Baıqaý jeke kásiptiń jolyn ashady

Belsendi ómir súrý ortalyǵy ǵıma­ra­tyn­da baıqaý tańǵy saǵat 10-da bastaldy. Biraq úmit­­­­kerler erte kelip, kezekke tu­ryp qoıypty. Solardyń ishi­nen­ qolyna qujattaryn ustaǵan jas­ jigitti áńgimege tart­tyq.

О́zin Erbol Jánibek dep tanystyrǵan ol eshki sharýa­shy­lyǵy boıynsha bıznes jobasyn qorǵaýǵa kelipti. Aıtýynsha, Seksek ata tólinen kól-kósir paıda tabýǵa bolatyn kórinedi. Jobasynda kúnine 1,5-5 lıtr­ge deıin sút alyp, odan qurt, irimshik, aıran, ıogýrt basqa da ónimder jasap satý kózdel­gen. Úmitker qalanyń Qaıtpas shaǵyn aýdanynda turady. Úıiniń syrtynda 15-20 eshkini baǵatyn jaıylym jer bar eken. Qorajaıy da daıyn sekildi. Grant qarajatyna asyl tuqymdy gollandııalyq on zaa­nen eshkisi men bir teke almaq­shy. E.Jánibektiń aıtýynsha, kezinde Temirlan eshki fermasy bolatyn. Keıin ol tarap asyl tuqymdy eshkilerdi qala­nyń sharýashylyqtary bólip alǵan kórinedi. Maldy solar­dan baryp satyp alamyn deıdi.

Zaanen eshkisi kúnine 1,5-5 lıtrge deıin sút beredi eken. Asa qatty kútimdi de qajet etpeıtin maldyń tuqymynan deıdi. Shópten jońyshqa, jemnen maıdalanǵan júgeri, arpa berse bolǵany. Al tekeni jyl saıyn aýystyryp turý kerek eken. Ol qan tazalyǵy úshin qajet. Eshki baǵatyn sharýashylyqtarda teke kóp, solarmen aýysyp otyrýǵa da bolatynyn aıtady keıipkerimiz. Erboldyń Temirlan eshki fermasynda jumys istegen dostary bar. Solardan tájirıbe almasyp, osy kásiptiń qyr-syryn úırenipti. Qazir dostary eshki baǵyp tabysty kásipkerge aınalǵan. Keıipkerimiz jalpy eshkiniń súti óte paıda­ly, ásirese sábılerge, qart kisilerge paıdasy mol ekenin aıtady. Eshki sútiniń bir jaqsysy allergııa týdyrmaı­dy. Dúkenderge taratýmen birge, qarapaıym turǵyndar ınstagramm, vatsap áleýmettik jelisindegi jarnama arqyly izdep taýyp, satyp alady eken. Keıipkerimiz úıiniń janynda kishigirim turǵyzǵan kepesi baryn, sony sehqa aınaldyryp, bıyl sút, aıran, qurt istep, kelesi jyly ıogýrt, irimshik, brynza jasaýǵa kirisetinin aıtty. Eshkiniń sútine suranys azaımaǵan. Paıdaly elementteri boıynsha ana sútine jaqyn. Búginde satylý baǵasy 700 teńgeden bastalyp, myń teńgeden asady. Dúkenderde eshki sútiniń ótpeı qalǵan kezi bolmaǵan deıdi. Bir eshkiniń quny 130 myń teńgeniń ústinde bolsa, laqtary 60 myń teńgeniń tóńireginde eken. Erboldyń negizgi mamandyǵy elektrık. Biraq onyń bar armany – eshki sharýashylyǵyn qolǵa alý. Bir jarym mıllıon teńge grant qarajaty oıda júrgen bız­nes jobasyn iske asyrýǵa jete­tinin málimdedi. Sol sebepti baıqaýǵa qatysyp, úlken úmitpen kelip otyr eken. Biz de onyń aldaǵy isterine sáttilik tiledik.

