Asan Júsipov: Qurlyq áskeri – qýatty kúsh

– Asan Qýanyshuly, áńgimemizdi Qarýly kúshterimizdiń Qurlyq ásker­leri bas qolbasshysynyń basqarmasyna júktelgen mindetterden bastasaq. Bul ásker túri qandaı qyzmetpen aınalysady?

– Negizgi qyzmetimiz – áskerdegi basqarý organdarynyń, quramalardyń, bólimder men bólimshelerdiń jaýyngerlik ázirligin únemi tıisti deńgeıde ustaý, jaýyngerlik is-qımyldardy júrgizý barysynda ásker tek­teriniń áleýetin paıdalanýdy qam­ta­masyz etý. Qurlyq áskerleriniń basty kúsh-jigeri udaıy jaýyngerlik ázirlikti qol­daýǵa, áskerı basqarý organdary men ásker­lerdi jaýyngerlik maqsatqa sáıkes min­detterdi sheshý úshin daıyndaýǵa baǵyt­talǵan.

Biz kez kelgen sátte áskerdi beıbit jaǵ­daıdan soǵys jaǵdaıyna aýystyrýǵa,  ahýaldy turaqtandyrýda batyl is-qı­myldarǵa daıynbyz. Sondaı-aq ıdeo­logııa jáne áskerı-patrıottyq tár­bıe salasyndaǵy memleket saıasatyn­ iske asy­rý jónindegi jumys ta mańyzdy. Osy mindetterdiń barlyǵyn iske asyrý birinshi kezekte jedel jáne jaýyngerlik daıar­lyqpen keledi. Sol arqyly basqarý organdary, shtabtar men áskerler jaýyngerlik is-qımyldyń neǵurlym tıimdi tásilderin úırenedi.

– Qurlyq áskerleriniń qazirgi quramy týraly aıtyp berseńiz?

– Qarýly kúshter quramyndaǵy basqa da ásker tekteriniń zaman aǵymyna saı damyp jatqanyna qaramastan, Qurlyq áskerleri qaı kezde de aldyńǵy qatarly qurylym bolyp sanalady jáne álemniń barlyq armııasynyń negizin quraıdy. Qazirgi ýaqytta Qurlyq áskerleri bas qol­bas­shysy basqarmasynyń quramynda on eki bas basqarma men jeti basqarma, tórt bólim men eki qyzmet bar. Sondaı-aq uıym­dastyrýshylyq turǵydan «Astana», «Shyǵys», «Batys», «Ońtústik» óńir­lik qol­­basshylyqtary, odan ózge tyl­dyq jáne tehnıkalyq qamtamasyz etý qura­malary men bólimderi, Saǵadat Nur­­maǵambetov atyndaǵy Qurlyq ásker­­leriniń áskerı ınstıtýty, Sho­qan Ýálıha­nov atyndaǵy Qorǵanys mı­nıstr­liginiń áskerı kolledji jumys isteıdi.

– Kez kelgen ýaqytta syrttan tó­nýi múmkin qaterlerge qarsy Qurlyq ásker­leriniń búgingi daıyndyǵy qalaı?

– El Prezıdenti men memleketimizdiń qorǵanys salasyna jaýapty barlyq mekemeniń qamqorlyǵy arqasynda Qur­lyq áskerleriniń áleýeti yqtımal qaýip-qaterlerge der kezinde den qoıýǵa, shabýyldyń betin qaıtarýǵa da­ıyn. Keıingi jyldarda bolyp jatqan soǵys qımyldary áýe jáne ǵaryshtyq shabýyl tehnıkalarynyń róli artqanyna qaramastan, qarý-jaraqtyń sońǵy úlgilerimen jaraqtandyrylǵan Qurlyq áskerleriniń ózektiligi eshqashan joǵalmaıdy. Sondyqtan onyń ázirligine árdaıym kóp kóńil bólinedi. Bul tek teorııalyq sabaqtar emes, uzaq ýaqytqa sozylatyn oqý-jattyǵýlardy da qamtıdy. Biz kóp baǵyt boıynsha jaýyngerlik daıar­lyq baǵdarlamalaryn iske asyramyz.

Kez kelgen istiń sátti oryndalýy bi­lik­ti mamanǵa baılanysty. Sondyqtan Qur­lyq áskerleriniń oqý-jattyǵý or­ta­­lyq­tarynda mamandar daıarlaý udaıy júr­gizilip keledi. Zamanaýı teh­no­­logııa­lardy paıdalana otyryp, bar­laý quraldaryn atys qarý-jaraǵymen yq­pal­dastyrý júzege asyrylyp jatyr. Jaýyngerlik is-qımyldardy júrgizýdiń jańa ádis-tásilderi synaqtan ótkiziledi. Qur­lyq áskerlerine arnalǵan mamandar elimizde ǵana emes, sheteldik áskerı joǵary oqý oryndarynda da daıarlanyp jatyr. Sonyń ishinde zymyran áskerleri men artıllerııa mamandaryn, barlaýshylardy, áýe shabýylyna qarsy qorǵanys, ınjenerlik áskerler, radıasııalyq jáne hımııalyq qorǵanys mamandaryn daıar­laýǵa erekshe nazar aýdarylady.

– Zamanaýı qarý-jaraq demekshi, Qurlyq áskerleri áskerı tehnıkamen tolyq jabdyqtalǵan ba?

