Taıaýda Almaty qalasynda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń ǵımaratynda halyqaralyq Mehanızmder men mashınataný ǵylymdaryn damytý federasııasynyń (IFToMM) qoldaýymen uıymdastyrylǵan VII Azııalyq «Asian MMS -2024» konferensııasy ótti.
Bul Azııa elderi arasynda ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqty ilgeriletip qana qoımaı, nyǵaıtý maqsatynda uıymdastyrylǵan halyqaralyq joba – 2010 jyly Qytaıdyń Taıbeı qalasynda bastaý alǵan bolatyn. Mine, kezekti jetinshi ret basqosý Almaty qalasynda jalǵasyn taýyp otyr. Atalǵan is-shara Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbektiń basshylyǵymen akademık О́.Joldasbekov atyndaǵy Mehanıka jáne mashınataný ınstıtýty, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti jáne Ulttyq ınjenerlik akademııasy birlese uıymdastyrǵan. Oǵan álemniń 18 elinen 150-den asa maman qatysty.
«Bul ınjenerlik saladaǵy kúsh-jigerdi biriktiretin, álemdik synaqtarǵa ońtaıly sheshim tabýda jahandyq jáne otandyq ǵalymdar shoǵyrlanǵan halyqaralyq arena deýge bolady. Munda bilikti mamandar jetistikterimen bólisip, ózara tájirıbe almasýyna múmkindikter týyp, jańa serpin men shabyt bereri aıqyn», deıdi akademık О́mirbek Joldasbekov atyndaǵy Mehanıka jáne mashınataný ınstıtýtynyń bas dırektory Zaır Ýalıev.
Is-shara barysynda otandyq ǵylymı ázirlemeler kórmesi uıymdastyryldy. Kórmege sapasy joǵary, aıryqsha suranysqa ıe zattar qoıylǵan. Keıbir buıymdardyń belgili bir parametri sheteldik analogterden asyp túspese, kem emes.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «Qazaqstan álemniń damyǵan kóshbasshy elderiniń qataryna enýi kerek» degen tapsyrmasy, oǵan jetý jolynda ǵylym salasynyń orny erekshe ekenin ataǵan edi. Búginde memleket tarapynan ǵylymnyń damýyna qoldaý jan-jaqty kórsetilip keledi. Búgingideı halyqaralyq deńgeıden kórinip, memleketimizdiń órkendeýine jumyla jumys isteýimiz kerek», deıdi bas dırektor.
Sonymen atalǵan is-sharany Ulttyq ınjenerlik akademııasynyń vıse-prezıdenti Amandyq Tóleshov ashyp, halyqaralyq Mehanızmder men mashınataný ǵylymdaryn damytý federasııasy (IFToMM) álemniń 45 elin biriktiretin bedeldi uıym ekendigin, onyń quramyna bolashaq tehnologııalar boıynsha 14 komıtet, mashına jáne robottaný salasyndaǵy jahandyq máselelerge qatysty 3 turaqty komıssııa, pánaralyq almasý jáne ǵylymdy damytýda 4 jetekshi top, IFToMM atqarýshy keńesi nebári 10 adamnan qurylǵandyǵyn, bul joǵary basqarý organyna Qazaqstan ókili alǵash ret kirip otyrǵandyǵyn maqtanyshpen jetkizdi. Sondaı-aq konferensııaǵa elimizdiń barlyq óńirlerimen qosa, Qytaı, Italııa, Reseı, Germanııa, Túrkııa, Polsha, Úndistan, Perý, Ýkraına jáne Qyrǵyzstan sekildi memleketterden mamandar boldy.