Bizben tildesken taǵy bir úmit­keri Dana Sapa­rova úıinde toı-jıynǵa tapsyryspen túrli tátti pisiredi. Kópbalaly ana. Tórt bala-shaǵa­sy bar. Kúıeýi densaýlyǵyna baı­lanysty eńbekke jara­maı­tyndyqtan úıinde jumys­syz otyr. Keıipkerimiz áleý­mettik jeli arqyly túrli toı-tomalaq, qudaıy tamaq­tarǵa, dúkenderden tapsyrys qabyl­daıdy. Tórt balasy da áli kish­kentaı, onyń ústine úlkeni ul bolǵan­dyqtan baýyrsaq, samsa, táttilerdi bir ózi pisiredi eken. Endi kásibin keńeıtip, janyna kómekshi alsam ba degen nıetpen konkýrsqa qatysyp kórýge nıetti. Qazir kelinshek tapsyrys ónimderiniń bárin úıinde daıyndaıdy. As bólmedegi gaz plıtasy men tońazytqysh azdyq qylyp jatyr. Sondyqtan esiginiń aldynan kishigirim seh bolatyn ǵımarat salyp, ishin grant qarajatyna satyp alatyn kýlınarlyq kerek-jaraq­tarmen jabdyqtamaqshy. Eń birinshi qajet dúnıe ol úlken gaz plıtasy men tońazytqysh, sosyn mıkser men asúı kombaıny deıdi. Kózge kórinbeıtin maıda-shúıde zattardyń ózine ájeptáýir aqsha ketedi eken.

Tapsyryspen túrli bálish, táttiler pisiretin jandardyń jarnamasy qazir áleýmettik jelide óte kóp. Tipti osy sala­daǵy kondıterlik jelilik dú­ken­­­der de damyǵan. Tapsyrys ber­se­ńiz bolǵany, ózderi pisi­rip, keli­silgen ýaqytta aıtqan mekenjaıyńyzǵa jetkizip beredi. Keıipkerimizge osy saýaldy qoıǵanda biz turyp jatqan úıimizdiń aınalasynda ondaı qyzý básekelestik joq, bári men pisirgen ónimderdi unatqandyqtan tek maǵan ǵana tapsyrys beredi dep kúlimsireı jaýap berdi. О́zine degen senimi kúshti bolǵandyqtan da táýekelge bel býyp, baıqaýda baǵym­dy synap kórsem dep kelipti. Kúıeýi de, ózi de jumyssyz, shıet­teı bala-shaǵasy bar bul otbasynyń negizgi tabys kózi balalarǵa beriletin járdemaqy bolsa, bir jaǵynan tapsyrys­tar arqyly túsip jatqan paıda da kúndelikti shyǵynnyń bir bóligin jaýyp otyr». Kezin­de ınformatıka pániniń muǵa­limi degen pedagogıkalyq ma­mandyqty bitirgenimen, turmys qurǵaly bala-shaǵamen úıden shyǵa almapty. Qazir de mektepke jumysqa turǵysy keledi, alaıda kishkentaı balalaryna qaraıtyn adam bolmaǵan soń úı jaǵdaıyndaǵy kásipkerlikti qolaıly kóredi.

Erjan Aıapbergenov esim­di taǵy bir úmitkermen sóı­les­kenimizde grant qaraja­tyna kompıýterlik qural-jabdyqtar satyp alý oıynda bar ekenin bildik. Keńselik tehnıka oǵan túrli elektrondy qujattardy toltyrý úshin qajet eken. Sebebi ol turmystyq tehnıka dúkenderinen zat satyp alǵan klıentke taýar­ jet­kizýshi bolyp jumys isteıdi. Zatty klıentke aparyp bergen soń arada alys-beristi rastaıtyn qujattar kerek bolady. Solardy rásimdeý úshin kompıýterlik qyzmet ortalyǵyna barýǵa májbúr. «Jeke ózimniń keńselik tehnıkam bolsa, qınalmas edim, soǵan qaraı júktemeni de kóbeıtýge bolar edi», deıdi.

О́z kezeginde baıqaýdyń komıssııa tóraǵasy, Shymkent qalalyq qoǵamdyq keńesiniń múshesi Rústem Áshetaev bıylǵy konkýrstyń ereksheligi týraly aıtyp berdi.

