Saıası máseleler tóńireginde kóp izdenip, sol taqyryp tóńireginde aqparattyq ónim daıyndaıtyn jýrnalısterdiń ómiri kóp jaǵdaıda qaýipke toly. Bul – álemde bar qubylys. Sondyqtan jýrnalısterdiń quqyqtary men bostandyqtary máselesi bizdiń elde de zań aıasynda retteledi.
Jaqynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ýkraına astanasy Kıev qalasynda bolǵan otandasymyzdyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndirgen qastandyq áreketke qatysty pikir bildirip, zardap shegýshi azamat quqyǵynyń qorǵalýyna jáne jedel izdestirý men tergeý jumysyna barynsha jaǵdaı jasalýyn óz baqylaýyna alǵanyn málimdedi.
Prezıdenttiń bul jaǵdaıǵa beıjaı qaramaı, oqıǵaǵa birden nazar aýdaryp, syrttaǵy el azamatyna kóńil bólýi, eń joǵary deńgeıde baqylaý jasaýy jýrnalıst retinde meni de qýantty.
Jýrnalıstıka qashanda asa qaýipti mamandyqtar qataryna jatatynyn qalyń kópshilik jaqsy biledi. Túrli syrtqy-ishki saıası-qarjylyq toptar kóbine-kóp jýrnalısterdi ártúrli maqsatta paıdalanady.
Keıingi jyldary elimizde demokratııalyq úlken oń ózgerister men zańnyń ústemdigine, Konstıtýsııanyń normalary men qaǵıdattaryna basa nazar aýdarý naqty is júzinde júzege asa bastaǵanyn kózi qaraqty, kókiregi oıaý kópshilik biledi, túısinedi.
Kúni keshe Memleket basshysy qol qoıǵan «Mass-medıa týraly» zań buqaralyq aqparat quraldarynyń damýy men bıliktiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etetin tetikterdi barynsha qamtyp otyr. Árıne, elimizdiń memlekettik bıligi júıesinde júrip jatqan transformasııaǵa kedergi jasap, eldiń bedelin túsirýge tyrysatyndar úshin Qazaqstandy kináli etý tıimdi.
Jýrnalıst retinde aqparat aıdynyndaǵy, áleýmettik jelidegi oı-pikirlerdi qarap júremin. YouTube vıdeohostıngindegi keı baǵdarlamalardy mezgil-mezgil kóremin. Qazaqstan ondaı arnalarǵa tyıym salǵan emes. Ras, jýrnalıstik aqparat berý tásilderi qyzyqty bolsa da, keı kezderi belgili bir múddeler tapsyrmasyna oraı jasalatyn materıaldardyń «qulaǵy» edireıip turatyny bar. Men keıbir nárselermen keıde kelisemin, keıde kelispeımin, biraq demokratııalyq qoǵamda alýan túrli pikirdiń bolǵany kerek. Búginde «bılikti synaý monopolııasy» tek áleýmettik jeliniń, túrli YouTube arnalardyń enshisinde ǵana emes. Qazir dástúrli medıada da, tipti Parlament minberinen de syn kúnara aıtylyp jatyr. Qurǵaq syn emes, naqty usynystar men máselelerdi sheshý joldary da aıtylady.
Qazirgi aýdıtorııanyń saıası saýaty artqan saıyn aqparattyq talǵam da ózgergen. Bul – zańdylyq. Sondyqtan baıybyna barmaı jatyp baıbalam salatyn kóp YouTube arnalar aýdıtorııasynyń sıreýi de baıqala bastady. Iаǵnı búginde kópshilik sapaly kontentten bólek, aqparattyq ónimderdi saıası saýattylyq jáne saıası kózqaras turǵysynan da saralap, tarazylap kóretin bolǵan.
Muny aıtyp otyrýymnyń negizgi sebebi – baz bireýler jar salyp, memlekettik bılikke kúıesin jaqqysy kelýi múlde mıǵa qonymsyz jaıt. Bir el – bir múdde jolyndaǵy Qazaqstannyń salmaqty ustanymy keıbireýlerge unamaıdy. Elge qysym jasap, ulttyq múddeden aýytqýǵa májbúrleý áreketteri áli de jalǵasýy da yqtımal. «Jaý joq deme – jar astynda, bóri joq deme – bórik astynda» degen halqymyz. Azamattarymyzdyń qazirgi ýaqytta óte senimdi beıne jáne aýdıony jasaýǵa múmkindik beretin manıpýlıasııalyq tehnologııalarǵa berilmeýi de asa mańyzdy.
Al jýrnalıst Aıdos Sadyqov Qazaqstan azamaty bolǵandyqtan Konstıtýsııanyń 18-babyna sáıkes – «Respýblıka óz azamattaryn óz shekarasynan tys jerde qorǵaýǵa jáne qamqorlyqqa alýǵa kepildik beredi» jáne de Ýkraınanyń elimizdiń quqyq qorǵaý organdaryna kómek kórsetip jatqanyna rızashylyq bildiremiz. Bastysy, jerlesimizdiń densaýlyǵy tezirek ońalýyn tileımiz. Al tergeý aıaqtalǵansha, asyǵys qorytyndy jasamaý bárimiz úshin mańyzdy.
Jaqynda qol qoıylǵan zańǵa qaıta oralar bolsaq, teleradıo arnalarynda qazaqtildi kontentter úlesiniń 60 paıyzǵa arttyrylatyny da kóńilge qonyp otyr. Eki jyldaı ýaqyt boıy talqylanǵan taqyrypqa biz de, Bas redaktorlar klýby atynan qoǵamdyq uıym retinde birtalaı usynys bergenbiz. Olardyń birqatary ótpeı qalǵanymen, jańa zańda birshama jańashyldyq, ońdy ózgerister bar ekeni ras.
Bıbigúl JEKSENBAI,
Senat depýtaty, «Bas redaktorlar klýby» qoǵamdyq birlestiginiń prezıdenti