«Taý ulymyn, taý – meniń dáý besigim» dep aqyn Muqaǵalı Maqataev jyrlaǵandaı, taý – qazaqtyń taǵzym etip, eńse túzer bıigi. Ákeni asqar taýǵa balap, «taýdaı bol!» dep bata beretin elmiz. Búginde sol taý sakraldy uǵym ǵana emes, taýdaı tabys kózine aınalyp otyr.
Tumsa tabıǵatymen tańdaı qaqtyrar otandyq taý kýrorttary týrızm salasynyń bir tiregi retinde tez damyp, shalǵaıdaǵy shekaraly aımaqtardyń zamanaýı órkendeýine septigin tıgizip jatyr. Jaz shyǵa qalanyń qapyryǵynan qashyp, saf aýa, salqyn samal esken taýǵa baryp demalatyndar men em alatyndardyń qatary jyldan-jylǵa kóbeıip keledi. Muny resmı derekkózderi de dáıektep otyr. Tek jazda ǵana emes, qys mezgilindegi saıahattyń sáni dep Altaı taýlary men Alataý shyńdaryn ataýǵa bolady. Jazýshy Tólen Ábdik aǵamyz aıtyp edi: «Baıaǵyda bireý: «Bıyl da Parıjge barǵym keledi» deıdi. «Byltyr barǵansyń ba?» dep surasa, «Byltyr da barǵym kelgen» dep jaýap beredi eken». Sol aıtqandaı, Alataý men Altaıdyń qarly shyńdaryna shyǵyp, demalyp qaıtýdy armandap júrgender kóp aramyzda.
Taý týrızmin tasqyndatar resýrstar jeterlik. Máselen, elimizdiń bıik shyńdary – Han Táńiri (6995 m), Merıdıan jotasy (6276 m), Talǵar shyńy (4973 m), Shoqtal taýy (Kúngeı Alataý, 4770 m), Besaqan taýy (4622 m), Ile Alataýy (4600 m), Muztaý shyńy (Altaı taýy, 4506 m), Manas shyńy (Talas (4482 m), Saýyr taýy (3818 m). Onyń ishinde týrıster men taýshylar kóp baratyn taýlar biz joǵaryda atap ótken Alataý shatqaldary men Altaı taýlary eken. Qazir Alataýda «О́zińmen kúres» degen ataýmen áýesqoı taýshylardyń serýeni júrip jatyr. Olar taza aýamen tynyǵyp, taýǵa shyǵyp, shynyǵyp júrgenderin aıtady. Elimizdegi taý kýrorttarynyń ahýaly týraly Týrızm ındýstrııasy komıtetinen surastyrǵan edik, maqtanyshpen aıtarlyqtaı jańalyqtar bar eken.
Jaqynda ǵana kórshiles Reseıdiń «Mıneralnye vody» kýrorttyq qalashyǵynda ótken halyqaralyq týrıstik aımaqtar forýmy aıasynda elimizdiń Oi-Qaragai men «Shymbulaq» taý kýrorty «Ski Business Awards» nusqasynda TMD elderiniń 150 taý kýrorty arasynda eń kóp marapatqa ıe bolypty. Dálirek aıtqanda, «Shymbulaq» taý kýrorty «TMD elderi arasyndaǵy eń úzdik taý-shańǵy kýrorty», «Taýly aımaqtaǵy eń úzdik glempıng/kempıng» marapatyn jeńip alsa, Oi-Qaragai taý kýrorty «Eń úzdik IT sheshim», «Eń úzdik balalar lageriniń baǵdarlamasy» marapattaryn ıelendi.
