Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń Atyraýda ótken úshinshi otyrysynda ulttyń jańa kelbetin aıqyndaıtyn negizgi qundylyqtarǵa toqtaldy. Jıynda Prezıdent «Birlik jáne yntymaq» elimizdiń basty qundylyǵy ekenin aıryqsha atap ótti. Bul turǵyda Shymkent qalasynyń Qazaqstan halqy Assambleıasy halyqtar arasyndaǵy birlikti kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, yntymaq bar jerde yrys ta, bereke de bolatynyn ispen dáleldegen biregeı ınstıtýt ekenin taǵy bir márte eske salǵymyz keledi.
Qalalyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń statıstıkalyq deregine súıensek, búginde megapolıstegi 1 mln 222 myńnan astam turǵynnyń 71,1%-y qazaq, qalǵan 28,9%-dy túrli etnos ókilderi quraıdy. Shahardaǵy iri etnostar qataryna ózbek (15,8%), orys (6,1%), ázerbaıjan (1,8%), tatar (0,9%) jatady. Olardan ózge shaǵyn etnostar da barshylyq. Alaıda sany óte az. Úlesi nebári 4,3%. Shymkentte halyq 80-nen astam shaǵyn aýdan men turǵyn alapta turady. Sonyń 23-inde etnos ókilderi jınaqy qonystanǵan.
Eń basty másele retinde aıtsaq, qıly tarıhı jaǵdaılarmen qazaq jerine qonys aýdarǵan túrli etnostardyń búgingi býyny bolashaǵyn qazaq jerimen baılanystyryp, memleket quraýshy qazaq halqymen birge tatý-tátti ǵumyr keship keledi. Osy rette qalalyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń mańaıyna toptasqan 17 etnomádenı birlestik el ıgiligine baǵyttalǵan bastamalardy qoldap, qoǵamdyq kelisimdi saqtaýǵa laıyqty úles qosyp jatyr.
Memlekettiń salıqaly saıasatynyń nátıjesinde barlyq ult ókili qalanyń qoǵamdyq-saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq ómirine etene aralasyp, Shymshahardyń ósip-órkendeýine atsalysyp keledi. О́z kezeginde qalalyq assambleıa janyndaǵy «Aqsaqaldar keńesi», «Analar keńesi», «Medıasııa keńesi» syndy qoǵamdyq qurylymdar turǵyndarmen baılanys ornatyp, jergilikti jerdegi túıindi máselerdiń aldyn alý, jas býyndy tárbıeleý, daýlasqan taraptardy tatýlastyrý baǵytynda jumys júrgizedi. Máselen, bıyl jergilikti turǵyndar arasynda memlekettik etnosaıasatty túsindirý baǵytynda 51 kezdesý ótip, oǵan 5 myńǵa jýyq adam qamtyldy. Etnoáleýmettik shıelenistiń aldyn alý, jergilikti problemalardy anyqtaý maqsatynda etnos ókilderi jınaqy qonystanǵan shaǵyn aýdandarda «Beıbitshilik jáne kelisim» jobasy aıasynda qoǵamdyq qabyldaýlar uıymdastyrylyp, sala mamandary turǵyndardyń ótinish-tilekterin tyńdady. Etnostar turatyn aýmaqtaǵy 82 kásipkerlik nysanǵa zerdeleý júrgizilip, «Til týraly» zań talaptary túsindirildi.
Sonymen birge qalalyq assambleıa janyndaǵy etnomádenı birlestikter men qoǵamdyq qurylymdardyń basyn bir arnaǵa toǵystyrǵan «Dostyq úıi» qoǵamdyq-kópshilik jıyndar men túrli formattaǵy is-sharalardy uıymdastyrý alańy retinde júıeli jumys istep keledi. Bıyl I toqsanda Shymkentte azamattyq biregeılik pen jalpyulttyq birlikti bekemdeý baǵytynda 20-dan astam is-shara uıymdastyrylypty.
Ásirese jergilikti assambleıa uıymynyń uıytqy bolýymen ótetin «Myń júırik», «Qazaq dastarqany» syndy ortaq qundylyqtarǵa úndeıtin jobalar jurttyń kóńilinen shyǵyp úlgerdi. Aqparattyq jumystardy júıeleý jáne elimizdegi iske asyp jatqan reformalardy turǵyndarǵa túsindirý baǵytynda mekeme tarapynan 108 materıal jarııalandy. Saladaǵy problemalar boıynsha ótken keńesterdiń nátıjesin qaraý, qorytyndy shyǵarý úshin tıisti organdarǵa ótinish, tilekter joldandy. Budan ózge medıasııa keńesi áleýetimen etnostar arasynda oryn alǵan 7 daýly másele boıynsha taraptar medıatıvtik kelisimge qol jetkizdi.
