Jeke tulǵaǵa kirisi men múlkin deklarasııalaý mindet emes

Oryndy usynys oraıyn tapty

Otyrysta Qarjy mınıstri Mádı Tákıev búginde alǵashqy úsh kezeńde jalpyǵa birdeı deklarasııalaý júıesine 4,8 mln adam, onyń qatarynda memlekettik qyzmetshiler, kommersııalyq uıymdar, kvazımemlekettik sektor basshylary men quryltaıshylary jáne olardyń jubaılary engenin habarlady.

Qalǵan sanattaǵy azamattardyń (jeke qurylymdar qyzmetkerleri, zeınetkerler, úı sharýasyndaǵy áıelder, stýdentter, basqa da tulǵalar) 8 mln-ǵa jýyq adamnyń deklarasııa tapsyrý mindetterine qatysty Qarjy mınıstri derekter bazasyn sıfrlandyrýdy jáne qolma-qol aqshasyz tólemderdi damytýdy eskere otyryp, atalǵan sanattaǵy azamattardy aktıvteri men mindettemeleri týraly deklarasııalar tapsyrýdan bosatýdy usyndy.

Bosatý osy sanattaǵy jeke tulǵalar­dyń 90%-dan astamyna áser etedi. Deklara­sııa­laýdy kelesi sanattaǵy tulǵalar úshin saqtaý usynylady: Qazaqstan Respýblı­kasynan tysqary jerlerde aktıvteri bar; bir jyl ishinde quny 20 myń AEK (74 mln teńge) somaǵa satyp alýlar jasaǵan; derbes salyq salynatyn tabys alǵan.

Bul orynda azamattarǵa erikti túrde deklarasııalaý quqyǵy beriletinin aıtyp ótken jón. Premer-mınıstr atalǵan usynysty qoldap, Qarjy, Ulttyq ekonomıka men Ádilet mınıstrlikterine úsh kún ishinde zańnamaǵa qajetti túzetýler da­ıyndaýdy, sondaı-aq olardy Parlament qaraýyna engizýdi tapsyrdy.

«Qazir deklarasııany 4 mln-nan asa adam tapsyrady. Olardyń arasyn­da memlekettik qyzmetshiler, kvazımem­lekettik sektor men bıznes ókilderi bar. 2025 jyly barlyq qalǵan sanattaǵy azamat deklarasııa tapsyrady dep josparlanǵan bolatyn. Buǵan halyq alańdaýshylyq bildirdi. Sondyqtan atalǵan máselege Memleket basshysy óziniń nazaryn aýdardy. Búgingi tańda memlekettik organdardyń derekter bazasy barynsha sıfrlandyrylǵan. Qarjylyq jáne valıýtalyq baqylaý kúsheıtildi. Halyqaralyq kelisimder sheńberinde shottar boıynsha derekter almasý jolǵa qoıyldy. Sıfrlyq qyzmetter keń taralǵan. Sondyqtan jalpy alǵanda, jeke tulǵalardyń aktıvteri boıynsha barlyq aqparat bar. Qarjy, Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrlikteri tirkeý jáne salyqtyq baqylaý úshin barlyq sıfrlyq bazadan, onyń qatarynda ekinshi deńgeıli bankten málimet alýdy qamtamasyz etkeni jón. Sondyqtan men 2025 jyly azamattardyń qalǵan sanattaryn aktıvter týraly deklarasııalardy mindetti túrde tapsyrýdan bosatý týraly Qarjy mınıstriniń usynysyn qoldaımyn», dedi Úkimet basshysy.

Bir ýaqyt beldeýi – júıelilik joly

Úkimet otyrysynda Saýda jáne ıntegra­sııa mınıstri Arman Shaqqalıev Qazaq­stannyń 5-ýaqyt beldeýine kóshýi­niń artyqshylyǵy týraly baıandady.

Ol sheshim qabyldaý kezinde Parlament depýtattary, memlekettik jáne jergilikti organ ókilderi, ǵalymdar, sarapshylar, ınstıtýttar men qoǵamdyq birlestikter kiretin ýaqytty esepteý tártibi boıynsha arnaıy qurylǵan vedomstvoaralyq jumys tobynyń esebinde kórsetilgen ǵylymı negizdelgen dálelder paıda­lanylǵanyn atap ótti. Tabıǵı ýaqyt jaqtaýshylarynyń halyqaralyq alıansy (IANT) Úkimettiń Qazaqstannyń orta­lyq jáne shyǵys oblystary úshin geo­grafııalyq boılyqqa sáıkes keletin jáne halyq úshin ońtaıly sheshim bolyp tabylatyn UTC+5 ýaqyt beldeýin belgileý týraly sheshimine oń qorytyndy berdi.

