Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev bir top depýtatpen birge jumys saparymen Portýgalııa Respýblıkasyna keldi. Sapar aıasynda palata spıkeri Portýgalııa Assambleıasynyń tóraǵasy Joze Pedro Agıar-Brankýmen kezdesti. Onda taraptar parlamentaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý máselelerin talqylap, aldaǵy birlesken jumystyń mańyzdy mindetterin belgiledi.
Portýgalııa Parlamenti tóraǵasymen kezdesti
M.Áshimbaev Assambleıa tóraǵasymen kezdesýde eki eldiń kópjosparly yntymaqtastyǵynyń mánine nazar aýdardy. Sondaı-aq ol parlamentaralyq baılanys ekijaqty ózara is-qımyldy odan ári nyǵaıtýdyń mańyzdy tetigi ekenin aıtty. Búginde bul baǵyttaǵy qarym-qatynasty arttyrýǵa eń joǵary deńgeıde erekshe kóńil bólinip otyr.
Senat spıkeri byltyr BUU Bas Assambleıasynyń sessııasynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev pen Portýgalııa Prezıdenti Marselo Rebelo de Soýzanyń kezdeskenin tilge tıek etti. Máýlen Áshimbaev atap ótkendeı, bul kezdesý eki eldiń de saıası jáne ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa múddeli ekenin bildiredi. Sonymen qatar ol Parlamentaralyq Odaq jáne EQYU Parlamenttik Assambleıasy sııaqty halyqaralyq parlamenttik uıymdar aıasynda da júıeli jumys júrgizýge daıyn ekenin jetkizdi.
«Parlamentaralyq yntymaqtastyq – Qazaqstan men Portýgalııa arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynastyń ajyramas bir bólshegi. Sondyqtan dostyq toptaryna múshe depýtattardyń ózara saparlaryn uıymdastyrý jáne Senat pen Assambleıanyń salalyq komıtetteri arasynda baılanys ornatý aıryqsha mánge ıe. Mundaı qadam parlamentaralyq yntymaqtastyqtyń damýyna aıtarlyqtaı úles qosady. Osy oraıda biz Portýgalııanyń zań shyǵarý qyzmetindegi áleýmettik-ekonomıkalyq damýdy quqyqtyq turǵydan qoldaý jáne parlamenttik baqylaýdy qamtamasyz etý baǵyttaryndaǵy tájirıbesine qyzyǵýshylyq tanytamyz. Sondaı-aq portýgalııalyq áriptesterimizben Parlamentaralyq Odaq jáne EQYU Parlamenttik Assambleıasy sııaqty halyqaralyq parlamenttik uıymdar aıasynda yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa múddelimiz. Búgingi kezdesý Qazaqstan Parlamenti men Portýgalııa Assambleıasy arasyndaǵy baılanystardy odan ári damytýǵa tyń serpin beredi dep senemin», dedi M.Áshimbaev.
Sonymen qatar Senat tóraǵasy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen elimizde saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq salalarda júrgizilip jatqan keshendi ózgeristerge toqtaldy. Naqty aıtqanda, el Konstıtýsııasyna túzetýler engizý jónindegi referendýmnyń qorytyndylary, Parlament jáne máslıhattar saılaýynyń nátıjeleri týraly sóz boldy.
«Byltyr Parlament jáne Qazaqstannyń jergilikti ókildi organdarynyń saılaýy ótti. Nátıjesinde, negizgi memlekettik ınstıtýttar, onyń ishinde respýblıkalyq deńgeıde óńirlerdiń múddelerin qorǵaıtyn Parlament Senaty keshendi túrde jańǵyrdy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda jańa ekonomıkalyq úlginiń negizgi qaǵıdattaryn belgilep berdi. Sol arqyly óńdeý ónerkásibi, mashına jasaý, munaı hımııasy, kólik jáne logıstıka, týrızm, aýyl sharýashylyǵy sııaqty sektorlarǵa basymdyq bere otyryp, ulttyq ekonomıkany odan ári ártaraptandyrýǵa arnalǵan naqty mindetter júktedi. Osyǵan baılanysty aldaǵy ýaqytta atalǵan salalarǵa sheteldik ınvestısııa tartýǵa múddelimiz. Sondyqtan biz ınvestorlardyń jumysy úshin tıisti zańnamalyq ahýal qalyptastyrýdy kózdep otyrmyz», dedi M.Áshimbaev.
Suhbat kezinde saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq baılanysty keńeıtý máseleleri de talqylandy. Bul rette «jasyl» ekonomıka, ınfraqurylym, kólik jáne logıstıka, aýyl sharýashylyǵy, ǵylymı-tehnologııalyq qyzmet sııaqty salalarda birlesken jobalardy iske asyrý jóninde usynystar aıtyldy. Sondaı-aq taraptar bilim berý, týrızm jáne sıfrlandyrý baǵyttaryndaǵy seriktestikti odan ári keńeıtýge qatysty pikir almasty.
