Balalar densaýlyǵy – basty nazarda

Jaýap­ker­shiligi zor, jan-jaqty bilik­ti­lik­ti talap etetin balalar medısınasy elimizde jaqsy damyp keledi. Pedıatrııalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrý standarty, Neonataldyq kómek, balalarǵa hırýrgııalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrý standart­tary, Onkologııalyq, gemato­lo­gııalyq aýrýlary bar bala­lar­ǵa medısınalyq kómek kór­setýdi uıymdastyrý standar­ty, mektep medısınasy, bala­larǵa sýrdo­lo­gııalyq kómek, medı­sı­na­lyq ońaltý standarttary bekitilgen.

Degenmen, dúnıege dertti bolyp kelgen sábıler qatary azaımaı otyrǵan zamanda onyń máseleleri de tabyla beredi. 2023 jyly Prezıdent tapsyrmasymen ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý qyzmetin damytýdyń 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan «Árbir áıel – árbir bala» tujyrymdamasy ázirlenip, onyń basty 3 baǵyty anyqtaldy, olar – júkti áıelderdi baqylaý sapasyn jaqsartý, neona­taldyq, balalar ólim-jitimin tómendetýge baǵyttalǵan 7 nysanaly ındıkatordyń ázirlenýi. Sondaı-aq Densaýlyq saqtaý mınıstr­liginiń janynda bala­larǵa medısınalyq kómek kórse­týdi uıymdastyrý jónindegi Úılestirý keńesi jumys isteıdi.

Jyl saıyn ambýlatorııalyq deńgeıde balalar 100 mıllıon­nan astam konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmet alady, 620 myńnan astam bala respýblıkalyq bıýdjet esebinen dárilik zattarmen qamtamasyz etiledi.

О́ńirlerde balalarǵa stasıo­narlyq kómek kórsetýge arnalǵan 8 myńnan astam jańa oryndar ashylǵan. 15 oblystyq, 10 qalalyq balalar aýrýhanasy, 2 oblystyq ana men bala ortalyǵy jumys isteıdi. Respýblıkalyq deńgeı­­­degi basty kómek Almatydaǵy Pe­dıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵynda, UMC korporatıvtik qorynyń Ana men bala ulttyq ǵylymı ortalyǵynda, Aqsaı ýnıversıtettik klınıkasynda kórsetiledi. Ortasha alǵanda, jyl saıyn 500 myńnan astam bala táýlik boıy jumys isteı­tin stasıo­narlarda qajetti medısınalyq kómek alyp, 100 myńnan astam balaǵa shuǵyl hırýrgııalyq operasııalar jasalyp jatady.

Osy arada erekshe toqtala ketetin jaıt, 2008 jyldan bastap elimizde salmaǵy 500 gramnan bas­talatyn sharanalarǵa erekshe kútim jasala bastaǵan. Zamanaýı tıimdi perınataldyq tehnologııalardy, DDU usynǵan qaýipsiz ana bolý qaǵıdattaryn engizýdiń, jańa týǵan nárestelerdi reanımasııalaýdy damytýdyń arqasynda 10 jyl ishinde oń nátıjelerge qol jetkizildi. Salmaǵy óte tómen sábılerdiń qatarǵa qosylýy tórt ese ósti.

Jyl saıyn jańa týǵan 1500-den astam náreste hırýr­gııa­lyq ústelge jatady. Bul opera­sııa­lardyń 40% paıyzy beıneendohırýrgııa ádisterimen jasalady. Ozyq tehnologııalar men mamandardyń arqasynda búginde dertti bolyp dúnıege kelgen sábılerdiń 87 paıyzyna arasha túsý múmkindigi týyp otyr.

Intervensııalyq kardıohırýrgııa engizilýi, ıaǵnı zaqymy az operasııalar balalardyń ómirin uzartyp, densaýlyǵyn aıtarlyqtaı jaqsarta bastady. 2023 jyly ashyq júrekke 1885 operasııa, onyń ishinde 3, 4-qıyn­dyq deńgeıindegi operasııalarǵa qosa, 651 endovaskýlıarlyq operasııa jasaldy. Shala týylǵan nárestelerdiń retınopatııasyn emdeýdiń hırýrgııalyq ádisteri de óz nátıjesin berip otyr.

Balalardyń onkologııalyq, gematologııalyq qyzmetinde ilge­ri­leý bar, ımmýndyq, maqsatty tera­pııa ádisteri, aǵzalardy saqtaıtyn hırýrgııalyq aralasýlar sany kóptep engizilip keledi. Sońǵy on jylda 184 endoprotezdeý operasııasy jasalsa, 2021 jyldan beri 54 selektıvti ıntraarterııalyq hımıoterapııa operasııasy sátti ótken.

Eger oqyrman esinde bolsa, 2012 jyldan bastap elimizde aýyr onkologııalyq, gematologııa­lyq keseldi balalardy emdeýde gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantasııalaý bastalǵan edi, búginge deıin barlyǵy 500-ge jýyq súıek kemigi aýystyryldy. Sol sııaqty jyl saıyn neırohırýrgııalyq dertterge shaldyqqan 3500-den astam balaǵa operasııa jasalady. Neı­romonıtorıng, neıronavıgasııa júıelerin qoldana otyryp, mı men julyn isikterin joıý sııaqty kúrdeli operasııalar jolǵa qoıylǵan.

Sırek (orfandyq) kezdese­tin aýrýlary bar balalardyń ómirin uzartýda qymbat pato­genetıkalyq em-domdy memleket tarapynan qamtamasyz etýdiń arqasynda mýkovıssıdozben aýyratyndardyń ómiri 9,9 jylǵa, Goshemen aýyra­tyndardyń jasy 9,2 jylǵa, mýko­polısaharıdoz dıagnozy qoıylǵan naýqastardyń ómiri 11,2 jylǵa deıin uzarǵany baıqalady.

10 jyldyq úzilisten keıin, 2017 jyly S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń bazasynda memlekettik tapsyrys sheńberinde pedıatrlardy daıarlaýǵa 150 grant bólinip, pedıatrııa fakýlteti qaıta ashylǵan edi, bıyl 132 bala­lar dárigeri medısına qyz­met­ker­leriniń qataryn tolyqtyrdy.

ALMATY