Jol búldiretin «Shacman»-ǵa tyıym bolmaı tur

Bul kóliktiń ortashasy­nyń salmaǵy 17,1 tonna, al ústine alatyn júgi – 31 tonna. Sonda magıs­traldy asfalt joldarǵa túsiretin salmaǵy – 48 tonna. Jyldamdyǵyn saǵatyna 90 km-ge deıin jetkize alady. Demek, 1 metr jolǵa túsiretin júktemesi – shaqyrymyna 4 320 tonna. Sonsha aýyr júk, qatty jyldamdyq joldy ezbeı qoı­maıdy. Bizde beldikke túsiretin salmaq 10 tonnadan aspaýy kerek. Al kóktemgi jáne jaz aılarynda bul shekteý 8 tonnaǵa deıin tómendetiledi. Salystyrý úshin aıtatyn bolsaq «KamAZ»-dyń alatyn júgi 7 tonnadaı, ar­tyndaǵy tirkemesimen qosqanda 15-16 tonna shamasynda. Biraq onyń baǵasy – 32-33 mln teńge, al «Shacman»-dy 25-26 mln teńgege alýǵa bolady. Sondyq­tan kásipkerler ári arzandaý, ári júkti kóp kóteretin kólik­ke umtylady. Onyń joldy bu­za­tynyn eshkim eskere qoımaıdy.

Soltústik Qazaqstan oblysynda byltyr ǵana Sergeevka – Pet­ropavl baǵytynyń joly bas­talyp, Pokrovka aýylyna deıin taqtaıdaı tegis jol túsip, halyq qýanyp júr­gen. Jaqynda sol jolmen júr­sek kóp tustarynyń sheti ezi­lip, shuqanaq bolyp qalyp­ty. Buǵan ne bolǵan desek, «Shacman» joldardy osylaı buzady desedi... Jol quryly­synyń normatıvine qarasaq, júk kólikteri kóp júretin tas­joldarda asfalt kem degen­­de 4-5 qabatty bolyp, qalyń­dyǵy 30 sm-ge jetýi kerek. Ár qabattyń arasyna bıtýmdyq emýlsııa quıylady. Osyndaı nor­matıv oryndalsa, tasjol birne­she jyl jóndeýsiz saqta­la­dy. Biraq bul normatıv udaıy oryndala bermeıdi. Oǵan qosylatyn «Shacman»-nyń zardaby taǵy bar. Sóıtip, mıllıardtarǵa salynǵan joldar aıaýsyz úgitilip, shuryq-tesigi kóbeıip jatyr.

«Basqa elderdiń bárinde bul tehnıka tek karerde júre­di. Bizde ǵana magıstraldy jol­darda júrýge ruqsat etil­gen. Shekteýdi bıyl qoıamyz degen­biz. Biraq kásipkerlerdiń de jaǵ­daıyn oılaǵan durys. Qazir elimizge dál osy tehnıka aǵylyp kelip jatyr», dep ýáj aıtty burynǵy Kólik mınıstri Marat Qarabaev 2023 jyly Astana turǵyndarymen kezdesýde. Sonymen qatar eks-mınıstr Qytaıda jasalǵan «Howo» jáne «Shacman» markaly aýyr júk kólikteriniń sany 60 myńnan asatynyn, olardy júk tıegen kúıinde múlde júrgizbeý týraly ere­jeniń zań jobasyna engizilgeli jatqanyn da aıtqan. Sodan beri bir jyl ótse de zań jobasy qa­byldanbady, al birer kún bu­ryn atalǵan ýádeni bergen mınıstrdiń ózi oryntaǵyn bosatty.

Sózdiń shynyna kelsek, «Howo» men «Shacman»-darǵa «jany ashyp, qorǵap» otyrǵan lobbıstik toptar bar ekeni baıqalady. Ras, bir kezde artyq júk tıep alǵan mundaı kólikterdi toqtatyp, aıyppul da salǵan kórinedi.

«Birde biz osyndaı kólikter­di toqtatyp, aıyppul salmaq bolǵanymyzda olardyń júrgi­zýshisi qojaıyndaryna habarlasty. Aınalasy bir saǵattyń ishinde bizdiń basshylarymyzdan «bosatyńdar» degen buıryq tústi», deıdi bizben áńgimelesip, biraq aty-jónin kórsetýdi qalamaǵan jol saqshysy.

Demek, qojaıyndar «basshylarmen» kelisken. Al «keli­sýdiń» qalaı bolatyny by­laı da túsinikti. Sóıtip, bul iste de jemqorlyq jol taýyp tur.

Soltústik Qazaqstan oblysy