Nevrologııalyq aýrýǵa shaldyqqan balalar qoǵamǵa beıimdelip, ózin jat, oqshaý sezinbese muny – osy baǵatta iske asyp jatqan jumystardyń nátıjesi dep baǵalaýǵa bolady. О́kinishke qaraı, mundaı aýrýǵa shaldyqqan bóbekterdiń dıagnozy balabaqshada, tipti mektepke barǵanda anyqtalatyn sátter jıi kezdesedi. Saldarynan balalardy ońaltý, qoǵamǵa beıimdeý birinshi balanyń ózine, ata-anaǵa sosyn baryp ońalý kýrstaryn júrgizetin mamandarǵa biraz salmaq salady. Ulttyq balalardy ońaltý ortalyǵy Astana medısına ýnıversıtetiniń ujymymen birge ótkizgen konferensııada saladaǵy osy jáne ózge de baǵyttar qaraldy.
Halyqaralyq konferensııa «Nevrologııalyq aýrýlardy dıagnostıkalaýdaǵy, emdeýdegi jáne ońaltýdaǵy mýltıdıssıplınarlyq tásil» taqyrybynda uıymdastyryldy. Oǵan Densaýlyq saqtaý, Oqý-aǵartý, Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń ókilderi, Parlament Senaty men Májilisiniń depýtattary, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń, Joǵary oqý oryndary men qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi qatysty. Qonaqtardyń arasynda nevropatologtar, reabılıtologtar, áleýmettik qyzmetkerler, pedagogtar men psıhologtar boldy. Taqyryptyq sessııalarda Fransııa, Italııa, Avstralııa, Qytaı, Túrkııa, Úndistan, Reseı Federasııasy, Qyrǵyzstan jáne basqa da elderdiń ǵalymdary baıandama oqydy.
Konferensııanyń ashylý saltanatynda Ulttyq balalardy ońaltý ortalyǵynyń basshysy Ajar Ǵınııat nevrologııalyq aýrýlardy emdeýge, erekshe qabiletti balalardy beıimdeýge kúsh salyp júrgen tájirıbeli dárigerlerge alǵys aıtyp, konferensııanyń ónimdi bolýyn tiledi.
«Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń deregi boıynsha jyl saıyn nevrologııalyq aýrýlardan 9 mln adam baqılyq bolady eken. Álemde 5 jasqa tolmaǵan 50 mıllonnan astam bala novrologııa áserinen múgedektikpen alysady. Árıne, nevrologııalyq aýrýlardyń basym kópshiligin aldyn alýǵa bolady. Búgingi konferensııa nevrologııadaǵy profılaktıka, dıagnostıka, ońaltý is-sharalary, ǵylymı-zertteý jumystarynyń nátıjerelerin, salaǵa jańa tehnologıalar engizý jaıyn jáne basqa da jańashyl ádis-tásilderdi talqylaýǵa negiz bolady. Medısınalyq ońaltý kúnderi aıasynda saladaǵy ózge de ózekti máseleler Jambyl oblysy, Merki aýdanynda ótetin «Shıpajaı-2024» IX Halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq forýmda talqylanady. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi medısına salasyn jańartý baǵytynda aýqymdy jumystardy qolǵa alyp otyr. Sonyń aıasynda nevrologııalyq aýrýǵa shaldyqqan naýqastardy emdeýge kóp kóńil bólinedi», deıdi Ajar Ǵınııat.
Plenarlyq sessııada Oqý-aǵartý birinshi vıse-mınıstri Natalıa Jumadildaeva, nevrologııalyq aýrýǵa shaldyqqan balalardy erte anyqtaýǵa pedagogtardyń aralasýy mańyzdy ekenin aıtty.