Sondaı-aq kóktem shyǵa elimizdiń soltústik, batys aımaqtarynda bolǵan tasqyn selden kelgen zardapqa etnomádenı birlestik músheleriniń de qabyrǵasy qaıysty. Osy rette assambleıa ókilderi jylý jınap, sý basqan óńirlerge eń qajetti kerek-jaraqtardy jóneltti. Jalpy, «Qaıyrymdylyq – qaıyrly is» ekenin jiti uǵynǵan etnos belsendileri syn saǵatta qınalǵandarǵa qolushyn sozýdy ıgi dástúrge aınaldyrǵan. Sonyń aıqyn dáleli, bıyl sý tasqynynan zardap shekken óńirlerge gýmanıtarlyq kómek berý maqsatynda qalalyq QHA janynan ashylǵan shtab júıeli jumys istep, Atyraý, Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan óńirlerine 90 tonnadan astam gýmanıtarlyq kómek attandyrdy. Búginde beketterde jınaýly turǵan qosymsha 30 tonnaǵa jýyq materıaldyq kómekti taǵy da sý basqan óńirlerdiń birine jiberýdi kózdep otyr.
Máselen, ózbek etnomádenı birlestiginiń basshysy Tahırbek Nyshanbaev qaladaǵy 14 etnomádenı uıym «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp», jylý jınaýǵa assambleıadan arnaıy shtab ashqanyn málimdedi.
«Prezıdent óz Úndeýinde eń basty másele azamattardyń amandyǵy ekenin jetkizdi. Qazirgi tańda elimizdiń 10 óńirinde tótenshe jaǵdaı oryn alyp, tabıǵı apatpen kúresý úshin barlyq resýrs sol jaqqa jumyldyrylyp jatyr. Ishki ister, qorǵanys salasynyń qyzmetkerleri, eriktiler bári qazir apat aımaǵynda júr. Qazaqstan halqy Assambleıa músheleri, onyń ishinde túrli etnomádenı birlestik ókilderi qarap otyrmaı, qoldan kelgenshe kómek berýdi uıǵardyq. Elimizdiń basyna túsken bul da bir synaq shyǵar. Eń bastysy, osyndaı qınalǵan shaqta birligimiz ajyramaı, sabyrlyq saqtaı bileıik. Ras, apat aıtyp kelmeıdi. Sondyqtan bir-birimizge janashyrlyq tanytyp, bir atanyń balasyndaı, bir qoldyń salasyndaı, uıymdasqan túrde bul qıyndyqtan shyǵýǵa tyrysýymyz kerek. О́tken Ramazan aıynda da Jaratýshydan elimizge jeńildik bere gór dep kóp duǵa qyldyq. Aqpeıildi halyqtyń sol nıet-tilekteri qabyl bolǵaı. Álbette, osyndaı qıyn qystaý kezeńde biz birgemiz. Kúshimiz – birlikte!», dedi T.Nyshanbaev.
Aıta ketken jón, «Júrekten – júrekke!» qaıyrymdylyq aksııasy aıasynda 23 sáýir kúni Shymkent qalalyq assambleıa belsendileri sý tasqynynan zardap shekken elimizdiń batys óńirine osymen besinshi sanalatyn gýmanıtarlyq kómektiń jáne bir legin shyǵaryp saldy. Bul joly taǵy da Batys Qazaqstan oblysy Oral qalasyna kómek jóneltildi. Júk kólikter kerýenine quny 9,2 mln teńgeden asatyn 25 tonnaǵa jýyq azyq-túlik ónimderi men asa qajetti dúnıeler (makaron ónimderi, kúrish, qaraqumyq, qant, shaı, ósimdik maıy, un, tuz, sý, gazdalǵan sý, 978 qalyń kórpeshe jáne taǵy basqa zattar) artyldy. Bul jylýdyń barlyǵy qarapaıym jurtshylyqtan jınaldy.
Munan ózge, el aýmaǵynda júrip jatqan respýblıkalyq «Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasyna jergilikti assambleıa belsendileri jumyla kirisip jatyr. Qoldaryna kúrek, tyrmalaryn alyp saıabaqtardyń ishin tazalap, mekeme aýmaǵyndaǵy taldardy áktep, qoqystardy jınap, qala ekologııasynyń tazalyǵyna biraz eńbek sińirdi. Sonymen assambleıa músheleri 5 aýmaqta ótken tazalyq is-sharasyna bir kisideı atsalysyp, shýaqty shahardyń shyraıyn kirgizýge úles qosty.
ShYMKENT