Búginde avtokólik óndirisi el ekonomıkasyna aıtarlyqtaı úles qosyp jatyr. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimeti boıynsha, 2024 jyly Qazaqstanda 147 myńnan astam túrli kólik quraly shyǵarylyp, olardyń jalpy quny 1,9 trıllıon teńgege jetken, sol jyly avtokólik óndirisi mashına jasaý salasynyń 41%-yn quraǵan. Qazaqstannyń Avtokólik Odaǵynyń prezıdenti Anar Maqasheva salaǵa qyzyǵýshylyq artyp, oǵan kóbirek qarjy salynyp jatqanyn aıtady. 2024 jyl boıynsha avtokólik ónerkásibine salynǵan jalpy ınvestısııa kólemi 189,9 mlrd teńgeni quraıdy, bul kórsetkish – 2020 jylmen salystyrǵanda 20 ese kóp, dep jazady Egemen.kz.
A.Maqashevanyń aıtýynsha ınvestısııalardyń artýy zaýyttardyń jańarýy ǵana emes, Almaty men Qostanaı qalalarynda ornalasqan eki jańa avtozaýyttyń salynyp jatqanyna da baılanysty. Almatyda salynyp jatqan Astana Motors Manufacturing Kazakhstan zaýyty CHANGAN, GREAT WALL MOTOR (Haval, Tank brendteri) jáne CHERY sekildi tanymal kólikter shyǵarady dep josparlanyp otyr. Sondaı-aq Qostanaı qalasynda KIA Qazaqstan zaýytynyń qurylys jobasy iske asyrylyp jatyr.
«Almatydaǵy zaýytqa 202 mıllıard teńge ınvestısııa quıylyp, jylyna 120 myń kólik shyǵara alatyn qýaty bolady. 3,6 myńnan astam adamǵa jańa jumys orny ashylady. Budan bólek, kólikke qajetti bólshekterdi shyǵaratyn zaýyttar da damıdy. Iаǵnı, bul zaýyt búkil sala úshin úlken qozǵaýshy kúshke aınalmaq.
Al Qostanaıdaǵy kásiporyn iske qosylǵannan keıin jylyna 70 000 avtokólik shyǵaryp, 1,5 myńǵa jýyq jumys ornymen qamtamasyz etedi. Jobaǵa salynatyn jalpy ınvestısııa kólemi — 131,5 mlrd teńge, onyń 116,5 mlrd teńgesi – KIA kompanııasynyń tikeleı ınvestısııasy», deıdi Anar Maqasheva.
Sonymen qosa, Almaty qalasynyń ındýstrııalyq aımaǵynda avtokomponentter óndiretin birlesken kásiporyndar jumysyn bastaǵan, al Saran qalasynda (Qaraǵandy oblysy) shınalar shyǵaratyn zaýyt iske qosylǵan.
Aıta ketelik, qazirdiń ózinde kólik shyǵaratyn 8 zaýytta shamamen 7 myń adam jumys istep júr. Jyl sońyna deıin bul salada taǵy 5 myń adam jumysqa ornalasady dep kútilip otyr. Al eger bólshek shyǵaratyn óndiris, logıstıka, avtokólik salondary men dılerlik ortalyqtardy qosa eseptegende, jalpy 50 myńnan astam adam jumys jasap jatyr.
«2020-2024 jyldardyń aralyǵynda kólik shyǵaratyn zaýyttar memleketke 139,5 mıllıard teńge salyq pen basqa da mindetti tólemder tólegen. 2024 jyly ǵana – 36,2 mıllıard teńge túsken. Qazaqstanda avtokólik óndirisi tabys kózi ǵana emes, aımaqtardyń damýyna úles qosyp jatqan mańyzdy salaǵa aınaldy», deıdi Anar Maqasheva.
