О́tken aıda Majarstan memleketiniń astanasy Býdapesht qalasynda ótken kıkboksıng sportynan álem chempıonatynda shymkenttik jas sportshy Beıbarys Bólegenov chempıon atandy. Dúnıejúziniń 53 elinen 800-den astam sportshy qatysqan kıkboksıngtiń loý-kık baǵdarlamasy boıynsha bolǵan bul jarysta Beıbarys 54 kılo salmaqta Izraıl, Horvatııa, Túrkııa, Irlandııa memleketterinen kelgen qarsylastaryn jeńip, bas júldeni oljalady.
Jas álem chempıonynyń jeńispen oralýyna oraı ózi oqıtyn qaladaǵy M.Mámetova atyndaǵy №35 jalpy orta mektepte arnaıy merekelik kesh uıymdastyryldy. Saltanatty is-sharada júldegerdi qoshemetpen kútip alyp, qurmet kórsetildi. Keshte mektep dırektory J.Qarabaeva sóz sóılep, elimizdiń atyn álemge tanytyp júrgen órenderdiń eńbekterine tabys tilep, álemdi moıyndatyp kelgen jas sportshyny arnaıy marapattady.
Beıbarys – otbasynda jalǵyz bala. Anasy A.Bólegenovanyń aıtýynsha, ol birinshi synypqa sál keshteý barǵan. Biraq 10 jasynda mekteptegi kıkboksıng úıirmesine qyzyǵyp, sol sportqa qatysýǵa anasynan ruqsat alǵan.
«Balam kishkentaı kezinen sportqa baılanysty túrli fılmder kórip, chempıon bolýdy armandady. Úıirmege qatysqan sátten bastap jattyǵýyn tastamaıtyn boldy. Sport zalynan shyqpaı, túrli jarysqa daıyndalatyn. Biraq sonymen qatar mekteptegi sabaǵyn da tastaǵan emes. Bilim men sportty qatar alyp júrgen balamnyń keleshegine úmitpen qaraımyn. Qaı salany tańdasa da eline, halqyna paıda ákeletin úlken azamat bolyp óskenin qalaımyn», dedi anasy.
Beıbarystyń búgingi jetistigi – onyń jattyqtyrýshysy M.Meldebekovtiń eren eńbeginiń arqasy. Ol jas sportshyny qamqorlyǵyna alyp, Shymkent kásipqoı boks túrleri klýbynyń qoldaýymen túrli jarystarǵa, týrnırlerge qatystyratyn. Sonyń nátıjesinde Beıbarys qalalyq, respýblıkalyq, halyqaralyq týrnırlerdiń jeńimpazy, Qazaqstannyń chempıony atandy. El birinshiliginde álemdik dodaǵa joldama utyp alyp, jarystan da jeńimpaz bolyp oraldy.
«Beıbarys – bolashaǵynan kóp úmit kúttiretin sportshy. Búgingi jetistigin aldaǵy jarystarda da qaıtalaıdy degen senim bar. Ol úshin taǵy da tyńǵylyqty daıyndalatyn bolamyz. Shákirti úkilep qosqan jarystarda keýdesine medal taǵyp oralyp jatsa, ustaz úshin odan artyq qandaı baqyt kerek? Men óz shákirtimmen maqtanamyn. Beıbarys sporttan bólek ómirde de óte qarapaıym bala. Janashyr, uqypty tárbıeli oqýshy. О́ziniń úıirmedegi dostary arasynda da jaqsy minez-qulqymen daralanyp júredi. Sportqa qajet basty qasıet qarapaıymdylyq qoı. Meniń armanym – qazaqtyń balalary densaýlyqtary myqty, óz eliniń naǵyz patrıottary bolyp ósse deımin. Kez kelgen er balanyń sportqa etene bolyp óskeni jón. Kúres, jekpe-jek túrlerin úırense, erteńgi kúni ózin, otbasyn buzaqylardan qorǵaýǵa da qajet bolady. Sonymen birge el qorǵanysyna ójet, qaısar minezdi jigitter kerek. Al olardy ójettikke tárbıeleıtin, tártipke baǵyndyratyn – sport», dedi jattyqtyrýshy.
