«Almatydan telefon soǵyldy. M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory, tanymal ǵalym Kenjehan Matyjanov habarlasty. Akademık Seıit Qasqabasovtyń seksen jyldyǵyn atap ótýdiń jaıyn aıtady».
Osydan bes jyl buryn gazette («Egemen Qazaqstan», 2020 jyl, 24 maýsym) basylǵan «Seıit» atty maqalamyzdyń birinshi sóılemi bul. Keshe de Kenjehan telefon soqty. Biraq seksen bes jyldyqty atap ótýdiń jaıy aıtylmady... Júregimdi tilip túsken sýyq habar aıtyldy. Seıit aǵam baqılyq bolypty. О́mirden meniń Seıit aǵam ótipti. Meniń Tamara apaıymnyń sońynan ketipti. Tup-týra bes aıdan keıin. Almatyǵa barǵan saıyn kóz aldymyzda kemip, semip, sónip bara jatqanyn kórip, júregimiz júdep, janymyz jylap qaıtatyn. Taǵy sál júre tursa eken, ul-qyzynyń aldynda tura tursa eken, tym qurysa seksen bes jyldyǵyn atap ótip, aıtarymyzdy aıtyp qalsaq eken degen úmit aqtalmady.
Táýbe deýden, sabyrǵa kelýden basqa shara bolmaı tur. Bala kúninen-aq dyńdaı deýge kele qoımaıtyn densaýlyǵymen seksenniń beseýine jetkenine, osynshama alapat aýqymdy is tyndyryp ketkenine shúkirshilik aıtamyz.
Seıit Qasqabasovtyń juldyzy ǵylym aspanynda jastaı jarqyrady. Ǵalym týraly maqalalardyń basy qosylǵan erterektegi mereıtoılyq jınaqtan «legenda kazahstanskoı naýkı», «genıalnyı ýchenyı» degen baǵalardy oqı alasyz. Bul qyzdyrmanyń qyzyl sózi emes ekenin ýaqyttyń ózi dáleldep berdi. Jalpy, ulttyq folklortanýdy Qasqabasovqa deıingi jáne Qasqabasovtan keıingi kezeńder dep shartty túrde bóle aıtýdyń artyǵy joq. Bizdi qoıyp, túbi bir túrki jurtyndaǵy folklortanýshylar Seıit Qasqabasovtyń «Qazaq mıfi jáne álemdik mıfologııa» atty kólemdi zertteýi shyqqan soń baryp óz halyqtarynyń mıfterine jańasha qarap, izdep, taýyp, jarııalap, nasıhattap jatty, osy iske qozǵaý salyp, seńdi buzyp bergen qazaq ǵalymyna aq alǵysyn jaýdyrýmen boldy. Eńbekterine óte jıi silteme jasalatyn, kitaptary aǵylshyn tilinde jarııalanatyn, maqalalary álemdik eń bedeldi jýrnaldarda basylatyn mańdaıaldy bilimpazymyz, Halyqaralyq folklorıster qoǵamynyń músheligine saılanǵan bizdegi jalǵyz ǵalym Seıit Qasqabasov bolatyn. Qasqabasov qazaq folklortanýyn álemdik deńgeıge kóterdi. Munyń basyn ashyp aıtý kerek.
Qasqabasovtyń qazaq rýhyn asqaqtatýǵa atsalysqan eren eńbeginiń biri – M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtyn basqarǵan jyldarynda ulan-baıtaq folklorymyzdy jınaýdy, zertteýdi jańasha júrgizgeni. Onyń naqty kórinisi – júz tomdyq «Babalar sózin» shyǵarý isin bastaǵany, uıymdastyrǵany. Qazaq folklorynyń 100 tomdyǵy – álemde buryn-sońdy bolyp kórmegen qubylys. Biz muny umytpaımyz. Muny tarıh umytpaıdy.
Ǵylymǵa arqa súıeıtin, ǵalymdy qurmetteıtin el kúıimizde qala alsaq, akademık Seıit Qasqabasovtyń asyl aty árdaıym ardaqtala beretin bolady.
Saýytbek ABDRAHMANOV,
memleket jáne qoǵam qaıratkeri, shákirti