Medısınalyq qyzmettiń jańa modeli

Shahardaǵy №1 emhana memlekettik kommýnaldyq-qa­zynalyq kásiporny da – ja­ńa tájirıbeni qolǵa alǵan me­kemeniń biri. Emhananyń bas dárigeri Mahambet Beıseýov osy bastamanyń nátıjesinde jumys sapasy jaqsaryp, aýrýdy erte anyqtaý kórsetkishi artqanyn jetkizdi.

– Úzdik tájirıbelik ortalyq qyzmetiniń negizgi maqsaty – me­dısınalyq kómektiń qol­jetimdiligin qamtamasyz etý. Em­hana turǵyndarǵa jaqyn ornalasý kerek. Iаǵnı azamattarǵa emhanaǵa baratyn jol alys bolmaýǵa tıis. Eger aýmaqtyq úlken emhana bolsa, basqa aýdandardan bólimshesin ashýǵa bolady. Dárigerler sol jerden naýqastardy qabyldaıdy. Sıfrlandyrý nátıjesinde naý­qastar mobıldi qosymsha ar­qyly dárigerlerge aldyn ala jazylatyn bolǵan. So­nyń nátıjesinde emhanada bu­rynǵydaı uzyn sonar kezek azaıǵan. Munyń barlyǵy dárigerge aldyn ala jazylyp, baratyn kúndi erterek jos­parlaýdyń nátıjesinde iske asyp otyr. Mamandar da mobıldi qosymsha arqyly dıspanserlik esepte turǵan naýqastardy kezegimen shaqyryp, tekserýden ótkizedi. Dárigerge qaralýdy telefonmen retteý emhanaǵa kún saıyn aǵylyp kep jatatyn adam sanyn azaıtty. Úzdik tájirıbelik ortalyqtyń taǵy bir utymdy jeri naýqastardy aralaý ýchaskelik dáriger men medbıkeniń ǵana jeke mindetine kirmeıtin boldy. Olarmen birge endi psıholog pen áleýmettik qyzmetker de qosa aralaıdy. Iаǵnı ýchaskeni aralaý jumysyn tórt mamannan quralǵan top at­qarady. Qajet kezde topqa onkolog, kardıolog syndy maman­dar da qosyla alady, – dedi M.Beı­seýov.

Emhana basshysynyń aıtýynsha, úzdik tájirıbelik ortalyq qyzmetine ótý nátıjesinde ýchas­kelik dárigerler otbasylyq dá­riger sanatyna kóshti. О́ıtkeni ýchaske aralaıtyn top naýqastyń ózin ǵana emes, otbasy múshesin tolyq jaýapkershiligine alyp otyr. Máselen, eger naýqastyń densaýlyǵynda kinárat bolsa, dáriger qaraıdy, áleýmettik pro­blemanyń baryn baıqasa, áleýmettik qyzmetker baǵyt-baǵ­dar silteıdi. Sol sekildi psıholog ta óz qyzmetin kórsetedi. Top­tyń quramynda psıholog mamannyń bolýy óte mańyzdy dep sanaıdy M.Beıseýov. Sebebi qazir áleýmettik qıyndyqtardyń saldarynan ýaıymǵa salynyp, tipti óz-ózine qol jumsaýǵa deıin baratyn adamdar kóbeıip barady.

Burynǵy kezde áleýmettik qyzmetkerler múgedektigi bar naý­qastarǵa dári-dármek­ti úıine deıin jetkizip tura­tyn. Nemese halyqqa qyz­met kórsetý ortalyǵy arqy­ly tıis­ti qujattaryn resim­deýge kómektesetin. Úzdik táji­rı­belik ortalyq áleýmettik qyz­metkerlerge jańa mindetter júk­tedi. Budan bylaı olar naý­qas turyp jatqan úılerdiń aýla tazalyǵyna, jańa týǵan ná­resteniń otbasyndaǵy jaǵ­daıyna da qaraıdy. Máselen, perzenthanadan shyqqan sábıdiń úıinde týberkýlezben nemese onkologııalyq aýrýmen aýyryp jatqan naýqastar bolýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda áleýmettik qyzmetker ýchaskelik dárigermen birge ol naýqastardyń aýrýhanada qosymsha emdeý terapııasynan ótýin qamtamasyz etedi. Iаǵnı náresteniń densaýlyǵyna eshnárse qaýip tóndirmeýi kerek. Tipti top quramyndaǵy mamandar ýchaske aýmaǵynan áleý­mettik jaǵdaıdyń jasal­ma­ǵanyn nemese maskúnem, nasha­qor sekildi qoǵamǵa zııa­ny bar adamdardy baıqasa, ákimdik ókil­deri men jergilikti polı­sııa qyzmetkerlerin sha­qyr­týǵa quqyly. Sondyqtan emhanadaǵy ár toptyń kartasy bolady. Onda keıster, ıaǵnı prob­le­malyq ýchas­keler kórsetiledi. Mamandar toby sol máseleni sheshýge tyrysady. Osylaısha, emhana brıgadasyna óz aýmaǵyndaǵy problemalyq núktelerdi joıý úshin zor jaýap­kershilik artylǵan.

