeńil ónerkásiptiń damý jolyndaǵy tosqaýyldardy joıý jáne oǵan jan-jaqty qoldaý kórsetý arqyly ımportty almastyrý, sondaı-aq, oǵan táýeldilikti azaıtý joldaryn qarastyrýy qajet. Sonda ǵana Memleket basshysynyń bul baǵyttaǵy tapsyrmasy oryndalady.
«Ulttyq bıznesti qoldaý jáne qorǵaý, shulyq túrleriniń otandyq óndirisin damytý jáne onyń básekege qabilettiligin arttyrý maqsatynda olardy ishki naryqta alynatyn 12% qosylǵan qun salyǵynan bosatýdy; óndirýshilerge shyǵarylatyn ónimniń salmaqtyq kólemine qaraı memlekettik sýbsıdııalar bólýdi; osy salada orta kásipkerlikti damytý maqsatynda 3%- dan aspaıtyn jeńildikti nesıeler berý boıynsha memlekettik sharalar qabyldaýdy; otandyq ónerkásiptiń damýy men órkendeýine kedergi keltiretin Qazaqstan-Qytaı shekarasyndaǵy ekonomıkalyq jáne kontrabandalyq qylmystardy joıýǵa jáne keden qyzmetiniń minsiz jáne ashyq qyzmetin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan qajetti is-sharalardy júrgizýdi tapsyrýdy; bizdiń otandyq kásiporyndar óndirýge daıyn jeńil ónerkásip ónimderiniń jekelegen túrleriniń ımportyna baj salyǵyn ulǵaıtýdy suraımyn», dep qorytyndylady Qaırat Balabıev.