Almatydaǵy S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıteti klınıkalarynyń bazasynda kózdiń transplantologııalyq operasııalary qaıta qolǵa alyndy.
«Mundaı operasııany bilikti mamandardyń eń ozyq medısınalyq jabdyqtardy paıdalana otyryp jasaı bastaǵany – otandyq medısınadaǵy qaryshty qadam. Endigi jerde kózdiń qasań qabyǵyn almastyrýǵa týra keletin operasııalar úshin naýqastar shet memleketterge sabylmaıdy, ózimizde-aq naqty emdele alady», deıdi QazUMÝ rektory Marat Shoranov.
Bıyl tamyz aıynyń sońynda Almaty oblystyq aýrýhanasyna kózine oqysta oq tıgen naýqas jetkizildi. Aldynda jergilikti jerde naýqastyń kózinen basqa jerine barlyq em-dom júrgizilgen eken. Oq bas pen kózdiń aınalasyn janap ótkendikten, kózi aýyr hımııalyq kúıikke shaldyqqan. Mundaı kúrdeli jaǵdaıda kretoplastıka jasaı alatyn birden bir maman, S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ oftalmologııa kafedrasynyń meńgerýshisi, oftalmologııa ortalyǵynyń dırektory Marat Súleımenov birden iske kirisken.
«Bastapqyda 48 jastaǵy naýqas bizden keńes alýǵa kelipti. Tekserýden keıin kózdiń syrtqy jyltyr qabyǵy, qasań qabyqty almastyrýǵa sheshim qabyldandy. Operasııa kezinde naýqasta travmatıkalyq katarakta bar ekendigi anyqtaldy, ony da operasııa barysynda alyp tastadyq. Oq jaraqatynyń kesirinen kózdiń syrtqy qasań qabyǵy balqyp, kózdiń ishki qabyqtary syrtqa shyǵyp ketken. Eger operasııa jasap úlgermesek, onda kózdiń ishki jaǵy aqtarylyp, ınfeksııa kiretin edi de, kózin alyp tastaýǵa májbúr bolatyn edik», deıdi Marat Smaǵululy.
Qazirdiń ózinde zattardyń sulbasyn ajyrata bastaǵan naýqas: «Dárigerler keratoplastıka, ıaǵnı qasań qabyqty transplantasııalaý ǵana kómektese alatynyn aıtyp, Marat Smaǵululyna jibergen edi. Jedel, bir aptanyń ishinde barlyq saraptamadan ótip, operasııa jasaldy. Buryn tek jaryqtyń túsin ǵana ajyrata alsam, qazir ótip bara jatqan adamdardyń, zattardyń sulbasyn kóremin. Menińshe, aldaǵy ýaqytta munan da jaqsy bolady. Kretoplastıkalyq operasııany tegin ári sapaly jasap bergen mamanǵa jolyqqanyma qýanamyn», deıdi.
M.Súleımenovtiń qasań qabyqty transplantasııalaý arqyly kózdi saqtap qalýy birinshi ret emes. Burynyraqta bir er adam óndiristik kóz jaraqatyn alǵanymen, der kezinde emdelmeı júre bergen. Ýaqyt óte kele kórýi nasharlap, jarasy qabynyp, aqyr aıaǵynda soqyr bolyp qalǵan.
«Kózim qabynǵan kezde dáriger mamandar syrtqy jyltyr qabyǵyn aýystyrý kerektigin aıtty. О́ıtkeni tesik paıda boldy da, kózdiń ishi aǵyp ketýi ábden múmkin edi. Barlyq medısınalyq taldamadan ótkennen keıin, kózime donorlyq qasań qabyq qoıyldy. О́kinishke qaraı, bárimiz aýrýymyz ábden asqynǵan sátte júgiremiz», dep eske alady naýqas.
Degenmen onyń kórý qabiletin tolyq qalpyna keltirý úshin áli de em-domyn jalǵastyra berýi qajet. Aldaǵy ýaqytta oǵan taǵy bir operasııa jasalady.
«Bul naýqasta óte aýyr kóz keselderi bar. Keratıt pen qasań qabyqtyń jarasyna baılanysty qasań qabyq erip, kózdiń ishki qabyǵy da tógilgen. Biz oǵan blefarorafııa jasadyq, ıaǵnı kóz almasynyń qabyǵy túsip ketpesin dep qabaqty tigip qoıdyq. Sodan keıin qasań qabyqty josparly túrde transplantasııaladyq. Jalpy, bastapqyda kóz almasyn alyp tastaý týraly másele týyndaǵan, óıtkeni jaǵdaıy óte aýyr boldy», deıdi M.Súleımenov.
Elimizde qasań qabyqty transplantasııalaý operasııalary qazirge tek S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ klınıkasynda júrgiziledi. Operasııalar 2023 jyldyń mamyr aıynda bastaldy. Qajetti donorlyq qasań qabyqtar AQSh-tan ákelindi. Joba «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qorynyń, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń, elimizdegi «Lions World Vision Institute» kóz banki ókildiginiń qoldaýymen atqarylyp jatyr. Baǵdarlama aıasynda qasań qabyqty almastyrýdan da bólek, qasań qabyq, aq qabyq, torly qabyq, tamyrly qabyq, nurly qabyq sııaqty kóz almasynyń syrty qabyqtaryn jańa ádispen transplantasııalaý operasııalary júrgizile bastady. Eki jylda 304 qasań qabyq transplantasııasyn júrgizý josparlanǵan, onyń ishinde 83 operasııa artqy qabatty transplantasııalaýdyń biregeı jańa ádisimen júrgizilýge tıis. Qazirdiń ózinde 200-ge jýyq operasııa sátti ótti.
Mundaı operasııalar el aýmaǵynda 2017 jyldan bastap máıit donorlyǵynyń kelispeýshilik prezýmpsııasynyń normasy ózgergennen keıin júrgizilgenin de atap ótken jón. Máselen, 2017 jylǵa deıin, eger adam tiri kezinde qaıtys bolǵannan keıingi donorlyqqa kelispegenimen, dárigerler onyń aǵzalaryn muqtaj naýqastarǵa salýǵa ala alatyn. Alaıda joǵarydaǵy jaǵdaıǵa baılanysty 6 jyl buryn elde transplantasııalaý operasııalary kúrt tyıyldy. Qaıtys bolǵan adamdardyń organdaryn transplantasııalaý múldem tómendedi.
Kóz qabyǵyn transplantasııalaý – ártúrli kóz aýrýlary bar naýqastardyń kórý qabiletin saqtap qalýdyń jalǵyz ádisi. Jyl saıyn 200-250 otandasymyz osyndaı transplantasııaǵa muqtaj.
ALMATY