Jaýapty tulǵanyń málim­de­ýinshe, bul jolǵy konkýrs­ta grant qarajaty 1 mln 476 myń teńgege ósken. Byltyr onyń kólemi 1 mln 300 myń teń­ge­niń tóńireginde bolǵan eken. Sondaı-aq úmitkerlerdiń bıznes-jobalary komıssııa músheleriniń aldyndaǵy kompıý­terde elektrondy nus­qada kórinip turady. Komıssııa músheleri tek aldynda jatqan baǵalaý qaǵazyn ǵana jazbasha toltyrady. Bul birinshi kezekte qaǵazbastylyqtan aryltý úshin jasalyp otyr. Sonymen birge árbir úmitkerdiń bıznes-jobasyn qorǵaǵan sáti Facebook pen Instagram jeli­sinde tikeleı efır arqyly kór­setiledi. Komıssııa tóraǵasy uıym­dastyrýshylardyń mun­daı qadamǵa, eń aldymen, baı­­qaýdyń ashyqtyǵy pen mól­dir­ligin qamtamasyz etý úshin barǵanyn jetkizdi. Antı­kor qyzmetine de baqylaýshy retin­de komıssııa otyrysyna qaty­sýǵa hat joldanypty.

«Osy tusta aıta ketken jón, bıznes jobalardyń bira­zy­nan qate baıqadyq. Keıbiri burynǵy jobalardy kóshirip ákele salǵan. Bıznes jobany jasap bergen azamattar tıisti eńbekaqysyn alsa da óz ju­mys­tarynda kóp qatelik jibergen. Sonyń saldarynan qoldaǵymyz kelgen jobalardy tehnıkalyq qatelikterge bola joǵary baǵasyn bere almadyq. Bıznes bastamalardyń ishinde jyl­daǵydaı kondıterlik, jar­ty­laı fabrıkatty ónim ázir­leý jobalary óte kóp. Degen­men oǵan endi servıstik qyz­met­ter qatary qosylyp jatyr. Máselen, onyń arasynda kofe qaınatý apparatyn satyp alyp, jalǵa berý sekildi qyzmetter bar. Alaıda grant qarajaty mundaı servıstik qyzmet jobalaryna berilmeıdi. Negizinen basymdyqty ónim óndirýshilerge buryp jatyrmyz. Bıznes jobany durys jasap ákelgen azamattardyń kópshiligi grant qarajatyn jeńip alatynyna eshqandaı kúmán joq. Jobany qate­siz jasaý úshin aldymen ere­jesimen jaqsylap tanysyp alyp, sosyn jumyssyzdyq máselesimen aınalysatyn organ «Mansap» ortalyǵyndaǵy mamandardyń keńesine júginý qajet. Eger joba solardyń aqyl-keńesimen jasalsa, eshqandaı qatelik bolmaýǵa tıis», dedi R.Áshetaev.

Komıssııa tóraǵasynyń aıtýynsha, bıyl memlekettik grant qarajaty Shymkent qalasy bo­ıynsha 426 jeńim­paz­ǵa úles­­tiri­ledi. Búgingi konkýrs nátı­je­sine qaraı onyń teń jar­tysy grantqa qol jetkizse, qal­ǵan jar­tysy jyl sońyna taman óte­tin ekinshi konkýrstyń qory­tyn­­dysynan keıin alatyn bolady. Al jalpy granttyq bız­nes jo­ba­sy baıqaýyna qa­ty­s­ýǵa 1 200-ge jýyq adam ótinish qal­dyrǵan.

Bir aıta keterligi baıqaýda jeńimpazdardy anyqtaý komıs­sııa­synyń músheliginde ke­zin­­de 5 jyl buryn osy baıqaý birinshi ret bastalǵanda al­ǵash­qy bolyp grant jeńip alǵan Nýlıfar Saıdýllaeva esimdi jas kásipker kelinshek te bar. Búgingi tańda 30 adam­dy jumyspen qamtyp otyr­ǵan isker áıel jeke oqytý ortalyǵy, tigin sehy sekildi bıznes jobalardy sátti júzege asyryp keledi.