Túzeý mekemesindegi jıhaz óndirisinde jaldamaly jumys isteıtin alty áıel ádettegideı tańerteńgi aýysymnan keıin kıim aýystyra bastaǵan. Kenetten úsh sottalýshy áıeldiń bólmesine tap berip, jumysshylardy tutqynǵa alady. Jarty metrlik pyshaq ráýishtes ótkir zatpen qarýlanǵan olar mekeme basshylyǵynan qomaqty aqsha jáne qarý-jaraq, odan keıin áýejaıǵa deıin jetkizetin «Rafık» kóligin berýdi talap etedi. Aıtqandaryna kónbese, kepilge alynǵan áıelderdi aıaýsyz qynadaı qyryp salatynyn aıtyp, esikti ishten tars jaýyp alady.
Oqys oqıǵa 1989 jyldyń 22 mamyrynda Semeı qalasyndaǵy №35 qatań tártipti sottalýshylarǵa arnalǵan túzeý mekemesinde bolǵan. О́skemen qalasyndaǵy 6638 áskerı bóliminiń Úgit jáne nasıhat bóliminiń aǵa nusqaýshysy maıor Aleksandr Romanov sol kúni jumys saparymen Semeı qalasyndaǵy túzeý mekemesin qadaǵalaýǵa barǵan. Ádettegideı kún tártibindegi kestege sáıkes tekseriske kelgen áskerı qyzmetker osylaısha oqys oqıǵanyń ústinen túsken. Áıelderdi kepilge alǵandar suraǵan zattaryn ózderi mejelegen ýaqytta ákelmese, kepilge alǵan áıelderdi shetinen ólimshi etemiz dep aıǵaılap jatqan. Áskerı qyzmetshiler tıisti ýaqytta jazasyn óteýshilerdiń suraǵan zattaryn ázirlep, túzeý mekemesiniń aldyna kólikti qoıady. О́ıtkeni is nasyrǵa shappaýǵa tıis. Olar úshin aldymen kepildiktegi alty adamnyń bir tal shashy túspegeni mańyzdy. Alaıda bári olar oılaǵandaı bolmady. Kenet kepildiktegi bir áıeldiń janushyra qınalyp shyńǵyrǵan daýsy estildi. Aınalasynan kómek suraı aıǵaılaǵan daýystardan 8 jyldan 15 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylǵandardyń zorlyq-zombylyq áreketke kóshkenderin ańǵarý qıyn emes edi.
Áskerılerdiń sharasyzdyǵyn sezdirý úshin qylmyskerdiń bireýi kepildegi áıeldiń keńirdegine pyshaq taqap «Senderdi qanǵa toıǵyzamyn», dep baj ete qaldy. Osynyń aldynda ǵana qandyqol qylmyskerler bir áıeldi kelmeske jibergen. Arnaıy top qaraqshylardyń qursaýyndaǵy basqa jumysshylar jantásilim etpeı turǵanda jedel shara qoldanbasa bolmaıdy. Arnaıy topty bastap, jazasyn óteýshiler jasyrynǵan bólmege aldymen maıor Aleksandr Romanov enip ketedi. Bul mezette jazasyn óteýshilerge qarsy qurylǵan bir ýaqytta basyp alý toby birden iske kóshken. Tapanshamen qarýlanǵan arnaıy topty bastaǵan maıor Aleksandr Romanov esikti syndyryp, tosqaýyldy talqandaýǵa kirisedi. Áıtse de ákki qylmyskerler de áskerılerge qarsy shabýyl jasaıdy. Mınýttar arasyndaǵy adam kózi ilespes jyldamdyqta bolǵan jantalasta qanypezerlerdiń kózi tolyǵymen joıylady. О́kinishke qaraı, bul teketireste Aleksandrdyń da júregine qanjar suǵylady. Orda buzǵan otyz jasynda oralmas saparǵa attanǵan ofıserdiń osyndaı kózsiz erligin búginde bireý bilse, bireý bilmes.
