Jańa oqý jylynan bastap elimizdegi barlyq bilim berý uıymynda, sonyń ishinde jekemenshik mektepterde de tárbıe jumysy «Adal azamat» birtutas baǵdarlama negizinde júrgiziledi. Buryn júzege asyrylǵan «Birtutas tárbıe» tujyrymdamasynyń mazmuny jańartylyp, Memleket basshysynyń «Adal azamat – adal eńbek – adal tabys» ıdeologııalyq qaǵıdasymen úndestirildi. Bul týraly Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz konferensııasynda aıtyldy.
Jıynda sóz alǵan Oqý-aǵartý mınıstrligi Tárbıe jumysy jáne qosymsha bilim berý departamentiniń dırektory Erlan Qalmaqov atalǵan baǵdarlama boıynsha tárbıe júıesi mektep, ata-ana jáne qoǵam arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵanyn aıtty. Ol baıandaǵandaı, baǵdarlama 2023 jyly qanatqaqty rejimde bastalyp, 2024 jyly tolyqtaı bilim berý uıymdaryna engizildi. Qazirgi ýaqytta elimizdegi 11 myńnan asa balabaqsha, 8 myńnan asa mektep jáne 700-den asa kolledj osy baǵdarlamamen jumys istep jatyr.
«Alǵash ret baǵdarlama jekemenshik mektepter úshin de mindetti bolmaq. Bul tárbıe jumysynyń el kóleminde birizdi standartpen júrgizilýine, barlyq oqýshyǵa teń orta qalyptastyrýyna múmkindik beredi. О́ńirlerde jekemenshik mektep muǵalimderine arnalǵan oqytý semınarlarynyń serııasy uıymdastyryldy. Búginde 800-ge jýyq jekemenshik mektepten 23 myńnan asa pedagog oqytyldy. «Adal azamat» baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylyp jatqan «Qamqor» jobasy – balalardyń boıynda jaýapkershilik pen ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy bastama. Bıyl osy jobaǵa 3 mıllıonnan astam oqýshy qatysyp, el kóleminde aýmaqtardy tazalaý jáne abattandyrý jumystaryn atqardy. Sonymen qatar 185 myńnan asa túlek «Aǵash otyrǵyzý» chellendjine qosylyp, keler urpaqqa jasyl jelekti mura etip qaldyrdy. Jobanyń úzdik ekologııalyq bastamalary Memleket basshysyna tanystyryldy», dep atap ótti.
Spıkerdiń sózine súıensek, bilim alýshylardyń mádenı-tanymdyq kókjıegi de keńeıip keledi. «Balalar kitaphanasy» jobasy aıasynda mektep kitaphanalarynyń qory 2 mıllıonnan astam jańa týyndymen tolyqty. «Balalar kitaphanasy» jobasy aıasynda usynylatyn ádebıetter tizimin tolyqtyrý týraly Oqý-aǵartý, Mádenıet jáne aqparat, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikteriniń birlesken buıryǵy bekitildi, oǵan 2 580 ádebıet ataýy engizildi. Mektep kitaphanalarynyń qory kórkem ádebıetpen tolyqtyrylyp, qazirgi tańda 141 mln danadan asty. Birqatar mektepte kún saıyn 20 mınýttyq mindetti oqý dástúri engizildi. Sondaı-aq el kóleminde 440 zamanaýı kovorkıng-ortalyq ashyldy.
«Buǵan qosa elimizde ata-analar komıtetiniń jumysy qaıta jasaqtalady. 2023 jyldan bastap barlyq bilim berý uıymynda «Adal azamat» birtutas tárbıe baǵdarlamasy aıasynda Ata-analardy pedagogıkalyq qoldaý ortalyqtary jumys isteıdi. Osy ýaqyt ishinde ata-analardyń oqý-tárbıe úderisine qatysý deńgeıi úsh esege artqan. Qazir ata-analar komıtetterin transformasııalaý jumysy júrip jatyr, al qarasha aıynda «mektep – ata-ana – qoǵam» yntymaqtastyǵyn nyǵaıtýdyń jańa alańyna aınalatyn alǵashqy Respýblıkalyq forým ótedi. Osyǵan oraı Oqý-aǵartý mınıstrligi tarapynan naqty sharalar jasaldy. Ata-analar komıtetteriniń tóraǵalary, synyp jetekshileri, dırektorlardyń tárbıe jumysy jónindegi orynbasarlary, Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasynyń, «О́rken» ulttyq balalar ál-aýqaty ortalyǵynyń sarapshylary qatarynan jumys toby quryldy», dedi E.Qalmaqov.
