Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qolǵa alynǵan «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasy myńdaǵan otbasyǵa qýanysh syılady. Degenmen, memlekettik kvotanyń ıgiligin tolyq kóre almaı otyrǵan óńirler de bar.
Tabıǵı jolmen sábı súıe almaı, alaıda «ómirdiń bir qyzyǵy – balany» kótergisi, kórgisi kelgen juptar barlyq elderde de kóptep sanalady. Ǵalymdar áıeldi jasandy uryqtandyrýdy alǵash ret 1973 jyly Aýstralııanyń Monash qalasynda jasaǵan. Alǵashqy tájirıbeler sátsiz shyqqanymen, adamzatqa asa qajetti bul ádis jyldar boıy jetildirilip, qazir qatardaǵy medısınalyq úderistiń birine aınaldy. Alǵashqy tájirıbeden bergi 50 jyldan artyq ýaqytta «Ekstrakorporaldy uryqtandyrý» (EKU) dep atalatyn bul medısınalyq ádis álem elderinde keńinen qoldanylyp, dúnıege myńdaǵan adam kelgen.
Elimizdegi EKU tájirıbesi 1996 jyldan bastaý alady. Bastapqyda qymbat prosedýra bolǵandyqtan, oǵan kópshiliktiń qoly jete bermeıtin. Al 2010 jyldan bastap memlekettik qoldaý sharalary kúsheıtildi. Resmı statıstıkaǵa súıensek, qazir elimizde 4 myńnan astam er adam men 29 myńnan asa áıel bedeýlik dertimen esepte tur.
Osy oraıda 2021 jyly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tikeleı tapsyrmasymen iske qosylǵan «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasynyń orny erekshe. Baǵdarlama aıasynda MÁMS júıesi arqyly 24 myńǵa jýyq otbasy tegin joldama aldy. Nátıjesinde, 8 myńǵa jýyq kelinshek júkti bolyp, 7 myń otbasy kópten kútken nárestesin baýyryna basty. Mamandardyń pikirinshe, bul – Eýropanyń damyǵan elderimen deńgeıles kórsetkish.
Alaıda baǵdarlamanyń oryndalý barysynda óńirlik sáıkessizdikter de joq emes. Soltústik Qazaqstan oblystyq perınataldyq ortalyǵynyń dırektory Elena Kalıýjnaıanyń dereginshe, teriskeıde keıingi tórt jylda atalǵan baǵdarlamamen 334 sábı ómirge kelgen. О́kinishke qaraı, bólingen kvotalar tolyq ıgerilmeı otyr.
Máselen, 2021 jyly bólingen 217 kvotamen 110 sábı, 2023 jyly 190 kvotamen 89 sábı dúnıege kelgen. 2024 jyly 169 kvota bólingenimen, nebári 65 náreste týǵan. Bólingen 887 joldamadan tórt jylda 334 nátıje shyǵýy – oılantatyn jaǵdaı.
Bul kórsetkish Soltústik Qazaqstan oblysynda suranystyń tómendigin, halyqty aqparattandyrý jumysynyń kemshin ekenin ańǵartady. Sondyqtan quzyrly organdar memleket qarjysynyń tıimdi jumsalýyn qadaǵalap, ıgerilmegen kvotalardy suranysy joǵary ózge óńirlerge qaıta bólý máselesin qarastyrǵany jón sııaqty.
Soltústik Qazaqstan oblysy