Atyraý, Almaty, Qyzylorda tárizdi balyq sharýashylyǵy damyǵan óńirlerdiń qataryna Qostanaı oblysy qosylatyn kún de alys emes sııaqty. Buǵan birazdan beri baǵaly balyq ósirýdi qolǵa alyp, ony tıimdi tabys kózine aınaldyrýdy kózdep otyrǵan «Qostanaı bekiresi» seriktestigi aıqyn dálel bola alady.
Atalǵan seriktestik – óńirde bekire tuqymdy baǵaly balyq ósirip jatqan birden-bir kásiporyn. Balyq fermasy tolyq óndiristik qýatyna kóshse, jylyna 10 tonna tiri bekire, 10 tonna óńdelgen balyq etin óndire alady.
О́ńir turǵyndaryna tańsyq ónimdi jergilikti jerde óndirip jatqan biregeı kásiporyn memlekettiń bıznesti qoldaý baǵdarlamalaryn da tıimdi paıdalana bilgen. Memleket atalǵan jobaǵa ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda Tobyl qalasynan aýqymy 1,1 gektar bolatyn jer telimin bólip berip otyr. Munyń syrtynda, seriktestik «Kásipkerlikti damytýdyń 2021–2025 jyldarǵa arnalǵan ulttyq jobasy» sheńberinde «Damý» qorynyń qoldaýyna iligip, «Bereke Bank» AQ arqyly 100 mln teńge jeńildetilgen nesıe aldy. Qomaqty qarjyǵa óndiriske qajet qurylǵylar men shabaq satyp alyndy.
Seriktestik basshysy Valentın Ishenkonyń aıtýynsha, joba úsh kezeńge bólinip júzege asyrylyp jatyr. Alǵashqy kezeń ishinde, 2023 jyly balyq fermasynyń ǵımaraty salynǵan. 2024 jyldyń bastapqy aılarynan bastap ýyldyryq satyp alynyp, bekire tuqymdy balyq ósirile bastaǵan. Kásiporyn qazan aıynda arnaıy dúkenin ashyp, balyq ónimderin saýdaǵa shyǵarýdy josparlap otyr.
«Fermanyń ǵımaratyn kóterý, rezervýarlardy ornatý jumystary aıaqtaldy. Injenerlik ınfraqurylymnyń jetpeı qalǵan jerine, atap aıtqanda, ferma nysandaryn elektr qýatymen qamtamasyz etýge «Kásipkerlikti damytýdyń ulttyq jobasy» aıasynda oblystyq bıýdjetten taǵy 91,7 mln teńge qarjy bólindi. Qurylys-montajdaý jumystarynyń bári kestege sáıkes der ýaqytynda oryndaldy. Qazir balyq óńdeý óndirisin iske qosý jumystarymen aınalysyp jatyrmyz. О́zimiz ósirgen balyqty óńdeıtin qurylǵyny da satyp alyp, ornatyp qoıdyq. Sondaı-aq ónim saqtaıtyn tońazytqyshtarymyz ben daıyn ónimdi satýǵa shyǵaratyn qurylǵylarymyz da daıyn tur», deıdi kásiporyn basshysy.
Búginde balyq fermasyndaǵy 7 basseınde Astrahannan ákelingen ýyldyryqtan taraǵan 5 myńǵa jýyq bekire tuqymy bar. Al shabaq sehynda 20 myńnan astam bekire shabaǵy men aralas tuqymdy shabaqtar ósip jatyr. Kásiporynda 6 adam eńbek etedi. Aldaǵy kúzde balyq óńdeý sehy men fermanyń arnaıy dúkeni ashylǵan soń, jumysshy sany da arta túspek.
Kásiporyn keleshekte bekire ósirýmen ǵana shektelmeı, naryqta joǵary suranysqa ıe, baǵasy qymbat forel, aqserke syndy tańsyq balyqtardy da ósirýdi josparlap otyr. Osylaısha, oblys kólemindegi baǵaly balyq ónimderiniń túrin kóbeıtýdi kózdeıdi.
«Sonymen qatar áýesqoı balyqshylar kelip balyq aýlaıtyn arnaıy sý qoımasyn ashýdy oılastyryp jatyrmyz. Qostanaı aýdany ákimdigi fermanyń irgesinen qosymsha taǵy 0,4 gektar jer telimin berýge daıyn otyr», deıdi kásipker.
Taıaýda oblys ákimdiginde óńir ekonomıkasyn ártaraptandyrý jóninde qadaý-qadaý máselelerdi ortaǵa salǵan alqaly keńes ótti. Osy jıynda aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov biz sóz etip otyrǵan fermany da tilge tıek etip, ózge kásipkerlerge úlgi qyla sóıledi.
«Búginde memleket tarapynan tamaq ónerkásibin damytý máselesine erekshe kóńil bólinip otyrǵany tegin emes. Bizde azyq-túlik óndirisin damytý úshin aýyl sharýashylyǵy shıkizaty men basqa da qosalqy komponentter jetkilikti. Kásipkerler ekonomıkanyń kóp ıgerile qoımaǵan baǵyttarynda belsendilik tanytý qajet. Valentın sııaqty kásipkerlerden úlgi alǵan jón. Memleket birinshi kezekte ishki naryqty otandyq ónimmen qamtamasyz etýge kúsh salatyn bolady», dedi ákim.
«Qostanaı bekiresi» seriktestigi óńir turǵyndaryn baǵaly balyqpen qamtamasyz etip qana qoımaı, shetelden ákelinip jatqan teńiz balyǵy ónimderine de básekeles bola alady.
Qostanaı oblysy