Qos «Qyzyl Juldyzdy» maıdanger

Nurtaı Álımanov 1905 jyly Qaraǵandy oblysy, Qarqaraly aýdany, Saryobaly aýylynda Qaradóń degen jerde týǵan. Ata-anasynan bes jasynda jetim qalǵan. Keńes ókimeti ornaǵanda óz betimen saýat ashyp, sharýashylyq jumysyna etene aralasqan. 1922 jylǵy Turar Rysqulov uıym­das­tyr­ǵan ashtarǵa kómek qorynyń aýyldaǵy basqarmasy retinde taryqqan aǵaıynǵa kóp kómek kór­setedi. El ishi dúrbeleńge toly 30-jyldary ferma meńgerý­shi­si bolyp eńbek etedi.

1942  jyly  Qarqaraly  aýdandyq áskerı bóliminiń shaqyrtýymen soǵysqa attanady. 109-atqyshtar dıvızııasynyń 602-atqyshtar polki quramynda maıdanǵa kiredi. 1448-evakýasııalyq gospıtalǵa jaralanyp túskeni týraly derek, qyzyl áskerdiń kartotekasy saqtalǵan. 1944 jylǵy naýryzda 87-evakýasııalyq gospıtaldiń áskerı irikteý pýnktinen Lenın­grad qalasyna jiberiledi. Jalpy, bul soǵysqa bir áýletten jeti birdeı azamat qatysyp, altaýy aman-esen elge oralady. Atap aıt­qanda, Nurtaı Álımanov, inileri Jaqan Igilikov, Myqtybaı Musataev, Dókeı Musataev, Ilııas Aýanov, Qapan Ysqaqov, Qalıasqar Igilikov. Reseıdiń soǵys taqyrybyna arnalǵan «Halyq erligi» saıtynda N.Álımanov týra­ly mynadaı derek keltiriledi:

«Nurtaı Álımanov – gvardııa kishi leıtenanty. Lenın ordendi Krasnoselskıı Qyzyl týly 45-gvardııalyq atqyshtar dıvızııasynyń 131-polkynda pýlemetshi bolǵan. 1944 jylǵy 6 mamyr kúni eski Alakól aýda­nynda bolǵan shaıqasta qyzyl áskerlerdi jaýǵa qarsy shabýylǵa kóterip, úlgi kórsetti. О́zi pýlemetimen jaýdyń tórt atý núktesin joıdy. Sol arqyly maıdandas joldastarynyń ómirin saqtap, bólimsheniń aldyna qoıǵan mindetin kóp shyǵynsyz atqarýyna jol ashty. Osy erligi úshin «Qyzyl Juldyz» ordenimen marapattaldy».

Nurtaı Álımanov soǵystaǵy erligi úshin eki márte «Qyzyl Juldyz», jaýyngerlik «Qyzyl Tý», III dárejeli «Dańq» ordenderimen, «Lenıngradty qorǵaǵany úshin» medalimen, kóptegen merekelik medalmen marapattalǵan.

Maıdanger 1944 jyly 26 naýryzda ásker qatarynan bosatylǵan. Týǵan jerge aman-esen oralǵan soń beıbit ómirge belsene aralasady. Ferma bastyǵy, keıin qoıma meńgerýshisi mindetterin atqarady. Soǵystan soń turalap qalǵan halyq sharýashylyǵyn qalpyna keltirýge, aýyldy órkendetýge laıyqty úles qosady. El ishinde adaldyǵymen, ádildigimen, kól­gir­likke tózbeıtindigimen, shyn­shyl­dyǵymen bedelge, qur­met­ke ıe bolǵan. Aýyl mekte­bin­­degi memorıaldyq taqtada sýreti, ómir joly bederlengen. Jyl saıyn Jeńis kúni merekesine oraı, soǵys ardagerleri qatarynda ómirbaıany keıingi óskeleń urpaqqa úlgi-ónege retinde áńgimelenip otyrady.

Týǵan elimen tyǵyz baılanysta ómir súrip, tynys-tirshiligine bar yqy­lasymen aralasqan aptal azamat otbasynda asyl jar, ardaq­ty áke de bola bildi. О́mirlik jary, 100 jasqa jaqyndap baryp dúnıe salǵan Márııa ana ekeýi tórt ul, bir qyz bala tárbıelep ósirdi. Bala­la­rynyń bári ata-ananyń tálimdi tárbıe­sine saı, esti-basty, er namysty bolyp ósti. Olardan tara­ǵan urpaqtary búginde Qaraǵandy, Balqash qalalarynda tura­dy.

Maıdanger 1971 jyly baqıǵa ozdy. Saryobaly aýyly Qyzyljal degen jerge, ata-baba qorymyna jerlendi. Surapyl soǵysta jaýǵa qarsy kúresken árbir ardagerdiń ómiri – tarıhtyń bir paraǵy, erlikke toly taǵdyr. Sol turǵyda N.Álımanov syndy maıdanger, ardagerlerdiń asyl rýhyn ardaqtap, qurmet kórsete berý eldiń rýhanı kemel­di­gin tanytady. Ardagerdiń erligi eshqashan umytylmaıdy, ol – ótkenniń amanaty, búginniń abyroıy, bolashaqtyń úlgisi.