О́zgelerdiń ómirin aman saqtap qalý úshin óz basyn qaterge tikken áskerı qyzmetkerdiń erliginiń arqasynda tutqynǵa túsken tórt áıeldiń denesine syzat túspeı, din aman qalady. Qalǵany aýyr jaraqat alyp, medısınalyq kómek kórsetildi. Jumysshylardy qanipezerler qursaýynan bosatyp, jan alyp, jan berisken Romanov «Qyzyl Juldyz» ordeniniń ıesi atanǵanyn bilmeı ketti. Biraq onyń kózsiz batyrlyǵyn áriptesteri eshqashan umytqan emes.
Ofıser О́skemen qalasynda ómirge kelgen. Tórt balanyń ishinde elgezek bolyp ósken ol mektepte belsendiligimen kózge túsedi. Shahardaǵy №18 mektepte bilim alǵan ol matematıka pánin tereńdetip oqıdy. Ákesi qarapaıym sharýa ıesi bolǵanymen, balalaryna bilim men tárbıe berýdi birinshi mindeti dep bilgen jan ekenin ápkesi aıtyp berdi.
– Aleksandr kishkentaı kúninen baýyrmal edi. Ásirese anamnyń kóńiline qarap, qabaǵyna kirbiń túsirmeýge tyrysatyn. Reseıdegi Novosibir joǵary áskerı-saıası jalpy áskerı ýchılıshesinde oqyp júrgen shaǵynda anamyzǵa hat jazyp, kún saıyn hal-ahýalynan habar alyp turýǵa ýaqyt tabatyn edi. Qyzmetke turǵan shaǵynda kók «Jıgýlıimen» shyǵystyń kórikti jerlerine saıahat qurǵandy unatty. Ini-qaryndasqa qamqor bolyp, shaǵyn áýlettegi aýyzbirshiliktiń ajyramas nyshanyna aınaldy. Qaraly habardy estigende tóbemizden jaı túskendeı boldy. Ásirese qusaǵa batqan anamyz jarty jyldan keıin dúnıeden ozyp ketti. Osy kezde qazaq halqynyń «Atalatsań atalat, botalata kórme» degenin jan júregimizben túsindik. Shynynda beıbit kúnde baýyr eti balasynan aıyrylý ata-ana úshin aýyr qasiret eken. Baýyrymdy jer qoıynyna tabystar sátte kisi qarasy qalyń boldy. Ásirese jalǵyz inimdi aqtyq saparǵa shyǵaryp salýǵa áskerıler kóp keldi. Bul meniń inimniń áskerı saladaǵy abyroıly eńbegi dep oılaımyn. Qazir de Ulttyq ulannyń «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyǵy aǵamnyń erligin eshqashan umyt qaldyrǵan emes. О́ńirlik qolbasshylyqqa qarasty О́skemen qalasyndaǵy áskerı bólimder saltanatty sharalardyń qurmetti qonaǵy retinde bizdi únemi shaqyryp turady. Bizdiń endigi armanymyz, baýyrymnyń esimi ózi oqyǵan mektebine berilse deımiz. О́ıtkeni óskeleń urpaqtyń boıyndaǵy otanshyldyq sezimdi órshitý úshin ózgeler úshin óz ómirin qıǵan qyzmetkerdiń esimi ulyqtalsa ıgi, – deıdi Anna Sýhanova.
Búginde «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyǵyna qarasty 6699 áskerı bóliminde ofıserge arnalǵan memorıal taqta boı kótergen. Eskertkish taqtada Romanovtyń ómirbaıany men sýreti beınelengen. Áskerı bólim komandıriniń orynbasary maıor Saıbjan Sagdýllaevtyń aıtýynsha, memorıal taqtanyń merzimdi áskerı qyzmetshilerge bereri kóp.