Budan ári Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Janseıit Túımebaevtyń, Ulttyq ınjenerlik akademııasynyń vıse-prezıdenti Rahman Alshanovtyń, Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Darhan Ahmed-Zakıdiń, Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaevtyń, IFToMM prezıdenti Andres Kechkemetıdiń, Rımdik Tor Vergata ýnıversıtetiniń professory Marko Chekkarellıdiń quttyqtaý sózderinde ótkizilip otyrǵan is-sharanyń ǵylym úshin qanshalyqty mańyzdy, tehnıkalyq ǵylymdardyń qazirgi ahýaly men bolashaǵy, keleshekte bul salanyń qarqyndy damyp, ǵalymdardyń jańa maqsatqa jeteleıtindigi aıtyldy.
Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Darhan Ahmed-Zakıdiń Qazaqstan ǵylymy men tehnologııalyq saıasaty aıasyndaǵy aýqymdy baıandamasynda osy jyldyń 1 shildesinde qabyldanǵan «Ǵylym jáne tehnologııalar týraly» zańnyń qanshalyqty qajettigi jáne otandyq ǵylymnyń damýyna qalaı yqpal etetini jóninde sóz qozǵady. Bul mańyzdy qujat ǵylymdy damytýǵa, tehnologııalyq ınnovasııalardy engizýge jáne elimizdiń básekege qabilettiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Plenarlyq otyrys Shanhaı Szıao Tong ýnıversıtetiniń Mashına jasaý ınstıtýtynyń professory Djýn Heniń «Ǵaryshtyq manıpýlıasııalyq robottardy jobalaý, basqarý jáne jerdegi tekserý synaǵy» taqyrybynda baıandamasymen, tehnıkalyq seksııalarmen, «Ǵylym jáne tehnologııa: yntymaqtastyq pen tasymaldaý» atty dóńgelek ústelmen jalǵasty.
Is-shara barysynda tehnıkalyq ǵylymdar jóninde eń ózekti máseleler talqylanyp, tyǵyz yntymaqtastyqtyń arqasynda birlese sheshý joldary qarastyryldy. IFToMM prezıdenti Andres Kechkemetı, rımdik Tor Vergata ýnıversıtetiniń professory Marko Chekkarellı jáne Qytaı ǵylym akademııasynyń vıse-prezıdenti Lıý Lıansın Ulttyq ınjenerlik akademııasynyń «Qurmetti múshesi» atandy. Sonymen qatar birqatar sheteldik ǵalymdarǵa Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Janseıit Túımebaevtyń atynan medal tabystaldy.
Salanyń jetekshi sarapshylary arasynda qyzý talqylaýǵa otandyq ǵalymdarmen qatar Túrkııa mashına teorııasy qaýymdastyǵynyń prezıdenti Gokhan Kıper, Shanhaı Szıao Tong ýnıversıtetiniń jetekshi ǵalymdary Chjýn He jáne Fen Gao, A.A.Blagonravov atyndaǵy Mashınataný ınstıtýtynyń jetekshi ǵalymy Grıgorıı Panovko, Vınnısa ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń professory Sergeı Pavlov, Ǵylym jáne tehnologııa AGH ýnıversıtetiniń professory Iаsek Sıeslık, Qyrǵyz Respýblıkasynyń UǴA Mehanıka ǵylymy, avtomatıka jáne geomehanıka ınstıtýtynyń bas dırektory Baqtybek Sultanalıev óz oılaryn bildirdi.
Elimizge tanymal, atalǵan salanyń mamandary Amandyq Tóleshov pen Saıat Ybyraıdyń «Qazaqstandaǵy mehanızmder men mashınalar teorııasynyń damýy: Jańa ınnovasııalyq mehanızmder men bıomehanıkalyq robotty júıeler sınteziniń teorııasy men tájirıbesi» jáne Shanhaı Szıao Tong ýnıversıteti Mashına jasaý ınstıtýtynyń professory Fen Gaonyń «Pekındegi Qysqy olımpıada, paralımpıada oıyndaryna alty aıaqty shańǵy men kerlıng robottaryn jasaý» baıandamasyn qosa alǵanda, eki kúnde 50-den astam baıandama tehnıkalyq sessııalarda tyńdaldy.