Aýa raıy Almatydaǵy kóshet egý isine erekshe qaraılasyp tur. Álsin-álsin quıyp ótetin jańbyr jańa otyrǵyzylǵan jasyl jelekterdi sýarýdy aıtarlyqtaı jeńildetip otyr. Onyń ústine bıylǵy tazalyq, kógaldandyrý jumystary aıryqsha ataýlarmen ótip jatyr. Degenmen bıylǵy «Almaty – bizdiń ortaq úıimiz» naýqanyna atsalysýdy ózderine paryz sanaǵan 400 myńnan asa adamdy erekshe alǵys sezimmen atap ótýge bolady. Onyń ishinde óz áriptesterimiz de bar.
Sonymen bıylǵy «Almaty – jalǵyz, biz – kóppiz» degen uranmen kóktem aılarynda tolassyz jalǵasyn tapqan bastamalar «Qoqys bıke» fleshmobymen márege jetti. Munaı ónimderinen óndiriletin qoqys, ıakı aýanyń lastanýynyń nyshany ispetti «Áýe patshaıymyndaı» «Qoqys bıke Munaıbaıqyzynyń» beınesin qala sýretshileri jasap, osy arqyly paryqsyz tutynýdyń saldaryna nazar aýdarýǵa tyrysty. Fleshmob tujyrymdamasy boıynsha «Qoqys bıkeler» sherýi ortalyqtaǵy Arbatta aıaqtaldy. Osylaısha, turǵyndary ekologııalyq máseleni der kezinde sheshýdiń mańyzy týraly oılaryn bildirip, erekshe art-jobany qyzyqtady.
«Bizdiń qala – bizdiń maqtanyshymyz» naýqany tórtinshi aptaǵa ulasqan tusta «Qoqystan jasalǵan úzdik art-obekt» baıqaýynyń jeńimpazdary saltanatty túrde marapattalǵanyn aıta ketý lázim. Baıqaý nátıjesinde stýdent Álı Jadyqovtyń «Lastanǵan sana» jobasy qoqystan jasalǵan úzdik art-obekt dep tanylsa (1 mln teńge júlde), ekinshi oryn músinshi Qýanysh Muhamedjanovqa buıyrdy. Ol eski uıymdastyrý tehnıkasynan «Qara jylqy jáne qazaq tazysy» atty robot jasaǵan (júldesi – 500 myń teńge). Úshinshi oryndy jas sáýletshi Danıel Iýsýfovtyń «Architecton – Anthropocene» atty jumysy (júldesi – 300 myń teńge) ıelendi.
Kóshelerdi tazartý jumystarymen qosa, naýqan barysynda qorshaǵan ortany qorǵaý, ekologııalyq qundylyqty qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan basqa da birqatar is-shara uıymdastyryldy. Sonyń ishinde maıdangerlerge, múgedekter men jalǵyzilikti zeınetkerlerge qolushyn berýdi kózdegen «Jaqynyńa járdem ber» bastamasy júrekterge jylylyq uıalatty. Saýapty is arqyly 992 volonter baq pen aýla aýmaǵyn tazalap, qorshaýlar, oryndyq pen baspaldaqtardy syrlady, 349 kómekke muqtaj adamnyń úıindegi aǵashty kesip, qoqys shyǵardy.
«Qorshaýyńdy/oryndyǵyńdy/sákińdi boıa» aksııasy da der kezinde qolǵa alynǵan tirlik bolsa, oǵan qatysqysy kelgen almatylyqtarǵa 4 240 lıtr boıaý jáne 590 lıtr eritkish tegin taratyldy.
Sol sııaqty «Merzimi ótken dári-dármekti tapsyr – tabıǵatty saqta» bastamasy 36 qalalyq emhanada ashylǵan qabyldaý pýnktine 2 815 dana nemese 76 kılodan asa paıdalaný merzimi ótken dárilik preparattardy jınastyryp qana qoımaı, ony durys kádege jaratý men qorshaǵan ortaǵa zııany týraly aqparat berý jumystary júrdi.
Eń qyzyǵy, qaıta óńdeýge bolatyn 2 300 kg turmystyq qaldyqty turǵyndar syılyq kýponyna aıyrbastaý arqyly qaıtalama shıkizatty kádege jaratýdy yntalandyrýǵa baǵyttalǵan «Qoqysty tamaqqa aıyrbasta» aksııasyn jandandyrdy. Barlyǵy 11 qabyldaý pýnkti aksııaǵa qatysýshylarǵa 1 867 azyq-túlik kýponyn berdi.
Buǵan deıin gazetimizde jazylǵandaı, ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý maqsatynda bıyl 3 mamyrda Almatydaǵy arbatta tehnıkalyq rejimde plastıkalyq bótelke men sýsynnan alıýmınıı bankalardy qabyldaıtyn eń alǵashqy fandomat ornatylǵanyn eske sala ketýge bolady.
Al «Taza qasbetter» aksııasy 1 600-den asa kommersııalyq uıym – iri saýda-oıyn-saýyq ortalyqtary, bıznes-ortalyqtar, qonaqúıler, bazarlar, sýpermarketter, dárihanalar, azyq-túlik dúkenderin qamtyp qana qoımaı, tazartyp ótti.
Qysqasy, Almatyda bir aıda 30 myńdaı kóshet otyrǵyzylsa, bul Nıý-Iorktiń áıgili Ortalyq saıabaǵyndaǵy jasyl jelek qorynan da kóp, ol saıabaqta 25 myńdaı aǵash bar eken.
«Taza taýlar: qoqys jınap, túski asty tegin al» bastamasymen Kishi jáne Úlken Almaty shatqaldaryndaǵy «Gorelnık» jáne «Aıýsaı» vızıt ortalyqtarynyń aýmaǵynan 600 kılo qoqys shyǵaryldy.
Osy arada «Almaty – bizdiń ortaq úıimiz» naýqanyna qala mektepteri men joǵary oqý oryndary da belsene qatysyp, «GreenTech», «CleanTech» jáne «ClimateTech» atalymdary boıynsha úzdik startap-jobalar baıqaýynda baq synady. Oǵan qosa 500-ge jýyq oqýshy «Qustarǵa uıa syılaıyq» chellendji aıasynda 1 myńnan asa uıa jasap, olar mektep aýlalaryna, saıabaqtar men gúlbaqtarǵa ornatyldy.
Komıýnıtı ortalyqtarda «Áleýmettik sheberhana», «EkoSort: taza qala úshin birge», «Batareıa tapsyr, tabıǵatty saqta», «О́mir aǵashy: óz aǵashyńdy otyrǵyz» jastar aksııalary, «Akvarıým», «Taza oıyndar», «Murany saqtaý: eskertkishterdi tazalaý», «Meıirimge toly aýyl», «1 qaptama plastık = 1 kılo alma», «Jaqsylyq aýlalary: ardagerler men muqtajdarǵa kómek» syndy saýapty naýqandar uıymdastyryldy.
ALMATY