Keıingi jyldary álemde «DeepTech» dep atalatyn baǵyt erekshe qarqyn alyp keledi. Bul ǵylymı jańalyqtar men kúrdeli tehnologııalarǵa negizdelgen ınnovasııalyq baǵyt. Mundaı startaptar jasandy ıntellekt modelderi, bıotehnologııa, robottehnıka nemese kvanttyq esepteýler sııaqty salalarǵa súıenedi.
Keıingi kezde «DeepTech» jobalary qurylys ındýstrııasyna da ene bastady. Álemdegi eń úlken naryqtardyń biri sanalatyn bul salada kóptegen jumys áli kúnge deıin qolmen atqarylady. Qujattardy tekserý, jobalardy salystyrý, tehnıkalyq talaptardy tekserý sııaqty mindetterge kóp ýaqyt ketedi. Injenerler keıde kúrdeli shyǵarmashylyq jumystan góri birsaryndy tekseriske kóbirek ýaqyt jumsaıdy.
Osyndaı máseleni sheshýdi maqsat etken jańa otandyq startap – «Armeta AI». Kompanııa qurylys jobalaryn taldap, ınjenerlerdiń jumysyn jeńildetetin jasandy ıntellekt platformasyn jasap jatyr. «Digital Business» pen «Astana Hub»-tyń birlesken «Ortalyq Azııanyń 100 startap tarıhy» jobasy aıasynda «Armeta AI»-dyń qalaı paıda bolǵanyn, onyń qurylys salasyna qandaı ózgeris ákelýi múmkin ekenin jáne otbasylyq startaptyń qalaı damyp jatqanynan habardar boldyq.
Ideıa qalaı týdy?
«Armeta AI» tarıhy – tájirıbe men jańa býynnyń ıdeıasy toǵysqan erekshe mysal. Startaptyń negizin qalaǵandardyń biri Sanjar Rahmetjanov óndiristik tehnologııalar men ınjenerııa salasynda 25 jyldan astam ýaqyt jumys istegen.
Ol uzaq jyl boıy ónerkásiptik jobalardy damytý, óndiristi sıfrlandyrý jáne iri kásiporyndardyń ınvestısııalyq baǵdarlamalaryn basqarýmen aınalysqan. 2012 jylǵa deıin jaldamaly menedjer retinde túrli kompanııada qyzmet atqarsa, keıin jeke kásipkerlikke bet burǵan.
Reseı men Taıaý Shyǵys elderindegi kompanııalarmen jumys isteý arqyly ol qurylys ındýstrııasynyń máselesin jaqsy túsine bastaıdy. Biraq startaptyń bastalýyna sebep bolǵan onyń uly Temirlan Rahmetjanov.
«Germanııadaǵy «Constructor University»-de ınjener mamandyǵy boıynsha bilim aldym. Alǵashqy eńbek jolymdy da sol elde bastadym. Birinshi kýrsta ákem: «Oqý aqysyn men tóleımin, al kúndelikti shyǵynyndy óziń tap», dedi. Sodan keıin bir nemis kásipkeriniń qol astynda kómekshi bolyp jumys istedim. Onyń jyljymaıtyn múlikti basqarýǵa qatysty birneshe bıznesi bar edi. Tórt jyl boıy tynymsyz eńbek etip, birtindep óstim, aqyrynda top-menedjer deńgeıine deıin jettim. Germanııada ómir súrýge de, jumys isteýge de barlyq jaǵdaı bar. Soǵan qaramastan, ákemmen birge jumys istegim keldi. Sondyqtan elge oralyp, ortaq is bastaýdy jón kórdim», deıdi Temirlan.
Sóıtip, elge oralǵannan keıin ol birneshe jyl boıy ákesiniń jobalaryn zerttep, kompanııanyń ishki úderisin muqııat taldaıdy. Sol kezde ınjenerlerdiń kóp ýaqyty birsaryndy jumysqa ketetinin baıqaıdy. Syzbalardy salystyrý, qujattar men tehnıkalyq talaptardy tekserý sııaqty jumys kún saıyn qaıtalana beredi. Al shyn máninde ınjenerlerdiń basty mindeti – jobalaý, taldaý jáne jańa sheshimder tabý.
Temirlan osy máseleni sheshý úshin jasandy ıntellekt qoldanýdy usynady. Ákesi bul ıdeıany qoldaıdy. Osylaısha, 2025 jyly ákeli-balaly Rahmetjanovtar men olardyń seriktesi Nuraly Baqtyǵalıev birigip «Armeta AI» kompanııasyn qurady.
Qazir qaı kezeńde?
«Armeta AI» – qurylys jáne jobalaý salasyna arnalǵan jasandy ıntellekt platformasy. Onyń basty maqsaty – ınjenerlerdiń ýaqytyn alatyn qaıtalanatyn jumysty avtomattandyrý.
Áli kúnge deıin qurylys jobasyn saraptaý úshin júzdegen qujat tekseriledi. Syzbalar, smetalar, tehnıkalyq sıpattamalar, normatıvtik talaptar – bári bir-birimen salystyrylady. Kóp jaǵdaıda bulardy adamdar qolmen tekseredi. «Armeta AI» platformasy osy úderisti edáýir jeńildetedi.
Naqtyraq aıtsaq, platforma áýeli jobalyq qujattardyń tolyqtyǵyn tekseredi, syzbalardy taldaıdy, tehnıkalyq talaptardy salystyrady, normalarǵa sáıkes kelmeıtin tustardy anyqtaıdy, sóıtip sarapshyǵa daıyn esep usynady. Qarapaıym tilmen aıtqanda, júıe úlken kólemdegi qujattardy birneshe mınýt ishinde qarap shyǵyp, mamanǵa tek mańyzdy aqparatty ǵana kórsetedi. Sarapshy barlyq qujatty qaıtadan qolmen tekserýdiń ornyna, jasandy ıntellekt anyqtaǵan máselelerge nazar aýdarady.
