Bıznes órisin keńeıtý baǵytyndaǵy memleket baǵdarlamasynyń sharapatyn kórip otyrǵan kásiporynnyń biri – «Jas qanat-2006» qus fabrıkasy. Búginde óndiris úderisin túgel derlik sıfrlandyryp, tolyqtaı jańa tehnologııamen jaraqtanyp alǵan iri kásiporyn birtalaı jyldan beri óńirdi sapaly ári ekologııalyq taza ónimmen qamtamasyz etip otyr.
Suranys baǵyty suryptaýdan ańǵarylady
Fabrıka taıaýda 135 myń taýyǵyn etke jiberip, bir táýlik ishindegi ónim kólemin 500 myńǵa deıin azaıtty. Munyń óz qaıtarymy bar, óndiriste mekıenderdi osylaı jańartyp, aýystyryp otyramyz deıdi kásiporyn mamandary. Qus fabrıkasy shyǵaryp jatqan ónimniń shamamen 60 paıyzy – birinshi sanatqa jatady. S2 surypty jáne iriktelgen jumyrtqalar birden saýdaǵa shyǵarylady. Kásiporyn bul sanattaǵy óniminiń biraz bóligin Reseı, Qyrǵyzstan, Aýǵanstan elderine jóneltedi.
«Jas qanat» táýligine ishinde birneshe saryýyzy bar 5 myńdaı joǵary surypty jumyrtqa shyǵarady. Úshinshi surypqa jatatyn eń usaq jumyrtqalardy kondıterlik sehtar satyp alyp, qamyr ıleýge paıdalanady nemese untaq jasaýǵa jaratady.
О́ndiristik sehtan shyqqan jumyrtqa eń aldymen anakondanyń (konveıer) boıymen jyljyp otyryp, suryptaý sehyna kelip túsedi. Jumyrtqa osy jerde suryptalyp, tazartylady, sondaı-aq sál jarylǵan ónim de jeke bólinip alynady.
Odan ári kózge kórinbeıtin syzaty bar-joǵyn tekserý úshin ovoskopqa kelip túsedi. Sodan keıin memstandartqa sáıkes joǵarǵy, iriktelgen, birinshi, ekinshi, úshinshi surypqa bólinedi.
Bir aýysymda jeliniń boıynda 13-15 adam turady. Jumysshylar jumyrtqany aldymen qolmen suryptap alady. Odan keıingi sharýany avtomat tyndyrady.
«Qaı jumyrtqanyń qandaı sanatqa jatatynyn kózben-aq anyqtaı alamyn. Bizdiń tutynýshylar kóbine iri ári ishinde birneshe saryýyzy bar jumyrtqalardy tańdaıdy. Al aýǵanstandyq tutynýshylar arasynda kerisinshe, maıda jumyrtqalar joǵary suranysqa ıe. Maıda jumyrtqada aǵzaǵa paıdasy mol zattar kóbirek bolady», deıdi suryptaýshy Anastasııa Rýzavına.
О́ndiristik sıkldiń ózindik ereksheligi bar
Tolyq avtomattandyrylǵan jelidegi japon qurylǵysy jumyrtqanyń salmaǵyn anyqtap, soǵan oraı sanatyn ajyratyp, úsh-tórt taramǵa bólinip ketetin taspa joldarǵa suryptap salyp otyrady. Syrttaı qaraǵan adamǵa ár jumyrtqa óz teńin ózi izdep taýyp, basqalardan bólinip, óz jónderimen ketip jatqan sııaqty bolyp kórinedi. Suryptaý qurylǵysynyń operatory Vıtalıı Mytkın tek osy bir qyzyq kórinisti syrttaı tamashalap, tehnıkanyń jumysyn baqylaıdy. Keıde áldenelerdi shuqylap, retke keltirip qoıady.
Suryptaýdan ótken jumyrtqa 10-30 oryndyq uıashyqtaryna qonyp, qoımaǵa attanady. Qoımadaǵy aýa temperatýrasy 16-18 gradýstan aspaıdy. О́nim osy jerden júk kólikterine tıelip, satylymǵa jiberiledi.
