Bıyl 12 mamyrda Nepal ýaqytymen tańǵy saǵat 07:25-te aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan otandyq alpınıst Maqsut Jumaevtyń jetekshiligimen, ekspedısııa quramynda Anar Burasheva men Almır Qymbatbaıuly bar «Kazakh Everest Team» komandasy álemniń eń bıik shyńy – Everest shyńyn kezekti ret baǵyndyrdy. Eń basty jańalyq – otandastarymyz 2024 jyly maýsymda Everesti baǵyndyrǵan alǵashqy alpınıster ǵana emes, Anar Barasheva álemniń eń bıik shyńyn baǵyndyrǵan tuńǵysh qazaq qyzy degen atpen tarıhqa endi.
– Anar, Everesti baǵyndyrýda mamyr men qarashada aıynda ǵana sáti týatyn «aýa raıy terezesin» paıdalanyp, kózdegen bıiktikke abyroımen kóterilýlerińizben quttyqtaımyz!
– Ekspedısııa barysynda Everestiń tóbesine jete almaı, orta joldan qaıtqan ózge elderdiń komandalary boldy. Biraq qolaıly kezeń dep eseptelinetin «aýa raıy terezesine» qaramastan, joryq bastalar kúnniń qarsańynda túnde qar jaýyp, baǵyttyń keıbir qaýipti bólikterin jasyryp qaldy, bul alpınısterge qosymsha qaýip tóndirdi. Alysty kórý múmkindigi shekteldi, 8 myń metr bıikten bastap alpınıster «ajal aımaǵy» dep ataıtyn bıiktikte ottegi maskasyn taǵýdy mindettedi. О́ıtkeni atmosferada adamnyń qalypty ómir súrýi úshin qajetti otteginiń úshten bir bóligi ǵana bolady. Biraq ekspedısııa jetekshisi Maqsut Jumaevtyń zor tájirıbesi, sondaı-aq durys tańdalǵan qural-jabdyqtar qatysýshylardy aıtarlyqtaı qorǵady.
– Mundaı kúrdeli de qıyn ári qymbat saparǵa mindetti túrde qoldaýshylar kerek ekeni beseneden belgili?
– Suraǵyńyzdy túsindim. Ekspedısııany «Everest Development» uıymdastyrǵany elge oralǵan soń, baspasóz máslıhatynda aıtyldy. Kompanııa joryq kezindegi barlyq shyǵyndy moınyna alyp, Gımalaıda bizge jan-jaqty qoldaý kórsetti. Al men kompanııaǵa jumysqa ornalasýǵa árekettenip, áńgimelesken kezimde bos ýaqytta skaırannıngpen aınalysatynymdy aıtqanmyn. Sol kezde kompanııa ókilderi sırek kezdesetin sport túrinen jattyqtyrýshy bolýǵa qalaı qaraıtynymdy suraǵan. Kompanııa osy qyzyǵýshylyǵymdy qoldap, nátıjesinde tipti Afrıkanyń eń bıik shyńy Kılımandjarony (5 895 m) baǵyndyrǵan kompanııanyń ekspedısııa quramyna kirdim. Bul mańyzdy chellendj bolǵandyqtan, ol ekspedısııany da Maqsut Jumaev basqardy.
Sol joly Kılımandjaroǵa sátti shyǵýymyzben bir-birimizdi quttyqtap jatyp: «Kelesi joly qaıda? Bálkim, budan da bıigine – Evereske shyǵyp, kompanııanyń atyn ulyqtarmyz?» degenimiz esimde. Sol sátte Maqsut, Almır úsheýmiz bul bıiktikti de baǵyndyra alatynymyzdy, baǵyndyrǵymyz keletinin túsindik.
– Everesti baǵyndyrǵan adam endi eshteńeden qaımyǵa qoımas! Kózdegen maqsattaryna jetetin alpınıster de yrymshyl bolǵanymen, bolashaqqa qurǵan qandaı órshil josparlaryńyz bar ekenin suraǵym keledi...
– Árıne, osy jetistikpen toqtap qalǵym kelmeıdi. Elge orala salysymen, basshylaryma: «Jalǵastyrý kerek!» dep aıtyp, qatty tańǵaldyrǵan bolarmyn (kúledi). «7 shyń» baǵdarlamasyna qatysyp, barlyq qurlyqtyń eń bıik taýlaryna kóterilgim keledi. Onyń ústine qorjynymda afrıkalyq Kılımandjaro, Jer sharynyń eń bıik shyńy Everest bar.
– Anar, sáttilik serigińiz bolsyn!
P.S. Osy kúnderi «Kazakh Everest Team» ekspedısııasyn qoldaý maqsatynda otandastarymyzdyń Evereske kóterilýi haqynda derekti fılm túsirilip jatyr. Ǵıbrat Baqaev rejısserlik etken fılm bıyl kúzde kópke tanystyrylady. Aıta keteıik, túsirilim toby Nepalda qatysýshylarmen birge ere júrip, qundy kadrlar túsirip alǵan.
Áńgimelesken –
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY