Bank kartasymen tóleý júıesi endi eski júıege aınalady. Sebebi onyń ornyn sıfrlyq aktıvter men krıptovalıýta baspaq. «Bybit Kazakhstan», Ulttyq bank jáne Ulttyq tólem korporasııasy birlesip iske qosqan qanatqaqty joba sıfrlyq aktıvtermen tólem jasaýǵa jol ashyp otyr. Mamandardyń aıtýynsha, joba tájirıbeden sátti ótse, aldaǵy jyldary bank kartalary birtindep qoldanystan shyǵyp, sıfrlyq ámııandar men krıptovalıýtalar negizgi tólem quraly bolady.
Keıingi jyldary álemdik qarjy naryǵynda sıfrlyq aktıvter men krıptovalıýtanyń úlesi aıtarlyqtaı artty. Birneshe jyl buryn balamaly ınvestısııa quraly sanalatyn krıptovalıýta búginde jahandyq ekonomıkanyń mańyzdy bóligine aınalyp otyr. Jyl basyndaǵy málimet boıynsha krıptovalıýtalardyń jalpy naryqtyq kapıtalızasııasy shamamen 3,28 trıllıon AQSh dollaryna jetken. Bul kórsetkish 2023 jyly 2,5 trıllıon dollar shamasynda bolǵanyn eskersek, naryqtaǵy ósý qarqynynyń qanshalyqty joǵary ekenin ańǵarýǵa bolady. Al Qazaqstan naryǵyna kelsek, eldegi krıptovalıýtaǵa ıelik etý deńgeıi ázirge ortasha shamamen 5–8 paıyz aralyǵynda. KPMG zertteýinde 2024 jyldyń sońyna qaraı 1,5 mıllıonǵa jýyq otandyq sıfrlyq aktıvter aınalymyna qatysýy múmkin degen derek keltirilgen. Bul naryqtyń endi ǵana qalyptasyp kele jatqanyn kórsetedi. Degenmen Ulttyq bank krıptovalıýta men sıfrlyq aktıvter naryǵyn damytýǵa den qoıyp otyr.
Jańa joba «Digital Bridge 2025» forýmynda Ulttyq bank pen Ulttyq tólem korporasııasynyń stendinde tanystyryldy. «Bybit Kazakhstan» kompanııasy Ulttyq bank pen Ulttyq tólem korporasııasymen birlese otyryp, sıfrlyq aktıvter arqyly tólem jasaýǵa múmkindik beretin qanatqaqty jobany iske qosty. Júıeniń jumys isteý qaǵıdasy óte qarapaıym. Satyp alýshy kassadaǵy standartty QR-kodty skanerleıdi de, «Bybit Kazakhstan» qosymshasy arqyly tólemdi rastaıdy. Osy sátte krıptovalıýta somasy avtomatty túrde teńgege aınalyp, mysaly, «Bank SentrKredıt» arqyly satýshy shotyna túsedi. Atalǵan bank – alǵashqylardyń biri bolyp krıptovalıýtalyq platformalarmen zań talaptaryn saqtaı otyryp ıntegrasııa jasaǵan qarjy ınstıtýty. Tutynýshy «Bybit Kazakhstan» krıptoámııanyn kez kelgen bank arqyly toltyra alady. Máselen, bcc.kz mobıldi qosymshasynda arnaıy bólim bar, onda aqsha aýdarý úshin derekterdi engizýdiń ne syrtqy qyzmetterge júginýdiń qajeti joq. Iаǵnı krıptovalıýtany aqshaǵa aınaldyrýdyń qajeti joq. Barlyq úderis ashyq ári tolyq baqylaýda bolady.
Synaq kezeńinde paıdalanýshylarǵa arnaıy esep berý júıesi, shekteýler men paıdalanýshylarǵa arnalǵan túsindirme nusqaýlyqtar usynylady. Degenmen ázirge bul sheshim jalpy qoldanysqa engizilmegen. Sebebi sıfrlyq aktıvterdi kúndelikti ómirde paıdalaný boıynsha zań júıesi tolyq qalyptaspaǵan. Sarapshylardyń aıtýynsha, bul másele jyl sońyna qaraı sheshimin tabýy múmkin.
Krıptoámııansyz júretin tutynýshylar úshin de jaqsy jańalyq bar. Endi satyp alý kezinde kez kelgen banktiń mobıldi qosymshasyn paıdalana berýge bolady. Burynǵydaı bir shottan ekinshisine aqsha aýdaryp áýre bolýdyń esh qajeti joq. Jaqynda Ulttyq tólem korporasııasy bank aralyq QR-tólemder qyzmetin resmı túrde iske qosty. Bul bastamaǵa qazirdiń ózinde «Bank SentrKredıt», «Freedom Bank», «Home Credit Bank» qosylyp úlgergen. «Mysaly, tutynýshynyń telefonynda «Freedom Bank» qosymshasy bar delik, biraq ol BCC termınaly arqyly da tólem jasaı alady. Bul – ári paıdalanýshyǵa, ári bankke, ári bızneske tıimdi sheshim», dep túsindirdi «Bank SentrKredıt» ókili.
Joǵaryda aıtqanymyzdaı, sıfrlyq aktıvtermen nemese krıptovalıýtamen tólem jasaǵyńyz kelse, kelesi 3 qadamdy jasaý jetkilikti:
Kassada nemese saıtta QR arqyly tóleýdi tańdaý; О́z bank qosymshasy arqyly kodty skanerleý; Tólemdi rastaý.Osydan keıin júıe bankter arasyndaǵy derekterdi avtomatty túrde sáıkestendirip, satýshyǵa tólemdi aýdarady. Túbirtek te sol sátte shyǵady. Barlyq is-áreket ekranda kórinip turady. Synaq merziminde paıdalanýshylardyń aıtýynsha, bul – óte yńǵaıly júıe.
Kásipkerler úshin de eleýli ózgeris joq. Kassa men termınaldar burynǵy tártippen jumys isteıdi. Barlyq jańartý bankterdiń tehnıkalyq júıesinde oryndalady. Al derekterdiń qaýipsizdigin jáne tólemderdi marshrýttaý júıesin Ulttyq tólem korporasııasy qamtamasyz etedi. «Qazir kásipkerlerdiń tańdaýy shekteýli. Al jańa júıe bankter arasynda báseke týǵyzady. Bul degenimiz – bıznes ókilderi úshin shekteý azaıady degen sóz», deıdi korporasııa ókili.
Qanatqaqty joba búginde «Bank SentrKredıt», «Freedom Bank», «Home Credit Bank» termınaldary bar saýda núktelerinde sátti jumys istep tur. Jyl sońyna deıin taǵy tórt qarjy uıymy qosylmaq. Tehnıkalyq turǵyda júıe tolyq daıyn. Endigi kezekte onyń jappaı engizilýi bankterdiń beıimdelý jyldamdyǵyna baılanysty bolady.
Osylaısha, elimizdiń qarjy naryǵy qazir sıfrlyq dáýirdiń jańa kezeńine aıaq basyp keledi. Krıptovalıýta men ulttyq tólem ınfraqurylymynyń birigýi – el ekonomıkasyn bolashaq sıfrlyq ekojúıege beıimdeýdiń mańyzdy qadamy.