Byltyrǵy oqý jylynan bastap bilim berý uıymdarynda jańa sabaq engizilgen bolatyn. «Jeke qaýipsizdik» dep atalatyn sabaqta balabaqsha tárbıelenýshileri, mektep oqýshylary men kolledj stýdentterine ne oqytylady? Ekinshi jyl qatarynan ótkizilip jatyr, nátıje qandaı?
Oqý-aǵartý mınıstrliginiń taratqan aqparatyna súıensek, bul sabaqtardyń maqsaty – balalar men jasóspirimderdi qaýipsizdik erejelerin saqtaýǵa daǵdylandyrý, sondaı-aq bilim alýshylardyń boıynda jeke qaýipsizdigi men basqalardy qorǵaýǵa qatysty sanaly ári jaýapty qarym-qatynas qalyptastyrý, tótenshe jaǵdaılarda áreket etýge daıyndaý.
Jeke qaýipsizdik sabaqtary apta saıyn synyp saǵaty aıasynda 10 mınýttan ótkiziledi. Sabaqtyń mazmuny balalardyń jas ereksheligi men qabyldaý deńgeıine sáıkes ázirlengen. Usynylǵan oqý-ádistemelik keshen 130 sabaqty qamtıdy. Negizgi taqyryptar jylyna úsh ret qaıtalanyp, balalardyń jeke qaýipsizdik daǵdylaryn júıeli jáne turaqty meńgerýin qamtamasyz etedi.
Oqý-aǵartý mınıstrligine qarasty Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Nasymjan Ospanovanyń aıtýynsha, balalardyń jasy men damý deńgeıin eskere otyryp, ár sabaqtyń paıdaly ári qyzyqty ótýine nazar aýdarylady.
«Búgingi bala eki álemde – shynaıy ómir men sıfrlyq keńistikte qatar ósip keledi. Sondyqtan olardyń óz qaýipsizdigin bilýi óte mańyzdy. Sabaqtyń 10 mınýttyq qysqa formatta ótkizilýi beker emes. Az-azdan, biraq jıi qaıtalanǵan aqparatty bala boıyna tez sińiredi. Bizdiń maqsat – árbir balanyń ózine senimdiligin nyǵaıtýǵa, kez kelgen jaǵdaıda ózin qorǵaýyna kómektesý. Biz balalardy qoldaıtyn, olardy jaqsy isterge yntalandyratyn orta qurýǵa umtylamyz. Tájirıbe kórsetkendeı, mundaı sabaqtar balalardyń mazasyzdyǵyn tómendetip, qaýipsiz minez-qulyq daǵdylaryn qalyptastyrady, olardy ómirdegi, onlaın ortadaǵy kúrdeli jaǵdaılarda durys áreket etýge úıretedi», dep atap ótti.
Sabaqtardyń tıimdiligin anyqtaý maqsatynda respýblıkalyq monıtorıng júrgizildi. Monıtorıng jumysyna 46 myń pedagog, 318 myńnan asa oqýshy qatysty. Onyń nátıjeleri sabaqtardyń joǵary suranysqa ıe ekenin aıǵaqtaıdy. Máselen, pedagogterdiń 92%-y mekteptegi jalpy ahýaldyń jaqsarǵanyn, 96%-y oqýshylardyń ózine degen senimdiligi artqanyn aıtty. Al oqýshylardyń 95,5%-y sabaqtardy oń baǵalasa, 90%-y olardyń kúndelikti ómirde paıdaly ekenin jetkizdi.
Baǵdarlamany iske asyrý barysynda úshkezeńdi monıtorıng júrgizildi. Onyń ishinde pedagogter men psıhologterge arnalǵan keńester men vebınarlar uıymdastyryldy, sondaı-aq polısııa, TJM jáne densaýlyq saqtaý ókilderi tartyldy. Anketa alý, jobalar, beınerolıkter jáne ózge de ınteraktıvti ádister qoldanyldy.
Balabaqshalarda balalar shuǵyl qyzmet nómirlerin jattaıdy, qaýipsizdik erejelerimen tanysady, beıtanys adamdardan saqtaný jáne oıyn alańynda, qoǵamdyq oryndarda qaýipsizdik sharalary men tártip saqtaýdy úırenedi.
Mektepterde kúndelikti ómir men sıfrlyq ortadaǵy qaýipsizdikke basymdyq beriledi. Oqýshylar jeke málimetterdi qorǵaý, kıberbýllıngti tanyp, odan qorǵaný, onlaın-qarym-qatynas ornatýda qaýipterdi ajyratý, jalǵan aqparat úshin jaýapkershilikte bolý, kúdikti zattarǵa qatysty durys áreket etý, tabıǵatta, sýda jáne muzda qaýipsizdik sharalaryn saqtaý erejelerin meńgeredi.
Kolledjderde jasóspirimder men jastar arasynda jıi kezdesetin áleýmettik jáne sıfrlyq táýekelder qarastyrylady. Olar óz quqyqtaryn qorǵaýdy, alaıaqtyqtan saqtanýdy, qaýipti onlaın tabystardan alshaq bolýdy, qoǵamdyq kóliktegi qaýipsizdikti, tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne emosııany basqarý daǵdylary oqytylady.