Brıfıngte baıandama jasaǵan Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasynyń vıse-prezıdenti Anar Táńirbergenova baǵdarlamanyń sapaly iske asyrylýyna ádistemelik qoldaý kórsetý maqsatynda ádistemelik quraldar ázirlengenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bul quraldar mektepterdegi dırektordyń tárbıe orynbasarlaryna, synyp jetekshilerge qoljetimdi. О́tken oqý jylynda tárbıe jumysyn uıymdastyrýdyń zamanaýı tásilderin talqylaý, tájirıbede tıimdi qoldaný joldaryn anyqtaý úshin bilikti ǵalymdar, tájirıbeli pedagogter men qoǵam belsendileri qatysty.
«Ár toqsan saıyn mektep dırektorlarynyń tárbıe isi jónindegi orynbasarlary, synyp jetekshileri jáne ata-analar arasynda saýalnamalar júrgizildi. Saýalnama tárbıe jumystarynyń naqty, obektıvti jaı-kúıin zerdeleýge múmkindik berdi. Byltyrǵy oqý jylynda 4 myńǵa tarta tárbıe orynbasary, 50 myńnan asa synyp jetekshisi men 300 myńǵa jýyq ata-ana saýalnamaǵa qatysyp óz pikirlerin bildirdi. Saýalnama nátıjesi jalpy el kóleminde «Adal azamat» birtutas tárbıe baǵdarlamasy oń kórsetkishtermen iske asyrylyp jatqanyn kórsetip berdi. Soltústik Qazaqstan (77%), Qostanaı (75%), Aqtóbe (75%) oblystarynda, Shym-kent (74%) qalasynda Baǵdarlamanyń bilim alýshylardyń minez-qulqyna oń áseri joǵary boldy. Pavlodar (86%), Aqtóbe (76%), Qostanaı (77%), Jetisý (74%) óńirlerinde Baǵdarlama oqýshylardyń belsendilik deńgeıiniń artýyna yqpal etti. Saýalnamaǵa qatysqan ata-analar baǵdarlamaǵa oń kózqarasyn bildirdi jáne onyń aıasynda mekteppen birlesip jumys isteýge yntaly ekeni anyqtaldy Ata-analardy pedagogıkalyq qoldaý ortalyqtaryn qurý nátıjesinde mektep ómirine tartylǵan ata-analardyń úlesi 42%-dan 82%-ǵa deıin ósti», dedi A.Táńirbergenova.
Akademııa ókiliniń sózine qaraǵanda, óńirlerde jekemenshik mektep muǵalimderine arnalǵan oqytý semınarlarynyń serııasy uıymdastyryldy. Búginde 800-ge jýyq jekemenshik mektepten 23 myńnan astam pedagog oqýdan ótti. Astanada Qazaqstan, Azııa jáne Eýropadan kelgen professorlardyń qatysýymen dóńgelek ústel ótip, álemdik sarapshylar «Adal Azamat: birtutas tárbıe» atty baǵdarlamaǵa joǵary baǵa berdi. Jalpy alǵanda, «Adal azamat» baǵdarlamasy júıeli túrde iske asyrylyp, pedagogterdiń kásibı áleýetin arttyrýǵa, ata-analardy tartýǵa jáne oqýshylardyń qundylyqtyq damýyna naqty yqpal etip otyr. Baǵdarlamanyń áleýeti halyqaralyq deńgeıde moıyndalyp, onyń jas urpaqty úlken ómirge daıyndaýdaǵy strategııalyq róli aıqyndaldy.