Qaýipsiz jazǵy demalys

Múmkindik

Oqý-aǵartý mınıstrliginiń má­limeti­ne súıensek, balalardyń saýyqtyrý demalysyn, bos ýaqy­tyn jáne eńbek­pen qamtylýyn uıymdastyrý boıynsha biryńǵaı ádistemelik usynym bar. Sondaı-aq respýblıkalyq jáne óńirlik shtabtar qurylyp, otyrystarynda barlyq demalys ortalyǵynyń tizimi ázirlenip, olardyń daıyndyǵy pysyqtalǵan. Osy jumystyń bári 9 birdeı memlekettik organnyń birlesken jospary aıasynda iske asyp otyr.

Endi sol josparǵa zer salsaq, elimiz­diń 10 myńnan asa demalys ornynda 3,2 mln bala jazǵy kanıkýlyn ótkizedi eken. Onyń 15 myńnan kóbi jyl boıǵy saýyqtyrý ortalyqtarynda, 186 myń bala – qala mańyndaǵy, 2,8 mln bala mektep janyndaǵy, 160 myń bala shatyrly jáne kıiz úı demalys oryndarynda demalady.

Osy aptanyń basynda ótken Úkimet otyrysynda Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev: «Jal­py, balalardyń bos ýaqytyn uıym­dastyrý maqsatynda qamtylatyn jazǵy eńbek, týrıstik, shy­ǵar­ma­shy­lyq, zııatkerlik, bilim berý baǵy­­­tyndaǵy is-sharalarmen 3,4 mln ba­lany qamtý josparlanǵan. Jer­­gilikti atqarýshy organdar bıyl bala­lardyń saýyqtyrý dema­­­lysyn, bos ýaqytyn jáne ju­mys­­pen qamtylýyn jo­ǵary ári sapaly deńgeıde uıym­das­tyrýǵa tıis. Mınıstrlik jaz­ǵy demalysty mazmundy uıymdas­tyrý maqsatynda 120 myń uıymdas­ty­rýshy-pedagogti arnaıy daıyn­dyqtan ótkizdi. Osyǵan qosa 12 myńnan asa stýdent pen erikti­lerdi tartý josparda bar», dedi.

Taǵy bir qosa ketetin jańalyq, «Qazaqstan halqyna» qory halyq­tyń áleý­mettik osal toptarynan jáne aýyldyq jerlerdegi kóp­balaly otbasylardan shyqqan 10 myń balaǵa tegin demalýǵa joldama berdi. Bul «Jazdyq joldama» jobasy sheńberinde iske asyryldy.

Ár óńirdiń óz jobasy bar

Sala mınıstrliginiń deregine qara­ǵanda, búginde balalardy jazǵy saýyq­tyrýmen qamtý jaǵy­nan Shyǵys Qazaqstan (99,9%), Abaı (99,3%), Pavlodar (98,5 %), Qos­tanaı (98,5%), Aqtóbe (98,2%) oblys­tarynyń kórsetkishteri jo­ǵary bolyp otyr. О́ńirlerde jaz­ǵy demalysty uıymdastyrýda ınfra­qurylymdyq jáne mazmundyq turǵydan oń izdenister bar.

Atap aıtqanda, Túrkistan oblysynda balalardy jazǵy saýyq­tyrý jáne demalyspen qamtý maq­sa­tynda 10 lagerdiń janynan modýl­dik korpýstar salynyp jatyr.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda «Qonaq­jaı otbasy» jobasyn júzege asyrý jalǵasady. Bıyl jo­banyń aýqymy keńeıip, 140 balany qamtýǵa 6 eldi mekennen 62 otbasy tartylady.

Aqtóbe oblysynda bilim alýshy­lardyń kásiptik baǵdarlanýyna erekshe mán beriledi. Jazǵy lagerge qatysýshy oqýshylar ob­lys­­taǵy kolledjder bazasynda túrli mamandyqtar boıynsha tájirıbelik sabaqtar men sheberlik saǵattaryna qatysady.

Sonymen qatar «Uly dala ke­remeti», «Jas ǵalym», «Gastro­tý­rızm», «Kıeli shyǵys», «Qonaq­jaı otbasy», «Bir kún aýylda» jobalary qolǵa alynbaq.

Keńes kóptik etpeıdi

Ár adam óz otbasyna eń birinshi amandyq tileıdi. Jaz – oqý­shylar asyǵa kútetin mereıli mezet qana emes, balalar arasynda oqys oqıǵalar jıi kezdesetin, sol sebepti saqtyqty kúsheıtetin kezeń. Osyǵan oraı Oqý-aǵartý mınıstrligi qarapaıym qaýipsizdik erejeleri jazylǵan, kútpegen jaǵdaıda ne isteý keregi týraly paıdaly keńester kórsetilgen kitapshalar daıyndady. Bul kitapshalardy ata-analar óziniń demalysqa attanyp bara jatqan balasymen birge otyryp muqııat oqyp alýyna da, kishkentaı saıahatshynyń qaltasyna «qaýipsizdik kartasy» retinde salyp berýine de bolatyndaı.

Oqýshylarǵa arnalǵan kitapsha (guidebook) «Seniń qýanyshqa toly jazǵy demalysyń» dep atalady eken. Onda balaǵa mynadaı aqparat berilgen:

1) Eger sen jaıaý júrseń, tro­týar­men nemese jaıaý júrýge arnalǵan joldarmen júr; 2) Eger velosıpedpen júrseń, kólikke jaqyn júrýge jáne ketip bara jatqan kólikke jabysýǵa bolmaıtynyn umytpa; 3) Eger ormanda bolsań, tym alysqa barma jáne qarańǵy túskenshe uzaq júrme. Ormanǵa ashyq tústi kıim kı.

Qıyndyqqa tap bolsań, myna qyz­metter kómektesedi: 102 – polısııa, 101 – órt sóndirý, 103 – jedel járdem, 104 – apattyq gaz qyzmeti, 111 – biryńǵaı baılanys ortalyǵy, 112 – tótenshe jaǵdaılar departamenti.

Sonymen qatar kitapshada: «Qym­­batty dos, óz qaýipsizdigiń úshin bilip júr. Bul keńester saǵan paı­daly bolady», delingen.