«Qazaqstanda ýaqyt esepteý júıesi­niń qalyptasý tarıhy aldyńǵy ýaqyt bel­deýi UTC+6 alǵash ret 1930–1931 jyl­dary dekrettik, ıaǵnı «buıryqtyq» ýaqytty («ýaqyt beldeýi+bir saǵat») qoldaný arqyly engizilgenin kórsetedi. Aýmaqtardyń kóp bóligi is júzinde 5-ýaqyt beldeýinde jatqanyna qaramastan, keńestik kezeńin­de Qazaqstanda komandalyq-josparly ekonomıka múddesi úshin tabıǵı ýaqyt beldeýi buıryq tártibimen jalpy 8 ret ózgerdi. Nátıjesinde, Qazaqstan tabı­ǵı sıklge sáıkes kelmeıtin ýaqyt beldeý­lerinde turdy. Osylaısha, UTC+5 bizdiń elimiz úshin jańa beldeý emes, tarıhı negizdelgen ýaqytqa oralý bolyp sanalady», dedi A.Shaqqalıev.

UTC+5 ýaqyt beldeýi eldegi halyqtyń 76%-dan astamy turatyn (15 mln 240 myń adam) Astana, Almaty, Petropavl, О́skemen, Shymkent, Semeı jáne Pavlodar qalalaryn qosa alǵanda, 67,5-ten 82,5 gradýs­qa deıingi boılyqtardy qamtıdy. Qazirgi tańda álemniń 195 eliniń 117-si geo­grafııalyq ýaqytty standartty ýaqyt beldeýine múmkindiginshe jaqyn etip tań­dady. О́ıtkeni adamnyń sırkadty yrǵaǵy tabıǵı kúndizgi kezeńmen sınhrondalady. Osylaısha, ýaqyt beldeýin ózgertý týraly qabyldanǵan sheshim ǵylymı negizdelgen jáne ekonomıkalyq turǵydan oryndy sanalatynyn aıtty mınıstr.

Premer-mınıstr Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri qoldanystaǵy ýaqyt beldeýiniń paıdasyna barlyq jan-jaqty dálel keltirgenine toqtaldy. «Úkimet bul sheshimdi qoldaıdy. El aýmaǵynyń kóp bóligi 5-ýaqyt beldeýinde orna­lasqan, sondyqtan ǵylymı turǵydan bul durys sheshim. Saýda jáne aqparat mınıstrlikterine neǵurlym túsinikti aqparattyq-túsindirý naýqanyn júrgizýdi tapsyramyn», dedi O.Bektenov.

Agrosektor – ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi

Otyrysta Prezıdenttiń bıylǵy 15 qarashada Astanada ótken Aýyl sharýa­shylyǵy qyzmetkerleriniń birinshi forýmy barysynda bergen tapsyrmalaryn iske asyrý jónindegi sharalar talqy­landy. Qasym-Jomart Toqaev forýmda AО́K-ti jańǵyrtý jáne nyǵaıtý boıynsha naqty mindetter júktedi. Basym ba­ǵyt­tar qatarynda qarjylandyrýdyń qol­jetimdigin qamtamasyz etý, aýyl sharýa­shylyǵy ǵylymyn damytý, otandyq tu­qym­dar men tyńaıtqyshtar óndirisin art­ty­rý, salany sıfrlandyrýdy tereńdetý bar.

Sharýalardy jeńildikpen qarjylan­dyrý men ónimdi tıimdi ótkizý máselesine erekshe nazar aýdaryldy. Aýyl sha­rýa­shylyǵy mınıstrligi men «Báıterek» holdıngine tez arada ótinimder pýlyn jınaqtap, 1 jeltoqsannan bastap 2025 jylǵy kóktemgi egis pen jıyn-terim ju­mys­taryn sapaly júrgizý úshin dıqan­dar­dy qarjylandyrý jumysyna kirisý tap­syryldy. Azyq-túlik korporasııasy fer­­merlerden astyqty qolaıly baǵamen t­i­keleı satyp alýdy qamtamasyz etýi kerek.

Bıyl aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alýǵa bólinetin jeńil qarjy­landyrý kólemi edáýir ulǵaıǵany atap ótildi. Nesıeleý tetigi esebinen 2 myń­nan astam aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshi tehnıka parkin jańartýǵa múmkindik aldy.

Úkimet basshysy tehnıkany jyl saıyn 8-10% deńgeıinde jańartyp otyrý úshin jeńildetilgen lızıngtik qarjylandyrý kólemin ulǵaıtyp qana qoımaı, qurastyrý zaýyttarynda óndiristi lokalızasııalaý deńgeıin arttyrý qajettigine nazar aýdardy. Tıisti mindet О́nerkásip jáne qurylys, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteri men «Báıterek» holdıngine júkteldi.