«Biz erekshe qabiletti azamattar, ásirese balalar jaıynda aıtqanda osy salada jańa tájirıbe engizýdiń mańyzdy ekenin bilemiz. Búginde sapaly skrınıng arqyly dıagnozdy meılinshe erte qoıý ózekti bolyp otyr. Bilim berý júıesinde 4 mıllonǵa jýyq bala oqıdy. Biz sonda baıqaǵanymyz 7 myńǵa jýyq baladan aýytqýshylyq baıqalǵan. Bala balabaqshaǵa, mektepke bararda jan-jaqty tekserýden ótken soń dıagnoz qoıylyp jatady. Sondyqtan búginde Densaýylyq saqtaý salasy men bilim berý júıesiniń aldynda mektepke deıingi uıymdardaǵy muǵalimderge, bastaýysh synyp muǵalimderine dıagnostıkanyń alǵashqy mashyqtaryn úıretý mindeti tur. Mektepke deıingi uıymdarǵa balalar 2 jastan barady. Ol kezde balanyń damýy kesheýildegen bolsa, qandaı da bir aýytqýlar baıqalsa, sóıleýinde kemshilik bolsa, basqa da erekshelikter baıqalsa anyqtaý qıyn. Sol úshin de biz osy baǵytta oqytýdy pysyqtaýymyz kerek», deıdi vıse-mınıstr N. Jumadildaeva.
Osydan soń Parlament Senatynyń depýtaty Lázzat Qaltaeva erekshe qabiletti balalardy emdeýden bólek, erte jastan qoǵamǵa beıimdeýdi umytpaý keregin eske saldy.
«Parlament Senatynda erekshe qabiletti balalardyń kóbeıýine jáne ońaltýǵa qatysty máselelerdi qaýzap júrmiz. Biz erekshe qabiletti balalardy barynsha emdep-jazýǵa ǵana kóńilbólýmen shektelmeýimiz tıis. Olardyń mektepte, Joǵary oqý ornynda bilim alýyna jaǵdaı jasaý kerek. Ońaltý boıynsha saýal kóp. Men ońaltýdanótken, onyń qyr-syryn biletin azamat retinde aıtar bolsam, birinshi kezekte ońaltýdyń naqty maqsaty bolýy qajet. О́kinishke qaraı, kóptegen ata-ana balasyn ońaltý arqyly tolyqqandy saýyqtyrýdy suranady. Biraq shyndyqqa tike qaraıtyn bolsaq, bul sharýa qıyn, búginde múgedektigi bar adamdar qoǵamnyń bir bólshegi retinde qalyptasyp keledi. Konferensııada qoǵamdaǵy erekshe qabiletti azamattardyń ıgiligi úshin tolymdy, ózekti oı-pikir, usynystar aıtylady, nátıjesi bolady dep senemiz», deıdi L. Qaltaeva.
Izinshe Ajar Ǵınıat úsh kúnge jalǵasatyn konferensııanyń qarary tanystyrylatynyn aıtty. Sebebi konferensııaǵa eldegi bilikti mamandar jıyldy. Olar úsh kúnde olar ózderiniń ozyq ıdeıalaryn usynady.
Búginde Ulttyq balalardy ońaltý ortalyǵy jyl saıyn 14 ońaltý kýrsyna 4 200 balany qabyldaıdy eken. Aı saıyn 300-den astam balaǵa medısınalyq ońaltý kómegin kórsetedi. Orta eseppen ár bala 16 qyzmet túrin alady. Ortalyqta nevropotologtar, fýnksıonaldy medısınalyq ońaltý mamandary, psıhologtar, logopedter, massaj terapevteri, jattyǵý terapııasy, fızoterapııa nusqaýshylary jumys isteıdi. Ári osynsha mamanǵa suranystyń jyl sanap kóbeıýi nevrologııalyq aýrýǵa shaldyqqan balalardyń kóbeıip jatqanyn bildirse kerek.
Konferensııada nevrologııalyq aýrýlary bar pasıentterdiń aldyn alý, erte anyqtaý, ınnovasııalyq emdeý jáne ońaltý boıynsha keshendi tásilder usynyldy. О́ıtkeni, konferensııanyń qabyldanǵan qarary eldegi ońaltý qyzmetin odan ári damytýǵa negiz bolady. Osy kúni alǵash ret úzdik nevropatolog, reabılıtolog, mesenattar, qaıyrymdylyq kómek kórsetetin uıymdardyń ókilderi «Altyn Shıpager» nagradasymen marapattalǵanyn aıta ketkenimiz jón bolar.