– Romanovqa qoıylǵan memorıaldy taqtany zerdeleı oqyp-tanyp, ofıserdiń erligine taǵzym etýge keletin jandar kóp. Sondaı-aq Otan aldyndaǵy boryshyn atqarýǵa kelgen sarbazdar da Romanovtyń ómirinen taǵylym alyp, ónege tutady. Olar da otyz jasynda qaza tapqan azamattaı erlik jolynda janyn berer asqan batyldyq ıesi atanǵysy keledi, – deıdi 6699 áskerı bólim komandıriniń orynbasary maıor Saıbjan Sagdýllaev.
Al maıor Romanovtyń qarýlasy bolǵan otstavkadaǵy kapıtan Petr Artıýshkınniń óz aıtary bar. Onyń aıtýynsha, Aleksandr jaýyngerlik qyzmettegi joǵary jetistiginen bólek, sportta da edáýir belesterdi baǵyndyrǵan eken.
– Ol kezde Aleksandr 6638 áskerı bóliminiń Shemonaıha aýdanynda ornalasqan 5 rotada komandırdiń Tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystary jónindegi orynbasary bolyp qyzmet atqardy. Ol jaqta qys mezgilinde qar qalyń jaýady. Sondyqtan bolar qysqy sporttyq oıyndardyń ótýine zor mán beriledi. Meniń qarýlasym shańǵymen syrǵanaýǵa jany qumar edi. Quddy olımpıadaǵa qatysatyn sportshylardaı aldyna jan salmaıtyn. Bul onyń fızıkalyq belsendiligin ǵana emes, sonymen qatar qımyl-qozǵalysty úılestirýdiń, tepe-teńdikti saqtaýdyń asqan sheberi ekendigin aıqyndap beretin. Ol dástúrli túrde uıymdastyrylatyn shańǵy jarysynda bárimizden oq boıy ozyp shyǵyp, máre syzyǵyn únemi birinshi bolyp kesetin. Odan keıin shańǵyǵa ańsary aýǵan áskerı qyzmetshiler Aleksandrdan shańǵymen syrǵanaýdyń qyr-syryn úırenýge umtyldy. Bul toptyń ishinde men de barmyn. Ol bizge yldıǵa qaraı týra jáne qıǵashynan syrǵanaý tehnıkasyn kórsetti. Biz shańǵymen julqı jáne sermeı syrǵanaǵandy jaqsy kórdik. Budan qalsa grek-rım kúresine de beıimi bar edi. Jalpy, Aleksandr Romanov bizdiń esimizde óz eline qaltqysyz qyzmet etken naǵyz ofıser retinde qaldy, – deıdi Petr Artıýshkın.
Ofıser úshin jaýapkershilik – eń basty qasıet. Áriptesteriniń sózinshe, Aleksandr bir qaraǵanda áskerı formadaǵy qatań tártipke baǵynatyn qyzmetker sekildi kórinetin. Alaıda tabıǵatynan tuıyq jan bolǵanymen, ózgelerge árdaıym kómek qolyn sozyp, kez kelgen janmen ońaı til tabysyp ketetin qasıeti de kóp edi. Tipti adamnyń ishki dúnıesin aqtaryp, syralǵy janǵa aınalýy tez ol tóbe tanytqan ortada Otan, abyroı, paryz, jaýapkershilik pen patrıottyq sezimi, týǵan elge degen súıispenshilik sekildi mańyzdy taqyryptar jıi qaýzalatyn.
Sodan da bolar, búginde Aleksandr Romanovtyń erligi ǵana emes, onyń boıyndaǵy dara qasıetin de úlgi etetin jas jaýynger kóp. Ásirese «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyǵynyń túzeý mekemesin kúzetetin merzimdi áskerı qyzmetshiler basqalar úshin basyn báıgege tikken jaýyngerdiń asqaq rýhy men batyr bolmysyna taǵzym etip, kez kelgen oqys oqıǵada utqyr oı men batyl qadam jasaýǵa daǵdylanyp júr.