Kitap qaı zamanda da mádenıettiń bastaýy sanalǵandyqtan, kitap oqý – mádenıettiliktiń belgisi, kitap oqyǵan adam árqashan mádenıetti. Rýhanı, mádenı ımmýnıteti myqty eldiń irgesi de berik, sapasy da jaqsy bolary sózsiz. Oqıtyn ult qalyptastyrý jolynda Memleket basshysy birqatar bastama kóterip, tikeleı nazarynda ustap otyr. Ulttyq quryltaıdyń úshinshi otyrysynda barsha halyqty kitap oqý mádenıetin qalyptastyrýǵa shaqyrǵanyna dúıim jurt kýá.
«Biz, eń aldymen, jastardy kitap oqýǵa baýlýymyz kerek. Sonda jappaı kitap oqıtyn ultqa aınalamyz. Táýelsizdik kezeńinde elimizde kitaphana isi kenjelep qaldy. Toqsanynshy jyldardaǵy alasapyran ýaqytta myńdaǵan kitaphana jabyldy. Mıllıondaǵan kitap qorynan aıyryldyq. Keıingi jyldary jaǵdaıdy túzeý úshin áreket jasalyp jatyr. Kitaphana – memlekettiń, ulttyń negizgi jady. Elimiz úshin qundy tarıhı derekter men materıaldardyń deni kitaphanada saqtalady. Sondyqtan kitaphana isin damytýǵa beıjaı qaraýǵa bolmaıdy», dedi Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, eń aldymen kitap oqyrmanǵa qoljetimdi bolýy kerek.
«Mysaly, kóptegen memleket Ulttyq kitap kúnin atap ótedi. Bórihan Nurmuhamedov, Aıdos Sarym, Danııar Áshimbaev bastaǵan quryltaı músheleri osyndaı bastama kóterdi. Men olardyń Ulttyq kitap kúnin belgileý týraly usynysyn qoldaımyn. Biraq ony mazmundy etip ótkizý qajet. Mysaly, túrli is-shara uıymdastyryp, arnaıy jármeńkeler ótkizý qajet. Shyn máninde, ozyq oıly ult bolýdyń eń tóte joly – kitap oqý. Sondyqtan kitap oqý mádenıetin qoǵamda barynsha ornyqtyrýymyz kerek», degen edi Memleket basshysy.
El Prezıdentiniń «Ulttyq kitap kúnin» belgilep, atalǵan merekeni mazmundy etip ótkizý týraly tapsyrmasyna sáıkes 23 sáýir – Ulttyq kitap kúni bolyp bekitilip, rýhanı mereke bıyl alǵash ret keń kólemde atap ótildi. Ataýly datanyń aıasynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń tikeleı bastamasymen ár óńirde túrli ilkimdi jobalar bastalyp, mazmundy is-sharalar uıymdastyryldy. Ásirese bıyl tuńǵysh ret ótkizilip otyrǵan «Ulttyq kitap» respýblıkalyq baıqaýyn atap ótemiz. Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda ótken Ulttyq kitap kúnine arnalǵan saltanatty jıynda dúbirli dodanyń jeńimpazdary anyqtalyp, saltanatty túrde marapattaldy. Merekelik keshke Parlament Májilisiniń tóraǵasy Erlan Qoshanov, Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, basqa da qoǵam qaıratkerleri, zııaly qaýym men depýtattar qatysty.
Baıqaýǵa keıingi eki jylda jaryq kórgen otandyq avtorlardyń kitaptary usynylyp, toǵyz atalym jáne Gran-prı boıynsha jeńimpaz anyqtaldy.
Sonymen, elimizde tuńǵysh ret ótkizilip otyrǵan kitap dodasynda «Balalarǵa arnalǵan úzdik kitap» atalymynda 1-oryn «ATA Creative Hub» baspasyna («Taý qusy», avtory Eldos Toqtarbaı), 2-oryn «Kókjıek-Gorızont» baspasyna («Kóılek kıgen kóbelek», avtory Beken Ybyraıym), 3-oryn «Daryndy bala» ortalyǵyna («Daryndy bala álemi. Álem halyqtarynyń ertegileri») buıyrdy. Al «Úzdik komıks» janrynda 1-oryndy «Khan Comics» baspasy («Erketaı komıks»), 2-oryndy «Steppe&World» baspasy («Saqqulaq»), 3-oryndy «NZM» DBBU («Qazaq halqynyń kúı-ańyzdary») ıelendi. Sondaı-aq «Non-fıkshn baǵytyndaǵy úzdik kitap», «Detektıv janryndaǵy úzdik kitap», «Satıra janryndaǵy úzdik kitap», «Úzdik ıllıýstrasııalyq kitap», «Úzdik aýdarma kitaby», «Fantastıka janryndaǵy úzdik kitap», «Úzdik baspa» atalymdarynda oza shapqan týyndylar belgili boldy. Al baıqaýdyń negizgi syılyǵy – Gran-prı «Jyl kitaby» atalymynda «Almatykitap» baspasy usynǵan «Qazaqstan tarıhı tulǵalary» serııasy jeńimpaz atandy.
