Májilis depýtaty, «Respublica» partııasy fraksııasynyń ókili Ekaterına Smolıakova mektepterdegi tegin ystyq tamaqty uıymdastyrý kezinde bıýdjet qarajatyn josparlaý máselesin kóterip, Premer-Mınıstr Oljas Bektenovtiń atyna depýtattyq saýal joldady. Taldaý nátıjesi birqatar óńirde qarjyny naqty qajettilikten artyq josparlaý faktileri bar ekenin kórsetken, dep jazady Egemen.kz.
Depýtattyń aıtýynsha, keı óńirlerde tegin tamaqtandyrýǵa arnalǵan bıýdjet 170 oqý kúnine esepteledi. Al is júzinde oqý kúnderi 165 kúnnen aspaıdy. Aıyrmashylyq – nebári 5 kún. Alaıda bul az soma emes.
Mysaly, Astana qalasynda 111 myńnan astam oqýshyny bir kún tamaqtandyrýǵa shamamen 90 mln teńge jumsalady. Demek, 5 kúnge artyq josparlaý 450 mln teńgege jýyq qarajattyń negizsiz qarastyrylýyna ákeledi.
«Eger naqty qajettilik belgili bolsa, nege bıýdjet bastapqydan artyq josparlanady?» deıdi depýtat.
El boıynsha mektep ashanalaryn uıymdastyrýmen 2000-nan asa kásipker aınalysady. Sonyń shamamen 200-i ǵana QQS tóleýshi, ıaǵnı 10%-y.
Soǵan qaramastan, kóptegen óńirde bıýdjettik ótinimder barlyq kásipker QQS tóleıdi degen eseppen jasalady. Sonyń saldarynan qajettilik shamamen 16%-ǵa artyq qalyptasady.
Bıyl mektepterdegi tegin tamaqtandyrýǵa 192 mlrd teńge bólingenin eskersek, 30 mlrd teńgege jýyq qarajat artyq josparlanýy múmkin.
Astanada 22 kásipkerdiń tek bireýi ǵana QQS tóleıdi. Soǵan qaramastan, 14,4 mlrd teńge bıýdjet QQS-pen eseptelgen, bul 2,1 mlrd teńgeniń negizsiz qarastyrylǵanyn kórsetedi.
Depýtattyń aıtýynsha, dál osy «qarjy jetispeýshiligi» ýájimen jańa tamaqtaný standartyn engizý keıinge shegerilgen. Al artyq josparlanǵan qarajat keıin «josparly únem» retinde bıýdjetke qaıtarylady.
«Nege bul qarajatty balalardyń tamaǵyn jaqsartýǵa baǵyttamasqa?», dedi depýtat.
Indeksasııa jáne kásipkerlerdiń shyǵyn: Statıstıkadaǵy sáıkessizdikMekteptegi tamaq quny birqatar óńirde jyl saıyn ındeksasııalanbaıdy nemese ekonomıkalyq negizdemesiz bekitiledi. Sonyń saldarynan kásipkerler prokýratýraǵa júginýge májbúr bolǵan jaǵdaılar bar. Mundaı mysaldar Aqtóbe oblysy men Astanada tirkelgen.
Taǵy bir másele – sabaqtardyń onlaın formatqa aýysýy. Kásipkerler as daıyndaýdy tańǵy saǵat 5–6-dan bastaıdy, azyq-túlikti aldyn ala satyp alady. Al onlaınǵa kóshý týraly aqparat kesh berilgen jaǵdaıda shyǵyn olardyń moınynda qalady.
Depýtattyń aıtýynsha, bıyldyń ózinde 12 oqý kúni onlaın formatta ótken. Sonyń nátıjesinde bir qalada bıýdjet shamamen 1 mlrd teńge únemdegen, al bul soma kásipkerlerdiń naqty shyǵynyna aınalǵan. Depýtat memlekettik organdarǵa usynylatyn derekterdiń naqty jaǵdaıǵa sáıkes kelmeıtinin de atap ótti.
Máselen, Oqý-aǵartý mınıstrliginiń málimetinshe, Mańǵystaý oblysynda bir oqýshynyń tamaǵy 900 teńge dep kórsetilgen. Al Memlekettik satyp alýlar portalyndaǵy naqty kelisimsharttarda baǵa 543,1 teńge. Aıyrmashylyq – eleýli.
Mundaı alshaqtyq:
Memlekettik statıstıkanyń burmalanýyna; Basqarýshylyq sheshimderdiń qate derekke negizdelýine; Standarttardyń oryndalýy jóninde jalǵan kórinis qalyptasýyna; О́ńirlerdi salystyrýdyń obektıvti bolmaýyna ákeledi.Mektep ashanasy mázirinde qant pen tuz azaıtylady
Osyǵan baılanysty depýtat Ekaterına Smolıakova:
О́ńirlerge bıýdjettik ótinimderdi naqty qajettilikke saı qalyptastyrý jóninde túsindirý júrgizýdi; QQS-ty negizsiz engizýge jol bermeıtin biryńǵaı ádisnamany bekitýdi; Mektep tamaqtandyrýyna respýblıkalyq deńgeıde eń tómengi kepildendirilgen shekti baǵa belgileýdi; Tamaq qunyn jyl saıyn mindetti ındeksasııalaýdy; Onlaın formatqa kóshý kezinde kásipkerlerdiń naqty shyǵynyn óteý tetigin qarastyrýdy; Statıstıkalyq derekterdiń durystyǵyn tekserip, biryńǵaı eseptilik júıesin engizýdi usyndy.Depýtattyń aıtýynsha, másele formýla men esepteýde emes. Áńgime – balalardyń sapaly tamaǵy, bıýdjet qarjysynyń tıimdi jumsalýy jáne memlekettik derekterdiń shynaıylyǵy týraly.
Mektep ashanasyndaǵy ózgeris