«Portýgalııa «jasyl» energetıka boıynsha Eýropa elderi arasynda kóshbasshy ekeni belgili. Biz sizderdiń jańartylatyn energııa kózderine qatysty tájirıbelerińizge erekshe qyzyǵýshylyq tanytyp otyrmyz. Qazaqstan Metan jónindegi jahandyq kelisimge qosyldy. Sondaı-aq 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizýdi kózdep otyr. Portýgalııa bul mejege 2045 jylǵa qaraı jetýdi maqsat tutyp otyrǵanyn bilemiz. Biz úshin osy saladaǵy zańnamalyq tájirıbelerińizdiń mańyzy zor. Aldaǵy ýaqytta eki el de basymdyq berip otyrǵan atalǵan baǵytta nátıjeli yntymaqtastyq ornatamyz dep úmittenemiz», dedi Senat tóraǵasy.
О́z kezeginde Joze Pedro Agıar-Branký Portýgalııa Parlamenti kópjaqty qatynastardy damytýǵa múddeli ekenin aıtty jáne Qazaqstanda júrgizilip jatqan saıası ózgeristerdiń tıimdiligine nazar aýdardy.
BUU О́rkenıetter alıansynyń Jahandyq forýmy
Parlament Senatynyń tóraǵasy, Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Sezi Hatshylyǵynyń basshysy Máýlen Áshimbaev Portýgalııa Respýblıkasyna sapary aıasynda BUU О́rkenıetter alıansynyń H Jahandyq forýmyna qatysty. Is-shara barysynda adamzatty alańdatqan ózekti problemalar jáne olardy eńserý joldaryn jetildirý máseleleri talqylandy. Sondaı-aq palata spıkeri forým alańynda BUU Bas hatshysy Antonıo Gýterrıshpen jáne BUU О́rkenıetter alıansynyń Joǵary ókili Mıgel Anhel Moratınospen ekijaqty kezdesýler ótkizdi.
Máýlen Áshimbaev óz sózinde Jahandyq forýmǵa qatysýshylarǵa iltıpat bildirip, búkil adamzattyń ıgiligi úshin halyqtar, mádenıetter jáne dinder arasyndaǵy dıalogti ilgeriletý jolynda Alıanstyń mıssııasy aıryqsha mańyzǵa ıe ekenin atap ótti.
Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Sezi Hatshylyǵynyń basshysy Qazaqstan men BUU О́rkenıetter alıansynyń kópjyldyq seriktestigin de joǵary baǵalady. Sondaı-aq ol uıymnyń bilim berý, jastardy damytý, kóshi-qon, áıelderdiń róli jáne BAQ máselelerine qatysty halyqaralyq túıtkilderdi sheshýge arnalǵan ıgilikti isterine nazar aýdardy. Beıbitshilik pen qaýipsizdikti arttyrý úshin halyqtardy ortaq maqsatqa jumyldyrý jolyndaǵy jetistikter de sóz boldy.
«Birikken Ulttar Uıymynyń О́rkenıetter alıansy elder men halyqtar arasyndaǵy ózara túsinistikti nyǵaıtýǵa, sondaı-aq jaýlasýdy, alalaýdy jáne ksenofobııany eńserýge yqpal etedi. Biz alıanspen aradaǵy kópjyldyq seriktestigimizdi joǵary baǵalaımyz. Qazaqstan alıanstyń Dostar tobynyń múshesi retinde onyń is-sharalaryna belsendi qatysady jáne osy uıymnyń bastamalaryn ázirlep, iske asyrýǵa óz úlesin qosady. Biz aldaǵy ýaqyta da BUU-nyń órkenıetaralyq dıalogti kózdeıtin maqsat-mindetterin júzege asyrýǵa úles qosýǵa daıynbyz. Alıanstyń mádenıetterdi jaqyndastyrý, ekstremızm men terrorızmge qarsy turý, dinı, násildik jáne etnıkalyq qaqtyǵystardyń aldyn alý baǵytyndaǵy ustanymyn qoldaımyz. Batys pen Shyǵystyń toǵysqan jerinde ornalasqan Qazaqstan ejelden halyqtardy, mádenıetter men dinderdi baılanystyratyn geografııalyq jáne órkenıetter kópiri rólin atqaryp keledi», dedi M.Áshimbaev.
Sonymen qatar Senat spıkeri adamzattyń damýy jolynda beıbitshilik pen toleranttylyq ıdeıalaryn ilgeriletý úshin Qazaqstannyń halyqaralyq arenada belsendi qoldanyp kele jatqan tásilderine toqtaldy. Sondaı-aq Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń sezi mádenıetaralyq jáne dinaralyq dıalog pen yntymaqtastyqty damytýǵa arnalǵan jahandyq iske elimizdiń qosqan úlesi ekeni aıtyldy. Bul bastama BUU О́rkenıetter alıansynyń maqsattarymen úndes jáne olardyń mıssııasy men basymdyqtary da ortaq ekenin atap ótken jón.
«Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII sezinde Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev álemge beıbitshilik jolyndaǵy jańa jahandyq qozǵalys qajet ekenin aıtty. Shyn máninde, halyqaralyq qaýipsizdiktiń qazirgi júıesi búgingi qalyptasqan ahýalǵa jetkilikti deńgeıde saı kelmeıdi. Mundaı jaǵdaıda beıbitshilikti, kelisim men ózara senimdi nyǵaıtýǵa arnalǵan dinı, saıası jáne qoǵamdyq kóshbasshylardyń birlesken kúsh-jigeri erekshe ózekti ekeni anyq. Osy oraıda О́rkenıetter alıansynyń Jahandyq forýmy atalǵan baǵytty taǵy bir pysyqtap, ıdeıalar almasýǵa, beıbitshilik, dıalog jáne kelisimdi ilgeriletý tásilderin talqylaýǵa múmkindik beredi. Bul forým qazirgi tańda halyqaralyq qoǵamdastyqtyń aldynda turǵan irgeli problemalardy sheshý jolynda da kúsh biriktirýge oń septigin tıgizedi dep senemin», dedi M.Áshimbaev.
Forým barysynda qatysýshylar dinniń álemdegi syndarly jáne mańyzdy rólin eskere otyryp, din kóshbasshylary jahandyq syn-qaterlerdi talqylaýǵa belsendi jumyldyrylýy kerektigin aıtty. Bul rette geosaıası shıelenister, qarýly qaqtyǵystar, saýda soǵystary, klımattyq problemalardyń ýshyǵýy, jalǵan aqparattyń keń taralýy jáne dástúrli adamı qundylyqtardyń qunsyzdanýy sııaqty syn-qaterler sóz boldy.
Sondaı-aq Máýlen Áshimbaev BUU Bas hatshysy Antonıo Gýterrıshpen ekijaqty kezdesý ótkizdi. Onda taraptar Qazaqstannyń BUU-men jan-jaqty yntymaqtastyǵynyń basym baǵyttaryna nazar aýdardy jáne Ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizý jolyndaǵy problemalar men qazirgi tańdaǵy ózekti syn-qaterlerdi talqylady.
«Qazaqstan BUU-nyń Ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizýde álemdik qoǵamdastyqtyń qalyp kele jatqanyna alańdaýshylyq bildiredi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, Ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizý – bizdiń ulttyq basymdyǵymyz. Keıingi onjyldyqtaǵy aıtarlyqtaı jetistikterge qaramastan, jahandyq syn-qaterler damý qarqynynyń baıaýlaýyna ákelip soqty. Sondyqtan aldaǵy onjyldyqta mańyzdy nátıjelerge qol jetkizý úshin birlesip, sheshýshi qadam jasaýdyń máni zor. Búginde Qazaqstanda damý maqsattaryna saı bastamalar belsendi túrde iske asyrylyp keledi. Ásirese bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne ekologııalyq turaqtylyq salalaryndaǵy ıgi isterdi aıryqsha atap ótken jón. Osy baǵytta tájirıbe, bilim jáne resýrstar almasý arqyly biz barynsha ádiletti ári damyǵan álem qalyptastyrý jolynda birlesip nátıjeli jumys isteımiz dep senemiz», dep Senat tóraǵasy ODM-nyń iske asyrylýyna monıtorıng júrgizý jáne basqa da baǵyttar boıynsha Parlamenttiń qyzmeti jóninde aıtty.
Odan bólek, Máýlen Áshimbaev Antonıo Gýterrıshke Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń atynan 2025 jylǵy 17-18 qyrkúıekte Astanada ótetin «Dinder dıalogi: bolashaq jolyndaǵy sınergııa» atty Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń VIII sezine shaqyrýdy tabys etti.
О́z kezeginde BUU Bas hatshysy Memleket basshysynyń ornyqty damý boıynsha júrgizip kele jatqan saıasatyn joǵary baǵalap, Qazaqstannyń jahandyq deńgeıde beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etýdi kózdeıtin bastamalaryn odan ári qoldaýǵa daıyn ekenin bildirdi.
Sondaı-aq Máýlen Áshimbaev BUU О́rkenıetter alıansynyń Joǵary ókili Mıgel Anhel Moratınospen, Musylman aqsaqaldar keńesiniń Bas hatshysy Mohammed Abdelsalammen jáne TÚRKSOI-dyń Bas hatshysy Sultan Raevpen kezdesti. Onda Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń VIII seziniń kún tártibi jáne ózara yntymaqtastyqty nyǵaıtý máseleleri talqylandy.