«Biz ádeıi kópshilikke keńinen tanylǵan «LLM» modelderin qoldanýdan bas tarttyq. Sebebi dál osyndaı ámbebap modelder kóp jaǵdaıda salalyq qatelerge jol beredi. «ChatGPT» sekildi júıeler turmystyq suraqtan bastap óte kúrdeli taqyryptarǵa deıin san alýan aqparatpen oqytylady. Biraq olar qurylys ınjenerııasynyń ishki logıkasyn, jobalaý úderisiniń ereksheligin, tehnıkalyq standarttar men normalardyń aıyrmasyn árdaıym dál ajyrata almaıdy. Sondyqtan jobalaý-qurylys salasyna tikeleı qatysty derektermen oqytylatyn bazalyq modelderimizdi ázirledik. Buǵan qosa, mýltıagenttik tásildi qoldanamyz. Iаǵnı bir tapsyrmany bir ǵana model emes, birneshe model qatar taldaıdy. Olar bir-biriniń jaýabyn tekserip, derekterdi naqtylap, yqtımal qatelerdi túzetedi. Sonyń nátıjesinde sońǵy qorytyndy anaǵurlym dál, senimdi ári salanyń naqty talabyna jaqyn shyǵady», deıdi Sanjar Rahmetjanov.
Demek, sońǵy sheshimdi báribir adam qabyldaıdy. JI tek kómekshi ról atqarady. Búginde kompanııa elimizde memlekettik qurylymmen birge qanatqaqty jobany iske qosyp jatyr. Eger bul tájirıbe sátti bolsa, qurylys jobalaryn tekserý ýaqyty birneshe ese qysqarýy múmkin. Qazir keıbir jobalardyń saraptamasy bir jylǵa deıin sozylady. «Armeta AI» bul úderisti birneshe kúnge deıin qysqartýdy maqsat etedi.
Endigi meje qandaı?
Startaptyń damýy endi ǵana bastalyp jatyr. Kompanııa alǵashqy kezeńde jobany óz qarajaty esebinen damytqan. Keıin amerıkalyq-qatarlyq venchýrlyq qordan 1 mln dollar ınvestısııa tartyp, jańa múmkindikke jol ashty.
«Armeta AI» komandasy qazir 26 adamnan turady. Olardyń arasynda JI-ınjenerler, mashınalyq oqytý mamandary jáne backend-ázirleýshiler bar.
Kompanııanyń basty ortalyǵy Astanada ornalasqan. Sonymen birge AQSh-ta shaǵyn ofısi bar. Ol jerde birneshe ınjener jańa tehnologııalardy baqylap, tájirıbe júrgizedi.
Kompanııada ár seriktestiń óz mindeti bar. Temirlan Rahmetjanov kompanııanyń bas dırektory retinde ónim baǵytyna jaýap beredi. Sanjar Rahmetjanov bıznesti damytý men halyqaralyq seriktestikterge jetekshilik etedi. Al jobany birge qurǵan úshinshi seriktes Nuraly Baqtyǵalıev kompanııanyń tehnologııalyq baǵytyn basqarady.
«Kópshilik otbasylyq bıznesti táýekeli kóp model dep qabyldaıdy. Al men, kerisinshe, ákesi men balasynyń arasyndaǵy senim men ortaq qundylyqtar kompanııany áldeqaıda berik etedi dep oılaımyn. Mundaı tájirıbe AQSh-ta da, Eýropada da bar. О́zim de sondaı kásiptermen áriptestik ornatyp, olardyń jyldar boıy qalaı ornyqty damyǵanyn kórdim. Shynyn aıtsam, buǵan deıin bir startapqa qatystym. Biraq ol joba birge bastaǵan seriktesterdiń ózara kelispeýshiligi saldarynan toqtap qaldy. Sol tájirıbeden keıin balalarymnyń eseıgenin kútip, bıznesti solarmen birge qurýdy jón sanadym. Ortanshy ulym Arlan da óz baǵytyn tańdady. Onyń «Nozomio» atty startapy bar. Men oǵan syrttaı aqyl-keńesimdi berip otyramyn», deıdi Sanjar Rahmetjanov.
Aldaǵy ýaqytta kompanııa birneshe baǵytta damýdy josparlap otyr. Birinshisi – elimizdegi memlekettik jáne jeke sektorda platformany keńinen engizý. Ekinshisi – halyqaralyq naryqqa shyǵý. Kompanııa qazirdiń ózinde AQSh, Taıaý Shyǵys jáne Ortalyq Azııa naryqtaryn zerttep jatyr. Qatarda keńse ashylyp, alǵashqy kelissózder bastalǵan. Sonymen birge komanda San-Fransıskodaǵy «Alchemist» akseleratorynyń baǵdarlamasyna qatysyp, amerıkalyq naryqqa shyǵýǵa daıyndalyp jatyr.
Startaptyń basty maqsaty – qurylys salasynda ınjenerlerdiń ýaqytyn únemdep, jobalardy tez ári tıimdi iske asyrýǵa kómektesý. Eger bul tehnologııa keńinen tarasa, qurylys ındýstrııasynyń jumys tásili túbegeıli ózgerýi múmkin. Al elimizde bastalǵan «DeepTech» jobanyń álemdik naryqqa shyǵýy otandyq tehnologııalyq ekojúıe úshin mańyzdy jetistik bolmaq.