«Shymbulaq – jyl saıyn 1,5 mıllıonnan astam qonaq qarsy alatyn, iri sporttyq is-sharalar ótkizý tájirıbesin bólise alatyn, kýrorttyq aýmaqtyń barlyq álemdik standarttaryna saı, ınfraqurylymy damyǵan, elimizdiń basty kórikti oryndarynyń biri. 2023 jyly naýryzda Shymbulaq taý kýrorty álemdegi eń bıik taý-shańǵy betkeıi bolyp, rekord ornatty. Betkeıdiń bıiktigi – 3 200 metr. Al Oi-Qaragai – Tıan-Shan betkeılerindegi kórkem jerde ornalasqan eń tanymal otandyq taý kýrorttarynyń biri. Kýrort shańǵyshylar men snoýbordshylarǵa túrli syrǵanaý joldaryn, zamanaýı kótergishter men damyǵan ınfraqurylymyn usynady», deıdi Oi-Qaragai qyzmetkeri Maksım Kozlov.
Sarapshylardyń aıtýynsha, Oi-Qaragai otbasy demalysyna aıryqsha kóńil bóledi, balalar men jasóspirimderge erekshe qolaıly. Kýrort jańa tehnologııalardy, onyń ishinde IT sheshimderdi kóptep engizgen.
«Otandyq taý kýrorttarynyń halyqaralyq deńgeıde úzdikterdiń qatarynan kórinip, marapatqa ıe bolǵany – elimizdiń týrıstik ındýstrııasynyń damýy men qyzmet sapasynyń joǵary deńgeıde ekenin kórsetedi. «Shymbulaq» pen Oi-Qaragai kýrorttarynyń jetistikteri otandyq týrızmniń áleýetin arttyrýǵa, álemdik naryqta básekege qabilettiligin nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. Bul – elimizdegi týrıstik ınfraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan jumystardyń nátıjesi. Biz alda da osyndaı jetistikterge jetý jolynda bar kúsh-jigerimizdi jumsaımyz», deıdi Týrızm jáne sport vıse-mınıstri Erjan Erkinbaev.
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, atalǵan júlde 2023-2024 jylǵy maýsymnyń qorytyndysyna saı berildi. Jeńimpazdar taý kýrorty ındýstrııasyndaǵy bedeldi mamandardyń komıssııasy aldynda joba qorǵaý, taý-shańǵy demalysyn unatatyndar arasynda daýys berý arqyly tańdalǵan.
«Komandamyzdy osy aıtýly jetistigimen quttyqtaımyn. Úsh jyl qatarynan eń mártebeli nomınasııa elimizdiń enshisine buıyrdy. Bul – jaqsy nátıje ári bizdiń jumysymyzdyń sapasyn kórsetedi. Osy jetistikke jetýge atsalysqandardyń bárine alǵys aıtamyz», dedi Shymbulaq taý kýrortynyń bas dırektory Rınat Ábdrahmanov.
Árıne, bul salanyń tez tanylyp, tabys taba bastaǵany qýantarlyq jaıt. Áıtkenmen «áttegen-aılar» da az emes. Taý týrızmi eki negizgi baǵytqa jikteledi – alpınızm, speleotýrızm. Eki baǵytqa da qyzyǵýshy kóp. Taýshylardyń aıtýyna qaraǵanda, taýǵa bir shyǵyp, «táttiniń» dámin tatqan adamnyń qaıta-qaıta taýǵa degen ańsary aýyp turady. Biraq taý týrızmindegi negizgi túıtkil – kedergiler men qaýip-qater. Bul qatarda týrızmniń eń kúrdeli túrleriniń biri – shańǵy týrızmi. Taýdaǵy temperatýranyń tómendigi men boran-shashyndy qospaǵanda, saıahattaýshylardyń qaýipsizdigin saqtaý nemese olarǵa jedel kómek kórsetý, qutqarý sekildi servıstik qyzmetiniń sapasy syn kótermeıdi. Tipti bul rette balalardyń da jazym bolǵan oqıǵalary el esinde bolýy kerek. Degenmen taý týrızmi mundaı keıisti keısterge qaramastan, qarqyndy damyp jatqanyn joǵaryda aıttyq. Endi buǵan qosa qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartyp, ınfraqurylymyn damytsa – taý týrızmi tabys kózine aınalary sózsiz.