21 mamyr kúni kórnekti qoǵam qaıratkeri, túrkitanýshy, professor Qoıshyǵara Salǵaraulynyń 85 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı konferensııa ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
«Dala órkenıeti: Tarıh, mádenıet, taǵylym» degen taqyryppen L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde uıymdastyrylǵan konferensııa Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik keńesshisi Erlan Qarınniń quttyqtaý hatymen bastaldy.
«Qoıshyǵara Salǵarauly - ult rýhanııatynyń órisin keńeıtýge zor eńbek sińirgen qarymdy qalamger, qoǵam qaıratkeri. Jazýshynyń tereń týyndylary úshin memlekettik syılyq ıelenýi osynyń aıqyn dáleli. Ǵalym Qytaıdyń san ǵasyrdy qamtıtyn arhıvterinen tarıhymyzǵa qatysty tyń derekter jınap, qundy ǵylymı eńbekter jazdy. Túrki halyqtarynyń shyǵý tegin zerdelep, baýyrlas elderdiń yntymaqtastyǵyn nyǵaıta túsýge eleýli úles qosty. Bunyń bári óskeleń urpaqqa, ásirese, jas ǵalymdar men qalamgerlerge úlgi ekeni sózsiz», delingen quttyqtaý hatta.
Quttyqtaý legin «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory Dıhan Qamzabekuly aldy. Ol ǵalymnyń 1975-1990 jyldary «Egemen Qazaqstan» gazetinde jaýapty kezeńde jumys istegenin, el endi túgendelip jatqanda tarıhymyzdy kórkemdep jazǵanyn atap ótti.
«1978 jyly Úgedeıdi tarıh betine shyǵarǵan edi, ol biraz ǵalymdardyń tarıh týraly kózqarasyn qalyptastyrdy. Jastardyń maqalasyn gazet betinde jarııalaýǵa kóp kúsh-jiger jumsady, sonyń ishinde ózim de barmyn», degen Dıhan Qamzabekuly «Egemendegi» alǵashqy maqalasy Qoıshyǵara Salǵaraulynyń arqasynda jarııalanǵanyn atap ótti.
QR Parlamenti májilisiniń depýtaty Qazybek Isa professor Qoıshyǵara Salǵaraulyna «Alash» medalin tabystady. Sonymen qatar ǵalymǵa Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti ǵylymı keńesiniń sheshimimen «Kúltegin» medali tabystalyp, «Qurmetti professor» ataǵy berildi.
Is-sharada ǵalymnyń «Adamzat ótken uzaq jol» atty kitabynyń tusaýy kesildi. Ary qaraı Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń keńesshisi, QR UǴA akademıgi Baýyrjan Jumahanuly «Q. Salǵarauly jáne ult tarıhy máseleleri» taqyrybynda sóz sóılep, ǵylymı baıandamashylardyń kóshin bastady.
«Eldik shejiremizdi jazýda Qoıshyǵara Salǵaraulynyń eńbegi zor. Zııalylardyń eńbekteri men shyǵarmalaryn oqyp, elimizdiń tarıhy men shejiresin túgendedi. Kásibı jýrnalıst Qoıshyǵara Salǵarauly eki jyl Qytaıda bolyp, mol mura jınap, jemisti jumys istedi. Memlekettiń qadaǵalaýynda bolyp, alpaýyt arhıvterdi aralady. «Qytaı muraǵaty - ertegideı, aq sandyqtyń ishindegi kók sandyqtaı ǵajap. Qazaq handyǵyna bólek bólim bar eken», dep ózi aıtqan edi. Osy zertteý barysynda úsh baǵytta jumys istedi. Birinshi - ilgeride aýdarylǵan ǵylymı eńbekter, ekinshi - Qytaı ǵalymdarynyń kóshpendiler jaıly jazǵandary, úshinshi - belgisiz derekter týraly zerttedi», dedi Baýyrjan Jumahanuly.
Memleket jáne qoǵam qaıratkeri Saýytbek Abdrahmanuly Qoıshyǵara Salǵaraulynyń jýrnalıstik qyzmeti týraly baıandady.
«Professor maǵan bergen suhbattarynyń birinde jýrnalıstıkaǵa ómirimniń 27 jylyn arnadym degen edi. Jýrnalıst retinde kótergen problemalyq maqalalaryn atap ótý kerek. 1975 «Sosıaldy Qazaqstan» gazetiniń mádenıet jáne óner bólimine bardym. Oǵan deıin bul bólimde Qoıshyǵara Salǵarauly da jumys istegen eken. Sosyn hat bólimine aýysypty. Ǵalym retinde týyndylar jazýyna jýrnalıstik qarymy men jazýshylyǵy áser etti. Oıdy kórkemdep jetkizýi, qarapaıym túsindire bilýi de osydan. Alash dese janyp túsetin júregi - el aldynda abyroıynyń asqaqtaýynyń sebebi», dep izgi tilegin bildirdi Saýytbek Abdrahmanuly.
Ǵalymnyń qalamynan týǵan «Qazaqtyń qıly tarıhy», «Qazaqtar», «Ejelgi túrikter», «Shyǵystaǵy túrikter», «Ortaǵasyrlyq túrikter», «Qazaq qazaq bolǵannan keıin», «О́mirbaıan týǵan kúnnen bastalady» atty eńbekteri oqyrmandy tarıh tylsymyna jetelep, ulttyq qorda qundy mura bolyp qalary anyq.
Erlan KIIKBAI,
EUÝ stýdenti