2027 jylǵa deıin agrosektorda jalpy quny shamamen 2,3 trln teńge bolatyn 700-den asa jobany iske asyrý josparlanǵan. Premer-mınıstr bul Prezıdenttiń qaıta óńdelgen ónim úlesin 70%-ǵa deıin jetkizý jónindegi tapsyrmasyn oryndaýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men óńir ákimderi tarapynan osy jobalardyń barlyǵyn qatań baqylaýda ustap, tolyq óndiristik qýatyna shyqqansha súıemeldep otyrýǵa tıis ekeni aıtyp, básekege qabilettilikti arttyrý úshin agronomııany damytýdyń mańyzdy ekenin eske saldy.

«Memleket basshysy 2028 jyly otan­dyq tuqym qorynyń kólemin 80%, onyń ishinde elıtalyq tuqym kólemin keminde 15%-ǵa deıin jetkizýdi tapsyrdy. Bizde áleýet jetkilikti. Ǵylymı ınstıtýttar qazir­diń ózinde astyqtyń ónimdiligin artty­ra­tyn tuqym sorttaryn shyǵaryp jatyr. Biz úzdik álemdik tájirıbelerdi qolda­na otyryp, agronomııa ǵylymyn odan ári damytatyn bolamyz», dedi O.Bektenov.

Sonymen qatar Aýyl sharýashylyǵy men Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstr­lik­terine atalǵan másele boıynsha júıeli sheshim­der daıyndaýdy tapsyrdy. Oǵan qosa, kelesi jyly Ulttyq agrarlyq ǵyly­mı-bilim berý ortalyǵynyń Aqtóbe fı­lıaly bazasynda qurylyp jatqan Jylqy sharýashylyǵy ınstıtýtynyń tolyqqandy jumys isteýi úshin qajetti rásimderdiń barlyǵyn jedel aıaqtaýdy júktedi.

О́nim túsimin arttyrý úshin sapaly ári qoljetimdi tyńaıtqyshtar qajet. Bıyl otandyq tyńaıtqyshtardy satyp alý úshin avanstyq sýbsıdııalaý tetigi engizildi. Nátıjesinde, egis alqaptaryna sebiletin tyńaıtqysh úlesin eki esege arttyrýǵa múmkindik berdi.  

Premer-mınıstr О́nerkásip jáne qurylys, sondaı-aq Aýyl sharýashy­lyǵy mınıstrligine ımportqa táýeldi­lik deńgeıin tómendetý jumysyn odan ári jalǵastyrýdy tapsyrdy. Sonymen qatar otandyq zaýyttardan shyǵarylatyn ónim assortımentin, ásirese organıkalyq tyńaıtqyshtar óndirisin keńeıtýge tıis.

Sondaı-aq AО́K úderisterin sıfr­landyrý jáne avtomattandyrý, aýyl sha­rýa­shylyǵy ónimderin saqtaý ınfraqu­rylymyn damytý máselesin talqylady. Úkimet basshysy aýyl sharýashylyǵy salasynda esepke alý men baqylaýdyń ashyq­tyǵyn qamtamasyz etý úshin tıisti elektron­dyq platformalardy iske qosý sha­rasyn jedeldetýdi tapsyrdy. Buǵan qosa, otandyq sharýa óndirgen ónimin syrtqy naryqqa shyǵarý úshin Aýyl sharýashylyǵy, Kólik, Saýda jáne ın­tegrasııa mınıstrlikteri aýyl sharýashy­lyǵynyń eksporttyq áleýetin nyǵaıtý boıynsha tıisti sharalar keshenin ázirleýi, onyń qatarynda jańa kólik-logıstıkalyq baǵyttardy pysyqtaýy qajet.

Masyldyq kóńil kúıden arylý kerek

Premer-mınıstr aldaǵy «Jumys­shy mamandyqtary jyly» aýyl sharýashy­lyǵy salasyn damytý men aýylǵa qajetti mamandardy tartýǵa qýatty yntalandyrý bola alatynyn atap ótti.

«Memleket basshysy qoǵamda eńbek­qor­lyq pen kásibı qundylyqtardy dárip­teýdiń mańyzyna toqtalyp, masyl­dyq kóńil kúıden arylý kerek ekenin atap ótti. Biz naǵyz eńbek adamyn, qarapaıym jumysshyny, eńbek áýletiniń ókilin, kásiporyndardaǵy, bıznes pen memlekettik sektordaǵy tájirıbeli qyzmetkerlerdi qoldaýǵa tıispiz. Jumysshy mamandyǵyn qoldaý jumysy aqparattyq keńistikte de júrgizilip, barlyq mass-medıa men áleýmettik jelide qozǵalýǵa tıis. Bul – Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń, barlyq memlekettik organ men ákimdiktiń mindeti», dedi O.Bektenov.