– Úzdik tájirıbelik orta­lyqqa ótý úshin aldymen Ta­raz, Almaty qalalaryndaǵy árip­­testerimizden biraz nárse úırendik. Dárigerler óz aldyna, áleýmettik qyzmetkerler de óz salalary boıynsha tá­ji­rıbe jınady. Sosyn As­tanadan ortalyq jumysyn arnaıy oqytatyn mamandardy shaqyrttyq. Elordadan kelgen mamandar bizdiń jumysymyzdy baǵalap, ózderiniń tájirıbeleri boıynsha emhanadaǵy biraz qurylymdy ózgertti. Sonyń nátıjesinde qyzmet kórsetý tásili ońtaılandy. Ony kúnde kelip júrgen naýqastar da bir­den baıqady. Buryn ýchas­kelik dá­rigerler onkolog, kardıolog syndy arnaıy mamandarmen aralasyp otyra beretin. Qazir olardyń árqaısysyn bólek qabattarǵa jaılandyrdyq. Iаǵnı emhananyń birinshi qabaty medısınalyq dıagnostıkaǵa arnalsa, ekinshi qabatynda ýchas­kelik dárigerler kabıneti ornalasqan. Úshinshi qabatta emhananyń ákimshilik qyz­metkerleri men arnaıy maman-dárigerleri qyzmet kórsetedi. Sondaı-aq úzdik tájirıbelik or­talyq aıasynda naýqastardy qoldaý qyzmeti degen arnaıy jobany iske asyrdyq. Ol boıynsha emhananyń kireberis aýmaǵynan oryn belgilep, sol jerde mamandarymyz kelgen naýqastarǵa túrli medısınalyq-áleýmettik máselege qatysty aqyl-keńesi­n aıtady. Tipti kestesin de túz­dik, mamandar sol boıynsha ke­zegimen jumysqa túsedi. Olar­dyń ishinde qarapaıym dá­rigerden bastap, emhananyń bólim meńgerýshileri, orynba­sarlar men bas dárigerge deıin bar. Eger naýqastyń jaǵ­daıy kúrdeli bolyp jatsa, birin­shi qabatqa barlyq mamandy jı­nap, konsılıým ótkizip jibe­remiz, – dedi M.Beıseýov.

Bas dárigerdiń málimdeýinshe, halyq jańa ózgeristerdi jyly qabyldady. Bastapqy kezde kishkene túsinbeýshilikter de bolǵan. Máselen, arnaıy mamandardy úshinshi qabatqa kóshirgende narazylyq bildir­gender tabylǵan. Al qazir em­hanaǵa kelýshiler mundaǵy qyzmetke tek rıza bolyp ke­tedi. О́ıtkeni jumystyń bári bir júıege keltirilgen. Ar­naıy mamandar úshinshi qabatta otyr­ǵanymen, bir jerde shoǵyrlanǵan soń árqaısysyna qaralyp ketý naýqastarǵa da ońaı bolyp tur.

Búgingi tańda úzdik tájirı­belik ortalyq modelin shym­kent­tik dárigerler ózge óńir­lerden úırenip qana qoımaı, basqa aımaqtardyń mamandary da tájirıbe almasý úshin Shym­qalaǵa kelip jatyr. Máselen, Mańǵystaý, Uly­taý oblystarynan kelgen arnaıy delegasııa qalalyq №1, №6 em­hanalardyń úlgili ju­mystarymen tanysty. Den­saýlyq saqtaý uıymdarynyń ókil­deri, áleýmettik qyz­met­kerler, psıhologterden qu­ralǵan 30-ǵa jýyq maman shym­kenttik áriptesterinen táji­rıbe úırenisti. О́z kezeginde Mańǵystaý oblysy densaýlyq saq­taý basqarmasynyń basshysy B.Izbasar óńirden 3 úzdik tájirıbelik ortalyq ashýdy kózdep otyrǵanyn jetkizdi.

ShYMKENT