Aıta ketken jón, avtokólik óndirisi – memlekettik qoldaýdy naqty mindettemelermen birge alatyn jalǵyz sala, ıaǵnı, memleket kómektesedi, biraq zaýyttar da óz tarapynan talaptardy oryndaýy tıis. Memleket salany arnaıy kelisimder arqyly qoldap, zaýyttarǵa salyq pen kedendik jeńildikter beriledi, al onyń esesine olar óndiris tehnologııalaryn damytyp, otandyq komponentterdi kóbirek qoldanýy kerek. Bundaı kelisimder alǵash ret 2010 jyly jasaldy. Al 2021 jyldan bastap, bul sala «О́nerkásiptik saıasat týraly» zań boıynsha rettelip jatyr.
«Elimizde shyǵarylatyn kólik modelderiniń túri kóbeıip, avtokomponentterdi ózimizde óndirýge baǵyttalǵan jumystar atqarylyp jatyr. Qazirdiń ózinde Qazaqstanda avtokólik áınekteri, shanaq panelderi, mýltımedıa júıeleri, oryndyqtar, dybys oqshaýlaǵyshtar jasalady. 2024 jyly Qazaqstanda satylǵan jańa kólikterdiń shamamen 65 paıyzy – ózimizde qurastyrylǵan kólikter bolǵan», deıdi sarapshy.
Atalǵan paıyzdyq kórsetkish, árıne, halyqtyń otandyq kólikterge senim artatynyn, olardyń sapasy, baǵasy, jabdyqtalýy men qyzmet kórsetýi jurttyń kóńilinen shyǵyp jatqanyn bildiredi. Sonymen qosa, dılerler men bankterdiń túrli baǵdarlamalary arqasynda jańa kólik alý halyqqa qoljetimdi bolyp jatyr. Al jarnamalar men jeńildikter avtoparkterdiń jańarýyna jáne salanyń ósýine septesip jatyr.
Qazaqstannyń Avtokólik Odaǵynyń prezıdenti Anar Maqashevanyń aıtýynsha avtokólik óndirisinde jaqsy mamandarǵa árdaıym suranys bar. Ásirese, ınjener-mehanıkter, syzbamen jumys isteıtin mamandar (konstrýktorlar), tehnıkter, zaýyttaǵy avtomattandyrý men robot tehnıkasy boıynsha mamandar, sondaı-aq dánekerleýshiler, slesarlar, sapa tekserýshiler sekildi bilikti jumysshylar qatty qajet. Sol oraıda ýnıversıtetter men kolledjdermen birlesip jumys atqarylyp jatyr. Dýaldi oqytý degen júıe bar – stýdentter oqýymen qatar zaýyttarda tájirıbe jınap, keıin sol jerde jumysqa tura alady. Mysaly Qostanaıda atalǵan júıe 2015 jyldan beri jumys istep keledi, myńdaǵan stýdent is-tájirıbeden ótip, jumysqa ornalasqan. Sonymen qatar, óńirde M.Dýlatuly atyndaǵy Qostanaı ınjenerlik-ekonomıkalyq ýnıversıtetimen birlesip Erasmus+ halyqaralyq baǵdarlamasy sheńberinde joba iske asyrylyp jatyr. Al Almatyda Satbayev ýnıversıtetimen birlesip mashına jasaý kafedrasynyń fılıaly jáne zertteý ortalyǵy qurylǵan, onda stýdentter oqýdy óndiristik praktıkamen úılestiredi. Kadrlardy daıarlaýda kolledjderdiń de mańyzdy róli bar, Qostanaı men Temirtaýda kompetensııa ortalyqtary men korporatıvtik oqytý ortalyqtary jumys isteıdi, onda stýdentter taǵylymdamadan ótip, kásibı baǵdar alyp, aqyly oqýǵa múmkindik alady.
«Avtokólik salasyndaǵy eń suranysqa ıe mamandyqtardyń tolyq tizimi jas mamandar daıyndaıtyn barlyq otandyq kolledjder men joǵary oqý oryndarynyń anyqtamalyq málimetteri «Qazaqstannyń Avtokólik Odaǵynyń» saıtynda qoljetimdi ekenin atap ótkim keledi», deıdi ol.