Búgingi tańda megapolıste balalardyń bos ýaqytyn tıimdi uıymdastyrý maqsatynda túrli sport úıirmesi ashylǵan. Sabaqtan soń oqýshy sonda baryp jattyǵyp, óziniń ıntellektýaldyq, fızıkalyq múmkindikterin damyta alady. Nashaqorlyq, ishimdik, temeki tartý, basqa da zııandy ádettermen kúresý búginde elimizde basty uranǵa aınaldy. Sondyqtan jastardy salamatty ómir saltyna beıimdeýdiń bir quraly sport ekeni sózsiz.
Shymkent qalalyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Maratbek Myqtybekovtiń aıtýynsha, shaharda basqarmaǵa qarasty 33 sporttyq uıym bar. Onda sporttyń 74 túri qamtylyp, 18 myńnan astam sportshy jattyǵady, olarǵa 912 jattyqtyrýshy tálim beredi.
«Shymkent qalasynyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan damý josparynyń tizbesinde sport salasy boıynsha 4 nysanaly ındıkator qarastyrylǵan. Iаǵnı bular – megapolıste sportty damytý boıynsha alǵa qoıylǵan mindetter. Birinshiden, dene shynyqtyrýmen jáne sportpen aınalysatyn azamattardyń sanyn jalpy halyqtyń 50 paıyzyna jetkizýimiz kerek. Ekinshiden, qalada myń adamǵa arnalǵan úlken sport keshenderi boı kóterýge tıis. Sondyqtan sporttyq ınfraqurylymmen qamtý kún tártibinde turǵan ózekti máseleniń biri. Úshinshiden, saý adamdarmen qatar, múmkindigi shekteýli, ıaǵnı múgedektigi bar azamattardy da sportqa tartýymyz qajet. Sport salasyndaǵy basty mindetterdiń birine osy másele de kiredi. Sebebi elimiz – áleýmettik salaǵa basa kóńil bólip otyr. Múgedektigi bar azamattar ózderin ortadan shet qalǵandaı sezinbeýi kerek. Olar da qoǵamnyń ajyramas bir bólshegi. Elimizdiń kez kelgen azamaty áleýmettik dárejesine qaramaı, sporttyq úıirmelerge qatysýǵa teń quqyly. Al halyqty tıisti sporttyq ınfraqurylymmen qamtý jergilikti atqarýshy bıliktiń moınyndaǵy mindet. Tórtinshiden, 14 pen 18 jas aralyǵyndaǵy jastardy sportqa tartý da bizdiń mindetimiz. О́ıtkeni kámelet jasqa tolǵan balalardy túrli jaman ádetterden saqtaýǵa, endi ósip-jetilip kele jatqan bozbala, boıjetkenderdiń denesiniń shymyr bolyp qalyptasýyna, oıynyń taza-tunyq bolýyna sporttyń paıdasy zor. Atalǵan nysanaly ındıkator kórsetkishteriniń oryndalýy 2024 jyldyń sońynda «Qazaqstan Respýblıkasynda dene shynyqtyrý men sportty damytý týraly» vedomstvolyq statıstıkalyq eseptiń negizinde anyqtalady», dedi basqarma basshysy.
Sala basshysynyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta shaharda №12 sport mektebiniń qurylysy júrip jatyr. Ol bıyl kúzde paıdalanýǵa beriledi. Oǵan qosa osy jyly sáýirde №15 sport mektebiniń qurylysy bastaldy. Nysandy salyp bitirýge 1,7 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵan. Sonymen qatar jeke kásipkerdiń qarajatyna Eńbekshi aýdany Elaman turǵyn alabynan «Elaman» sport kesheni boı kóterdi. Bul nysanda sporttyq oıyn, jekpe-jek túrlerine arnalǵan 3 sport zaly men 1 basseıni bar. Jyl sońyna deıin shaharda salynyp jatqan taǵy bir sporttyq ǵımarat «Sport life» kishi fýtbol ortalyǵy el ıgiligine tapsyrylady. Keleshekte Turan shaǵyn aýdanyndaǵy 5 gektar aýmaqqa múgedektigi bar azamattarǵa arnalǵan «Paralımpıdalyq, sýrdlımpıdalyq sport kesheni» turǵyzylady. Onyń qurylysy 2025-2026 jyldarǵa josparlanyp otyr. Qazirgi tańda bolashaq nysannyń jobalyq-smetalyq qujattamasy ázirlený ústinde.