Aıta keteıik, kitap dodasyna jalpy sany 120 ótinim kelip túsken. Júlde qory – 41,5 mln teńge. Ár atalym boıynsha 1, 2, 3-oryn ıegerleri aqshalaı syılyqpen marapattalsa, «Jyl kitaby» atalymynyń ıegerine 5 mıllıon teńge kóleminde syıaqy tabystaldy.
«Bıyl bizdiń baspamyzǵa – 25 jyl tolyp otyr. Osy oraıda Ulttyq kitap kúni qarsańynda baspamyz «Jyl kitaby» atalymyn jeńip aldy. Bul tek baspa ujymynyń eńbegi ǵana emes, kitapqa, sózge, ulttyq qundylyqtarǵa degen shynaıy súıispenshiliktiń moıyndalýy dep oılaımyn. Osy jeńis úshin erekshe alǵysymyz – baspamyzdyń negizin qalaýshy, shabyt berýshi, «Meniń Qazaqstanym» serııasynyń avtory ári ıdeıa avtory – Eleonora Batalovaǵa arnalady. Búginde bul serııada 100-ge jýyq kitap jaryq kórdi, onyń ishinde osy marapattalǵan eńbekter de bar. Prezıdent bastamasymen bekitilgen Ulttyq kitap kúni – jaı ǵana ádebı is-shara emes, elimizdegi búkil baspa salasynyń memlekettik deńgeıde tanylǵan mańyzdylyǵynyń aıǵaǵy. Osy rette kitapqa degen shynaıy yqylasy men árdaıym kórsetip kele jatqan qoldaýy úshin Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevaǵa alǵys aıtamyz», deıdi «Almatykitap» baspasynyń prezıdenti Gaýhar Saımasaeva.
«Jyl kitaby» atanǵan eńbekterdiń qatarynda «Abaı – máńgilik tulǵa», «Ybyraı – dalanyń taza bulaǵy», «Shoqan – Shyǵystyń jaryq juldyzy», «Ahmet – Alashtyń ardaqtysy» atty týyndylar bar.
«Baspagerlerdiń sany kóbeıdi, kitap sany da kóbeıip jatyr. Kitap shyǵarý qazir trendte. Jazýshylarymyz da shabyttana jazyp jatyr. Bul óte jaqsy kórinis. Memleket tarapynan kútetinimiz, kitap oqytý ıdeologııasy kúsheıtilse eken deımiz. Baspamyz balalarǵa arnalǵan álem ádebıetiniń týyndylaryn qazaq tiline aýdaryp shyǵarady. Sońǵy 5 jylda 150-den astam kitap basyp shyǵardyq. Shamamen, 80 paıyz balalarǵa arnalǵan bolsa, 20 paıyz eresekterge arnalǵan kórkem ádebıet», deıdi baspager Raısa Qadyr.
Dúbirli dodada jeńimpaz atanǵan «Kókjıek-Gorızont» baspasy «Ulttyq kitap» baıqaýyndaǵy júldesin Astana qalasyndaǵy Balalar pallıatıvti kómek ortalyǵyna aýdarmaq eken.
«Barsha elimizdi Ulttyq kitap kúnimen quttyqtaımyn. Bıyl tuńǵysh ret ótkizilip otyrǵan is-shara óte joǵary deńgeıde uıymdastyryldy. Jalpy, osy kúndi ataýly merekege aınaldyrǵan Memleket basshysyna erekshe alǵys aıtamyz. Baspamyz baıqaýda eki atalym boıynsha jeńimpaz atandy. Bul qarjyny Astana qalasyndaǵy Balalar pallıatıvti kómek ortalyǵyna aýdaramyz. Bizdiń ujym úshin mundaı ıgi qadam úlken mártebe», deıdi «Kókjıek-Gorızont» baspasynyń basshysy Aıda Orazaeva.
Sondaı-aq saltanatty jıyn aıasynda sırek kitaptar men qoljazbalar, Jeńistiń 80 jyldyǵyna arnalǵan ádebıetter, sondaı-aq byltyr memlekettik tapsyryspen jaryq kórgen 200-ge jýyq kitap pen sýretter kórmesi uıymdastyryldy.
Aıta keteıik, Ulttyq kitap kúnine oraı mınıstrliktiń bastamasymen 16-23 sáýir aralyǵynda respýblıka boıynsha 300-den astam taqyryptyq is-shara uıymdastyryldy. Odan bólek áleýmettik jelilerde kitap oqý mádenıetin nasıhattaýǵa baǵyttalǵan chellendj ótti. Oǵan alǵashqylardyń biri bolyp aqyn-jazýshylar men mádenıet qaıratkerleri qatysyp, kópshilikti kitap oqýǵa shaqyrdy.