«Qus ábden babyna kelgende kúnine 700 myńǵa deıin, al jaı kezderi 450-500-ge deıin ónim óndiriledi. Qazir toǵyzynshy sehty soıýǵa jiberemiz. Sáıkesinshe, ónim kólemi de 10 myńǵa kemıdi. Bulardyń ornyn basatyn balapandardy tehnologııalyq kestege sáıkes qyrkúıekte otyrǵyzamyz da, jeltoqsanǵa qaraı táýligine 700 myń jumyrtqa óndirýge qaıta kóshemiz. Ádette, bir mekıen 60 kún jumyrtqalaıdy. Odan keıin jumyrtqasy azaıa bastaǵanda soıýǵa jiberemiz. Bir táýlik bolǵan balapandy aldymen qus ósirý alańynda baǵyp, 99 kúnnen keıin kúrkege otyrǵyzamyz. Ol balapan 130 kún ótken soń jumyrtqa bere bastaıdy. Bizde kúndelikti balapandar jas ósý aımaǵynda otyrǵyzylady, 99 kúnde úıge qonys aýdarylady. 130 kúnnen bastap qus jumyrtqa bere bastaıdy. Aldymen bul C1, C2, C3 sanatyndaǵy jumyrtqalardy beredi. Qus ósken saıyn, jumyrtqa kólemi de ulǵaıa beredi. Qus neǵurlym jas bolsa, atalyq bez soǵurlym az bolady», deıdi kásiporynnyń óndiristik dırektory Danııar Álǵojın.
О́nimniń 10 paıyzy shetelge satylady
Fabrıkada 9 óndiristik seh, 5 qus ósirý alańy jumys istep tur. Mundaǵy 1 qus ósirý alańyna 135 myń balapan jiberiledi. Balapandar men jumyrtqalaıtyn mekıender «Tehno» fırmasynyń torly batareıalaryna qonaqtaıdy. Qustardyń jeıtin jemi, ishetin sýy, kúrkeniń aýasy túgeldeı onlaın rejimde baqylanady. Qus ishetin sý arnaıy tútikshe arqyly kelip turady. Kásiporyn aýmaǵynda eki shyńyraý qudyq bar. Qudyqtaǵy sý aldymen súzgileý júıesine ótkizilip, sodan soń qustarǵa jiberiledi.
Kásiporyn Reseıdiń Sverdlov asyl tuqymdy qus zaýytynan jylyna 700 myń balapan ákelip, mekıenderin jańartyp otyrady. Soıylǵan qustyń eti satylyp ketedi. Alaıda ony jergilikti dúkender emes, alys-jaqyn elderdegi qus etin óńdeıtin kásiporyndar satyp alady. Danııar Álǵojınnyń aıtýynsha, fabrıkada ósetin qustar asa iri emes, tiri salmaǵy 1 700 gr bolady. Soıylǵan soń olardyń deni eksportqa jóneltiledi. Qus etin óńdeýshiler odan kóbine tartylǵan et, shujyq jasap shyǵarady.
Kásiporyn basshylarynyń sózinshe, búginde óńirde jumyrtqa óniminiń kólemi halyq suranysyn tolyqtaı qamtyp otyr.
«Elimizde jumyrtqa baǵytyndaǵy 34 qus fabrıkasy bar. Bul kásiporyndar byltyr 3,6 mlrd jumyrtqa shyǵardy. Biz el turǵyndarynyń suranysyn 100 paıyzǵa óndirip otyrmyz. Munyń syrtynda, ónim eksporttap jatyrmyz. Máselen, qazir bizdiń ónimniń 10 paıyzy shetelge satylady. Árıne, sheshilmeı jatqan máseleler de joq emes, biraq biz olardy birte-birte eńserýge, tyǵyryqtan shyǵaratyn jol izdep tabýǵa tóselip aldyq», deıdi «Jas qanat-2006» kompanııasynyń bas dırektory Qaırat Maıyshev.
Qostanaı oblysy