Birde jýrnalıstik saparmen Araldaǵy Qaratereńge jol tústi. Kelerimizden aldyn ala habary bar sol kezgi aýyl ákimi Serikbaı Jubanııazov pen bala kúngi dos Erbolat kútip aldy. Basty maqsat – teńizge quıar «Aqlaq» sý tospasy men «Kókaral» bógetin kózben kórmekpiz.
Erbolat aýyl ákiminiń qyzmettik kóligin tizgindegeli biraz bolǵan. Odan bólek, ákesi Baqtygereıden kórgen balyqshylyq óneri de bar. Bala kúnnen sińgen ádet ony senbi, jeksenbide úıde jatqyzbaıdy. Endi, mine, biz keledi dep qara qazanǵa balyq qýyrtyp, eki keshtiń arasynda qonaq qylyp kútip jatyr.
– Teńizdiń tyrany maıly. Sonysyna qaramaı qyltyǵy kóp. Maıda tikenin abaılarsyń, – dedim áriptesim Nurbolatqa.
– Búgin jep júrgen joqpyz ǵoı. Osylaı dedi de, semiz shabaqtyń basyn omyrǵan kúıi aldyna qaraı tartty.
– «Elaman» súıekti baıqa…
– Ol ne edi?!
Rasymen ol ne edi? Qandaı súıek? Oıyma balyqshy aýyldan estigen áńgime kele bergen.
Áńgimeniń álqıssasy balyqtan bastaldy emes pe? Balyqta «elaman» degen súıek bar. Saǵaldyryq tusynda bolady. Ortasy jalpaq, eki jaǵy úshkir, uzyndyǵy eki-úsh elideı, jalpy balyq kólemine qaraı ólshene beredi. Siz tikeni bar dep tyjyrynyp jemeıtin balyqtyń basqa súıegi tamaqqa ketse, ne ári, ne beri, áıteýir, shyǵaryp alamyz. Al myna elaman súıek ketti degenshe… Elińe sálem aıta ber! Beti aýlaq, biraq bul bále óńeshińizge baıqamaı ketse, jutynǵan saıyn tamaqqa qadala beretin kórinedi. Túbi ajalǵa ákeletin osy súıekke bola halyq arasynda balyqtan taǵam istese, qonaqqa shaqyrmaıtyny sondyqtan…
Bul ótken dáýirdiń áńgimesi. Tyńdańyz. Teńizge jaqyn ornalasqan ba-lyqshy aýylǵa qyz aıttyryp, alystan qudalar kelipti deıdi. Kelgen qonaqtarǵa tańsyq as – balyq daıyndalǵan kórinedi. Dámdi balyqqa qudalar súısine qol sozyp, et jegendeı eńsere bastaıdy ǵoı baıaǵy. Sol kezde álgi qyzǵa kelgen kúıeýdiń tamaǵyna balyqtyń súıegi baıqaýsyzda ketip qalypty. Ol baıǵus qaqalyp-shashalyp qınala bastaǵan. Muny kórgen el ábigerge túsip, ýlap-shýlap, istemegen amaldary qalmaıdy. Sol kezde uzatylǵaly otyrǵan balyqshynyń qyzy, qalyńdyq kelip, kúıeýdiń aldyndaǵy jegen balyǵynyń súıegin aýdarystyrsa kerek. Sóıtse, álgi elaman súıek joq. Baǵy ashylmaǵan qyz sol jerde sylq etip otyra ketipti. Qadalǵan jerinen shyqpaıtyn súıektiń jaıyn biletin balyqshy aýyldyń qyzy bolashaq kúıeýden kúder úzip, «Elaman súıek ketipti, eline sálem aıta ber» dep kóz jasyn tóge bergen kórinedi. Mine, biraýyz sózdiń tarıhy osy.
Aıtpaqshy, úlkenderden mynadaı bir estigen deregim bar. Ilgeri ýaqytta bir aǵamyzdyń tamaǵyna osy súıek ketse kerek. Alasuryp jatqan kisige kópti kórgen bir aqsaqal aýyl ishinen baýyryn jańa kótergen ıttiń kúshigin aldyrypty. Sóıtip, tez arada ákelgen kúshiktiń tumsyǵyn álgi qaqalǵan kisiniń aýzyna álsin-álsin tyǵyp alatyn kórinedi. Sálden soń sol aǵam qan aralas súıekti jerge túkire salypty. Solaı jany qalǵan. Sonda qalaı deısiz be? Babań «jeti qazynanyń» birine qosatyn ıt shirkinniń demi men silekeıinde súıekti eritip jiberetin qasıeti barǵa uqsaıdy. Ǵajap, á? Bala kúnimde estigenim ǵoı.
El aman bolsyn!
Erjan QOJAS