– Qazirgi ýaqytta Qurlyq áskerleri bar­lyq qajetti qarý-jaraqpen, áske­rı tehnıkamen jaraqtalǵan. Sonymen qa­tar BTR-82A, «Kobra», «Arlan» brondy dóńgelekti mashınalary sııaqty zamanaýı tehnıka úlgilerimen josparly túrde keshendi qaıta jaraqtandyrý jal­ǵasyp jatyr. Bólimsheler artılle­rııa­lyq barlaý quraldarymen, T-72 tank­terimen, áýe shabýylyna qarsy qor­ǵanysty basqarý­dyń jyljymaly pýnkt­terimen, ózdigimen qozǵalatyn ke­shen­dermen qamtamasyz etilý ústinde. Naryq monıtorıngi jáne tehnıkalyq jaraq­tandyrýdyń balamaly joldaryn izdeý jó­nindegi jumystar turaqty negizde júr­gizilip keledi.

Jalpy alǵanda, Qurlyq áskerleriniń búgingi áleýeti elimizdiń aýmaqtyq tutas­ty­ǵy men egemendigin qorǵaý, memlekettik jáne áskerı nysandardy kúzetý, zańsyz qarýly toptarmen kúres boıynsha qoıyl­ǵan mindetterdi sheshýge, sondaı-aq elimiz ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq shart­tarǵa sáıkes mindetterdi oryndaýǵa tolyq qabiletti.

– Dalalyq oqý-jattyǵý sarbaz aka­demııasy ekeni belgili. Qurlyq ásker­leriniń jeke quramy qatysatyn oqý-jattyǵýlar men is-sharalar, olardyń nátıjeleri týraly ne aıtar edińiz?

– Keıingi birneshe jylda Qurlyq ásker­lerindegi jaýyngerlik daıarlyq­tyń qarqyny birneshe ese artty. Qurama­lary­myz ben bólimderimiz ártúrli oqý-jattyǵýǵa, onyń ishinde halyqaralyq aýqymdaǵy jıyndarǵa únemi qatysyp, ózderiniń tájirıbe júzindegi daǵdylary men dalalyq daǵdylaryn jetildirip ke­ledi. Atap aıtqanda, respýblıkalyq «Shy­ǵys», «Batyl-Toıtarys», «Aıbalta», «Kók­jal», halyqaralyq «О́zara is-qı­myl», «Myzǵymas baýyrlastyq», «Beıbit mıssııa», «Izdestirý», «Qazınd» sekildi oqý-jattyǵýlardyń turaqty qatysý­shy­sy­myz.

Sonymen qatar Qurlyq áskerleriniń jaýyngerleri el aýmaǵynda da, odan tys jerde de Armııa halyqaralyq oıyn­dary­nyń túrli syndarynda baq synap keledi. Qarýly Kúshter Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń qatysýymen Otan qor­ǵaý­shy kúninde, 9 mamyr­ me­rekesine arnalǵan sherýlerde ásker qatarynan kórindi. Al bıyl «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń áskerı qyzmetshileri Pákistan Islam Respýblıkasynda ótken halyqaralyq jarystyń jeńimpazy atanyp, jaýyngerlik daıyndyǵynyń joǵary ekenin kórsetti.

Barlyq ótkizilgen is-shara dala­lyq daǵdylardyń deńgeıin art­ty­rýǵa, jaýyngerlik tehnıkalar koman­dır­leri­niń joǵary kásibı bilim men bilikke ıe bolýyna, olardyń komandırlik qa­sıetterin, qoıylǵan mindetterdi oryndaý kezinde bólimsheni basqarý daǵdylaryn damytýǵa, jeke quramnyń psıhologııalyq turaqtylyǵyn, batyldyǵy men fızı­kalyq tózimdiligin qalyptastyrýǵa yqpal etedi. Mundaı is-sharalar jalpy áskerı qyzmettiń bedelin arttyrýǵa septigin tıgizetini sózsiz.

– Kúni keshe Qurlyq áskerleriniń qurylǵanyna 31 jyl toldy. Osy oraıda qarýlas áriptesterińizge qandaı tilek aıtar edińiz?

– Qurlyq áskerleri bas qolbasshysy basqarmasynyń ofıserleri men serjanttary kúndelikti eńbeginiń, úılesimdi is-áreketiniń, kásibı sheberliginiń arqasynda Qorǵanys mınıstrliginiń basshylyǵy alǵa qoıǵan barlyq mindetti jedel oryndap keledi. Aldaǵy ýaqytta da dál osy baǵyttan taımaımyz. О́ıtkeni Otan qorǵaý qyzmeti – bir sát te qalǵýǵa mursat bermeıtin mindet. Qurlyq áskerleri qolbasshylyǵynyń jáne ózimniń atymnan búkil jeke quramdy, áskerı qyzmetshiler men ardagerlerdi Qurlyq áskerleri bas qolbasshysy basqarmasynyń qurylǵan kúnimen, alda kele jatqan Otan qor­ǵaýshy kúnimen shyn júrekten quttyqtaımyn! Otanymyz – Qazaqstan Respýblıkasynyń gúldenýi jolyndaǵy eńbekterine tabys tileımin!

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken –

Eskendir ZULQARNAI,

«Egemen Qazaqstan»