Qazir kitap oqıtyndar azaıdy dep dabyl qaǵady áleýmettik zertteýshiler. Biraq el ishinde Erkebulan Tókenov sekildi qarapaıym eńbek adamynyń kitap kemirip júrgenin kórgende zertteýdiń rettiligine kúmán keltiretin jónimiz bar. Qaraǵandy metall konstrýksııalary zaýytynyń bilikti burǵylaýshysy, «Ulaǵat» oqyrman klýbynyń múshesi Erkebulan myrza zaýyt qyzmetkerleriniń kitap oqýǵa degen yntasyn ashyp júr.
Qaraǵandy metall konstrýksııalary zaýyty – óńirdegi irgeli kásiporyn. Zaýyt ónerkásip pen energetıka, munaı-gaz salasyna, basqa da nysandarǵa arnalǵan metall buıymdaryn shyǵarady. Qazirgi kezde «Changan», «Chery», «Kia», «Haval» kompanııalary men óńirdegi gaz, jylý elektr ortalyqtarynyń tapsyrysyn oryndap otyr. Alpaýyt zaýytta eńbek qyz-qyz qaınap jatady. Munda jonylǵan túrli metall buıymy tek óńirdiń ǵana emes, el óndirisiniń kádesine jarap tur. Eksporttalǵan ár metall buıymynda óz isiniń sheberi Erkebulan sekildi mamandardyń da ózindik qoltańbasy bar.
Osy rette Erkebulan myrzanyń jumysy asa jaýapty. Burǵylaý sehynda tapsyrys berýshiniń suraýy boıynsha metall buıymy ólshep, pishiledi. Qajet pishin ne artyq, ne kem kesilmeýi kerek. Dáldikti qajet etedi. Eger esebińiz qate shyqsa, birneshe sehtaǵy eńbek zaıa ketedi, metall iske alǵysyz bolady.
– Qazirde qashaýysh, tisti qashaýysh bildektermen, basqa da qurylǵylarmen jumys istep, zaýyt óndirisin órkendetýge óz úlesimdi qosyp kelemin. Elimizdiń jer-jerinen túrli tapsyrys túsedi. Solarǵa qajetti bólshekterdi daıyndaý – negizgi mindetimiz. Bólshekterdiń dáldigi men sapasy tek óndiris tıimdiligine ǵana emes, búkil kásiporynnyń qaýipsizdigine de tikeleı áser etedi, – deıdi metall mamany.
Erkebulan – ustazdar otbasynda dúnıege kelgen on balanyń toǵyzynshysy. Zaýytta eńbek etý – bala kúngi armany. Oǵan muǵaliminiń myna bir ápsanasy áser etipti.
– Mektepte oqyp júrgende ustazymnyń aıtqan áńgimesi maǵan arman-muratyma jol salǵandaı boldy. Ol áńgimede úsh balanyń qııal-armany aıtylady. Qala aýmaǵy abattanyp, záýlim ǵımarattar boı kóterip, qurylys jumysy júrip jatqan edi. Balalar bolashaq qalany jyldam kórgileri keledi. Biraq ol uzaqqa sozylǵanyna rıza bolmaıdy da, óz armandaryn bir-birine aıtady. Birinshi bala: «Men on jylǵa basqa elge ketip, qaıtyp kelsem», deıdi. Ekinshi bala: «On jyl uıyqtap, sodan keıin turǵanym durys», dep sheshedi. Úshinshi bala: «Osy qalanyń ásem bolýyna úlesimdi qosyp, óz qolymmen sáýletti, ǵajap ǵımarattar salyssam», degen pikir bildiredi. Dál osy oı meniń negizgi armanyma aınalyp, soǵan qolym jetti. Qaraǵandy qalasynda «Umaı», «Taır» sekildi basqa da qurylys nysandarynyń salynýyna septigimiz tıdi, – deıdi.
Erteden eńbekpen shyńdalǵan Erkebulan 1991 jyly stýdenttik brıgadaǵa ilesip, Egindibulaq aýdanyndaǵy aýrýhanany da salysady. Áskerdegi boryshyn Baıqońyr qalasyndaǵy qurylys batalonynda óteıdi. Onda jınaqtaǵan tájirıbesiniń qyzyǵyn qazir kórip jatyr.
Erkebulan – Qarqaralydaǵy Shóptikól aýylynyń kitaphanasyn taýysqan oqyrman. Kitaphana úıiniń dál irgesinde bolypty. Qatarlastary asyr salyp oınap júrgende, ol ertegilerdi, batyrlar jyryn, tarıhı shyǵarmalardy oqyp, oı keship otyrady eken.
– Osydan bir jyl buryn «Ulaǵat» oqyrman tobyna Rymhan dosym arqyly qosyldym. Eki aptada bir kezdesip, oqyǵanymyzdy talqylaımyz. Onymen qosa, túrli is-sharaǵa qatysamyz. Máselen, «Alash aılyǵynda» sahna tórine shyǵyp, Shákárim qajynyń rólin somdap, bir beleske shyqqandaı kúı keshtim. Orta taýyp, kádimgideı janym jadyrap qaldy, – deıdi úzdik oqyrman.
Erkebulan kúnine 40–50 bet kitap oqymasa, asqazanyna as barmaǵandaı kúı keshedi eken. Kitapty kóbine «Qasym» dúkeninen alady.
– Bul kitap ortalyǵynda shetel ádebıeti men qazaq ádebıetiniń klassıkteri jazǵan shoqtyǵy bıik shyǵarmalar bar. 160-qa jýyq shetel qalamgeriniń kitaby qazaqshalandy. Shetinen oqyp jatyrmyn. «Abaı jolyn» bes márte oqydym. Muhtar Maǵaýındi de súısinip oqımyn. Abaıdyń, Shákárimniń, Mahambettiń kez kelgen óleńin jatqa aıtamyn. «Jeńiske jetken adamdardyń kitaphanasy úlken bolady, utylǵandardyń teledıdary úlken bolady», depti álemge áıgili kásipker Den Kennedı. Rýhanı qazyna oıyńdy kemel etedi. Sondyqtan kitaptan bas almaımyn. Oqyǵandarymdy áriptesterime áńgimelep beremin. Birnesheýi sonyń álemine enip, kitap oqyp ketti. Úziliste talqylaıtynymyz – oqyǵan kitabymyz», deıdi ol.
Erkebulan otbasynda asyl jar, qadirli áke, abyroıly ata. Kishkentaı eki jıeni atasyna asyǵady. О́ıtkeni túrli ertegi, dastandardy áńgimelep beredi. Búginde balany telefon tárbıelep jatyr degendi jıi aıtamyz. Eger ár úıde Erkebulan sekildi ertegi aıtar jan bolsa, onda bala qazaqsha til ustartyp, rýhanı bolmysy bolattaı bolar edi.
Qaraǵandy oblysy