Ata zań alǵash ret Braıl qarpimen jaryq kórdi. Kórý qabileti nashar nemese zaǵıp jandar úshin bederli-núkteli taktıldi shrıftpen jazylǵan qujat memlekettik jáne orys tilderinde basylyp shyqty. Osyǵan oraı Konstıtýsııalyq sot ǵımaratynda arnaıy tusaýkeser ótti.
Tusaýkeserge elimizde akkredıttelgen shet memleketter men halyqaralyq uıymdardyń elshileri, Parlament depýtattary men memlekettik organdardyń, Qazaqstannyń úkimettik emes uıymdary men ǵylymı qoǵamdastyq ókilderi qatysty. Kóptiń arasynda defektolog, tıflopedagog Ádil Oralbaev ta bar. Maman elordadaǵy №10 mektep-gımnazııasynda kózi nashar kóretin balalarǵa keńistikti baǵdarlaýdy úıretedi. Ol is-sharada Braıl qarpimen shyǵarylǵan Konstıtýsııany alǵashqylardyń biri bolyp oqyp kórdi.
– Maǵan Ata zańdy Braıl qarpimen basyp shyǵarǵany unady. Oqýǵa óte yńǵaıly. Ári elimizdiń Konstıtýsııasy barlyq azamatqa qoljetimdi bolýy kerek. Biz osylaısha óz quqyǵymyzdy bilip qana qoımaı, qorǵaý tetikterin paıdalanyp, ómirde óz maqsattarymyzǵa zań aıasynda qol jetkize alamyz. Osy turǵyda Konstıtýsııalyq sot mańyzdy ári úlken qadam jasap otyr, – dedi Ádil Oralbaev.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn Braıl qarpimen shyǵarý –EQYU-nyń Astanadaǵy baǵdarlamalar keńsesi men Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen júzege asqan birlesken joba. Konstıtýsııalyq sottyń tóraǵasy Elvıra Ázimova qoljetimdi ortany qurý barlyǵynyń zań aldyndaǵy teńdigi men sot tóreligine qol jetkizýiniń konstıtýsııalyq kepildigin beretinin atap ótti.
– Ár adamnyń zań ústemdigine, quqyǵyn qorǵaýǵa jáne basqa da dúnıelerge qol jetkizýge tolyq quqyǵy bar. Kez kelgen eldiń Ata zańynda osy suraqtardyń jaýaby bolady. Bizdiń eń basty maqsatymyz – Konstıtýsııanyń ár azamatqa qoljetimdi bolýy. Konstıtýsııalyq sot Konstıtýsııaǵa jáne Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdeı deklarasııasyna sáıkes árbir adam úshin teńdik, qadir-qasıet jáne ádildik qaǵıdatyn ilgeriletýdi jalǵastyryp jatyr. Konstıtýsııa mátinin Braıl qarpimen basyp shyǵarý – memlekettiń adam quqyqtary men bostandyǵyn qamtamasyz etýge jáne kemsitpeýge beıildiligin rastaıtyn «Ádiletti Qazaqstan» saıasatyn ilgeriletýge qosqan úlesimiz, – dedi E.Ázimova.
EQYU-nyń Astanadaǵy baǵdarlamalar keńsesiniń basshysy Folker Frobarttyń pikirinshe, Qazaqstan Konstıtýsııasynyń mátinin Braıl qarpimen basyp shyǵarý qazaqstandyq konstıtýsııalyq baqylaý organynyń quqyq qorǵaý qundylyqtaryna jáne aqparatqa teń qoljetimdilikti qamtamasyz etýge tolyq qaýqarly ekenin kórsetti.
Qazaqstan – BUU-nyń «Múgedekterdiń quqyqtary týraly» konvensııasynyń qatysýshysy. Qujatqa sáıkes elimiz múgedektigi bar adamdarǵa aqparatqa, bilimge qol jetkizýdi, zań aldyndaǵy teńdikti jáne teń quqyqtyq qorǵaýdy, sondaı-aq sot tóreligine qol jetkizýdi qamtamasyz etý arqyly adam ómiriniń barlyq aspektilerine jan-jaqty qatysýy maqsatynda tıisti sharalar qabyldaıdy.
– Konstıtýsııaǵa sáıkes elimiz ózin áleýmettik memleket retinde ornyqtyrady. Árkimniń zań men sot aldyndaǵy teńdigi qaǵıdaty baıandy etilgen. Halyqaralyq mindettemelerdi oryndaý, qoǵamnyń ártúrli salalarynda múmkindigi shekteýli azamattarǵa qolaıly jaǵdaılar jasaý maqsatynda birqatar shara qabyldanyp jatyr. Basym baǵyttardyń biri – qoǵamnyń quqyqtyq mádenıetin qalyptastyrý. Braıl qarpimen shyǵarylǵan Konstıtýsııa mátininiń basylymdary 56 mekemege, sonyń ishinde respýblıkalyq jáne aımaqtyq kitaphanalarǵa, oqý ortalyqtary men mamandandyrylǵan mektepterge beriledi, – dedi Konstıtýsııalyq sot tóraǵasynyń orynbasary Baqyt Nurmuhanov.
Aıta keteıik, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekterine sáıkes elimizde kórý qabileti nashar 160 myń adam turady. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń aqparattaryna úńilsek, respýblıkada 85 myń zaǵıp adam, 4 myńnan astam kózi nashar kóretin balalar bar. Olardyń 350-ge jýyǵy – zaǵıp balǵyn.