Almaty mańynda klasterdi iske qosý – týrızmdi odan ári damytýdy kózdep, aımaqtyq áleýmettik turaqtylyqty saqtaýǵa úles qosady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ekologııalyq kepildikter jáne «jasyl» sertıfıkattaý
Joba halyqaralyq standarttar men ekologııalyq aspektilerge negizdeledi. Jańa tásil turaqty damýǵa negizdelgen – bul ormandy jappaı otamaı, landshaftqa mınımaldy aralasý. Zamanaýı dybyssyz aspaly joldar qoldanylady. Mysaly: Avstrııa men Shveısarııada bıoártúrlilikti saqtaı otyryp, iri kýrorttar ulttyq saıabaqtarda jumys isteıdi.
Táýelsiz aýdıt júrgizý, halyqaralyq sarapshylardyń qatysýy, bıoalýantúrlilik monıtorıngi, «jasyl sertıfıkattaý» josparlanyp jatyr. Bul tásil turaqtylyqty táýekelden naryqtyq artyqshylyqqa aınaldyrady.
Halyqtyń barlyq tobynyń qol jetkizýi
Infraqurylym «Design for All» qaǵıdaty: yńǵaıly gondolalar, Family & Accessible sanatyndaǵy keń jaıaý júrginshiler joldary, elektr avtobýstary boıynsha jobalanady. Bul balalarǵa, qarttarǵa jáne múmkindigi shekteýli adamdarǵa taýǵa shyǵýǵa jol ashady, olar búginde 1500 metrden artyq bıiktikke qaýipsiz kóterilý múmkindiginen aıyrylǵan. Sonymen qatar tarıftik torǵa bıýdjettik formattar – kempıngter, glampıngter jáne jataqhanalar kiredi, sondyqtan kýrort «tańdaýlylar» klýbyna aınalmaıdy. Inklıýzıvti tásil jobanyń áleýmettik qundylyǵyn arttyrady jáne maqsatty naryqty keńeıtedi.
«Shymbulaq» jáne «Oı-Qaraǵaı» sınergııasy
Eki sátti týrıstik ıakor ózderiniń tabystylyǵyn dáleldedi: olar jylyna 2 mıllıonnan astam qonaq qabyldaıdy. Arqan baılamdaryn, velosıped joldaryn jáne jaıaý júrý joldaryn jasaý shashyrańqy nysandardy birtutas ekojúıege aınaldyrady, turýdyń ortasha uzaqtyǵyn jáne bir týrısten túsetin tólemdi arttyrady. Daıyn ınjenerııa esebinen kúrdeli shyǵyndar shamamen 30%-ǵa, al engizý merzimi «nólden bastap» oryndarǵa qaraǵanda 2-3 jylǵa azaıady. Bul týrıstik ónimdi kópjyldyq ınfraqurylymdyq kidiristersiz keńeıtýdiń sırek múmkindigi.
Taý shańǵysy kýrorttarynyń álemdik reıtınginde sanaýlysy ǵana – AQSh-taǵy Solt-Leık-Sıtı jáne Japonııadaǵy Sapporo osyndaı logıstıkany usyna alady. Megapolıstiń jaqyndyǵy áýe qozǵalysyna jáne turaqsyz týrıstik aǵynǵa táýelsiz kelýshilerdiń turaqty aǵynyn bildiredi. Qala turǵyndary úshin bul uzaq jol júrýsiz demalys kúnderiniń jańa formaty; ınvestor úshin – klıentterdiń asa úlken bazasy. Mundaı geografııalyq bonýs ózin-ózi aqtaýdy tezdetedi jáne halyqaralyq seriktester úshin klasterdiń tartymdylyǵyn arttyrady.
«Tabıǵatty qorǵaý ekonomıkasy»
Týrıstik alym ulttyq parktiń bıýdjetinde maqsatty túrde qalady jáne patrýldeýge, órtke qarsy jumystarǵa jáne qaldyqtardy kádege jaratýǵa jumsalady. Osylaısha, týrıst tek áseri úshin ǵana emes, sonymen qatar tańdanatyn landshaftty saqtaý úshin de tóleıdi. Norvegııanyń tájirıbesi kelesini kórsetedi: durys basqarý kezinde atalǵan tólem saıabaqtyń kúzet shyǵyndarynyń 60%-na deıin jabady. Ekonomıkany ekologııaǵa engizý tabıǵatty qorǵaýdy ózin-ózi qamtamasyz etetin prosess etedi.
Aımaqtyq básekelestik jarysy
О́zbekstan qazirdiń ózinde segiz taý shańǵysy kýrortyn salyp jatyr, Qyrǵyzstan EQTA-dan 250 km trassadaǵy jobaǵa 16,5 myń ga bóldi. Eger Qazaqstan keshikse, tólemge qabileti aǵyny salyqtarmen jáne jumys oryndarymen birge kórshilerge qaıta bólinedi. Eń jaqsy tabıǵı jaǵdaılarǵa ıe bola otyra bizge mańyzdy brendsiz ekinshi baǵyt bolyp qalý qaýpi bar. Klasterdi iske qosý – sán-saltanat emes, Ortalyq Azııanyń taý týrızminde kóshbasshylyqty saqtap qalý qajettiligi.
Smart Mountain: sıfrlyq qaýipsizdik jáne qyzmet kórsetý tehnologııalary
Joba qar kóshkini qaýpi IoT datchıkterin, ski-pass bıletterine kontaktisiz tóleýdi, trassalardy júkteýdiń big-data taldaýyn jáne patrýldik drondardy engizedi. Bul qutqarýshylardyń reaksııa ýaqytyn úsh mınýtqa deıin qysqartady jáne qonaqtarǵa usynysty jekelendiredi. Tehnologııa jas aýdıtorııanyń adaldyǵyn arttyrady jáne klasterdi sport-tech-startaptar úshin tartymdy alańǵa aınaldyrady. Zamanaýı servıs pen qaýipsizdik-jahandyq naryqtaǵy básekelestik artyqshylyqtyń basty faktory.
Aımaqtyq áleýmettik turaqtylyq
Týrıstik klaster taýly aımaqtaǵy eldi mekenderdi jandandyrady: fermerlik ónimderge, qolóner kádesyılaryna jáne gıd qyzmetterine suranys ShOB-ty yntalandyrady. Jastar megapolısterge nemese shetelge qonys aýdarmaı, úıde otyryp mansabyn ósirýge múmkindik alady. Bul áleýmettik shıelenisti azaıtady jáne ańǵarlardyń mádenı murasyn saqtaıdy. Kiristerdi «joǵarydan tómenge» qaıta bólý damýdy shynymen ınklıýzıvti etedi.