Parlament Májilisiniń depýtaty, «AMANAT» fraksııasynyń múshesi Jarqynbek Amantaıuly Premer-Mınıstrdiń orynbasary Serik Jumanǵarınge depýtattyq saýal joldap, kásipkerlikti qoldaý júıesindegi kemshilikterdi atap ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Depýtattyń aıtýynsha, bólingen memlekettik granttar men sýbsıdııalardyń tıimdiligi tómen bolyp, eseptilik pen baqylaý tetikteri álsiz kúıinde qalyp otyr.
Depýtat óz saýalynda Memleket basyshysy Qasym-Jomart Toqaev 2022 jylǵy Joldaýynda: «Kásipkerlikti júıeli túrde qoldaý jumysynyń bárin basynan bastap retteý kerek... yqshamdy ári túsinikti jańa erejelerdi bekitken jón» dep naqty tapsyrma bergen edi. Alaıda, kásipkerlik salasynda áli de ilkimdi ister kórinbeı otyr.
«Álem elderiniń tájirıbesinde shaǵyn jáne orta bızneske qoldaý naqty nátıjege, eseptilik pen tıimdilikke negizdelgen. Máselen, Ońtústik Koreıada granttarmen qatar mentorlyq jáne naryqqa shyǵýǵa qoldaý júıesi damyǵan, Germanııada granttan keıin táýelsiz baǵalaý júrgiziledi, Ulybrıtanııada qarjy kezeń-kezeńimen, nátıjege qaraı beriledi.
Prezıdenttiń bıylǵy Joldaýynda da kásipkerlikti jańa deńgeıge kóterý úshin jasandy ıntellektini keńinen paıdalaný, bıznes-prosesterdi sıfrlandyrýdyń mańyzdylyǵy atap ótildi. Bul – memlekettik qoldaý tıimdiligin arttyryp, ashyqtyqty qamtamasyz etetin mańyzdy qural», deıdi Jarqynbek Amantaıuly.
Qazaqstanda sońǵy jyldary qaıtarymsyz granttar men sýbsıdııalar engizilgenimen, olardyń tıimdiligi alańdatady. Joǵary aýdıtorlyq palatanyń 2024 jylǵy esebine sáıkes, bólingen 1,8 mlrd teńgeniń 40 paıyzy boıynsha esep berilmegen, al 700 mln teńgeniń jumsalýy kúmándi.
2024 jyly «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda 12,7 mlrd teńge grant berildi, biraq alǵandardyń basym bóligi mal sharýashylyǵyna qarjy jumsasa da, naryqtaǵy et pen sút baǵasy qymbattap tur. Buǵan qosa, 2022 jyly grant alǵandardyń 50 paıyzdan astamy kásipkerlikti toqtatqan, al deklarasııa tapsyrǵandar – nebári 16,6 paıyz. 2023 jyly da jaǵdaı qaıtalanyp, 9,1 myń adamnyń 32 paıyzy kóp uzamaı bastaǵan kásibin toqtatqan.
Depýtattyń aıtýynsha, «Bıznestiń jol kartasy» aıasynda bólingen 1,4 mlrd teńgeniń 30 paıyzy jumys istemeıtin kásiporyndarǵa ketken. 2023 jyly 2,3 mlrd teńge kúmándi jobalarǵa jumsalǵan. Bul – monıtorıng pen jaýapkershilik álsiz ekenin aıǵaqtaıdy.
Nátıjesinde, bıýdjet qarajaty uzaqmerzimdi tıimdilikke jetkizbeı, kásipkerlik qoldaýǵa degen qoǵamdyq senim tómendeýde. Shynaıy bıznes-ıdeıasy bar azamattar tys qalyp, ádilettilik qaǵıdaty buzylyp otyr.
Mundaı júıeli kemshilikti nazardan tys qaldyrý – ekonomıkalyq saıasattyń pármendiligine tikeleı nuqsan keltiredi.
Osyǵan baılanysty, depýtat tómendegi úsh ózekti suraq boıynsha naqty jáne resmı jaýap kerek ekenin atap ótti:
Esep bermegen nemese kúmán týdyrǵan jobalar boıynsha naqty sharalar qabyldaý kerek. Bolashaqta mundaı jaǵdaıdy boldyrmaý úshin júıeli reformalar júrgizip, baqylaý tetikteri engizý mańyzdy. Bıznes jobalarǵa bólinetin qarjynyń tıimdiligi men nátıjeliligi baǵalap, memleketten qarjy alǵan kásipkerlerdi súıemeldeý jumystaryn tıimdi júrgizý kerek.