Megapolıste sport salasynda búginge deıin atqarylǵan basqa da sharýalarǵa kelsek, 2024 jylǵa jergilikti bıýdjetten sport seksııalaryn jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý jobasyna 2 mlrd 866 mln teńge qarjy bólindi. Memlekettik sporttyq tapsyrysty jan basyna normatıvtik qarjylandyrý platformasynda 121 kásipker biliktilik irikteýden ótip, nátıjesinde, qazirde 17 myńdaı bala sporttyń 18 túri boıynsha 205 seksııada sportpen aınalysyp jatyr. Sondaı-aq jan basyna qarjylandyrý jobasy aıasynda 328 jattyqtyrýshy men 200-ge jýyq basqa da qyzmetker jumyspen qamtylyp otyr.
«Jyl basynan qala turǵyndary arasynda salamatty ómir saltyn nasıhattaý, dene shynyqtyrýmen, sportpen shuǵyldanýǵa úgitteý maqsatynda 159 sporttyq is-shara ótkizildi. Olar halyqaralyq, respýblıkalyq, qalalyq sıpatta boldy. Oǵan shahardyń 18 myńnan astam turǵyny qatysty. Onyń ishinde aýqymdy sporttyq is-sharalardan Naýryz merekesindegi ulttyq sport túrlerin, báıgeden el chempıonatyn, sadaq atýdan halyqaralyq týrnırdi, qazaq kúresinen «Shymkent barysyn», memlekettik qyzmetshiler, buqaralyq aqparat ókilderi arasyndaǵy spartakıadany, aýla chempıonattaryn atap ótýge bolady. Máselen, aýla chempıonattary qalanyń 34 jerinde ótkizilip, oǵan jalpy sany 1 200-deı bala qatyssa, is-sharany uıymdastyrýǵa 80-nen astam sport qyzmetkeri jumyldyryldy. Mundaı chempıonat aldaǵy ýaqytta da júıeli túrde ótip turatyn bolady. Sondaı-aq jyl sońyna deıin Shymkent jastar lıgasy, fýtboldan jas erekshelikteri boıynsha lıga jarysy, sport mekemeleri qyzmetkerleri, joǵary jáne orta oqý oryndarynyń stýdentteri arasynda sport túrlerinen spartakıadalyq jarystar uıymdastyrylady», dedi sala jetekshisi.
Joǵary sporttyq jetistikter boıynsha 2024 jyldyń 6 aıynda jetken nátıjelerine keler bolsaq, qala sportshylary sport túrleri boıynsha el chempıonattaryna qatysyp, 502 altyn, 406 kúmis, 522 qola medal jeńip aldy. Budan bólek, Azııa qurlyǵy boıynsha ótken jarystarda 55 altyn, 34 kúmis, 31 qola medaldi qorjynǵa saldy. Al álemdik dodalarda 9 altyn, 9 kúmis, 2 qola medalǵa ıe boldy. Sonymen birge álem kýboktarynda 13 altyn, 11 kúmis, 11 qola medalmen el mereıin tasytty. Bıylǵy 7 aılyq kórsetkish boıynsha 1 Qazaqstannyń eńbegi sińirgen jattyqtyrýshysy, 13 halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, 46 Qazaqstan Respýblıkasynyń sport sheberi, 278 sport sheberine úmitker sportshy daıyndaldy. Sondaı-aq megapolıs órenderinen ulttyq qurama sapyndaǵy eresekter quramasyna 423, jastar quramasyna 461, jasóspirimder quramasyna 400 sportshy engen. Jalpy, 1 284 sportshy ulttyq qurama quramynda búgingi tańda el namysyn qorǵap júr.
ShYMKENT