Sońǵy 7 jylda Qazaqstandaǵy aýyl sharýashylyǵy óniminiń jalpy kólemi eki esege jýyq ósip, 2019 jylǵy 5,2 trln teńgeden 2025 jyly 9,8 trln teńgege jetti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, qol jetkizilgen nátıjeler Memleket basshysy aıqyndaǵan agroónerkásip keshenin damytýdaǵy júıeli saıasattyń jáne salany jan-jaqty memlekettik qoldaýdyń arqasynda múmkin boldy.
Agrarlyq salaǵa kórsetilgen aýqymdy qarjylyq qoldaý da aıtarlyqtaı áser etti. Kólemi 1 trln teńgege jetken jeńildetilgen nesıelerdiń arqasynda aýyl sharýashylyǵy qatarynan ekinshi jyl rekordtyq kórsetkishterge qol jetkizip, agrarlyq sektordyń turaqtylyǵy men tıimdiligin dáleldep otyr.
Oń ózgerister aýyl sharýashylyǵynyń tehnologııalyq deńgeıiniń artýy, zamanaýı agrotehnologııalardy keńinen qoldaný, sapaly tuqym paıdalaný jáne tyńaıtqysh engizý kóleminiń ulǵaıýy nátıjesinde qalyptasty.
Jeńildetilgen qarjy resýrstarynyń molaıýy fermerlerdi qarjylandyrý aıasyn edáýir keńeıtýge múmkindik berdi. Qoljetimdi nesıege shamamen 14 myń aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshi qol jetkizdi. Bul otandyq dıqandarǵa josparlaý sapasyn arttyryp, qarjylyq mindettemelerdi oryndaý tártibin kúsheıtýge múmkindik berdi.
О́simdik sharýashylyǵy da joǵary nátıje kórsetti. Ortasha ónimdilik gektaryna 16,3 sentner bolǵan jaǵdaıda 25,9 mln tonna astyq jınaldy. Onyń ishinde 19,3 mln tonnasy bıdaı.
2025 jyly maıly daqyldardyń da rekordtyq ónimi alyndy – 4,9 mln tonna. Sondaı-aq 1 mln tonna burshaq tuqymdas daqyl jınaldy. Budan bólek 2,8 mln tonna kartop, 3,7 mln tonna kókónis jáne 2,5 mln tonna baqsha daqyly jınaldy.
Maqta óniminiń jalpy túsimi gektaryna 32 sentner ónimdilikpen 466 myń tonnany qurady. Bul sońǵy 18 jyldaǵy eń joǵary kórsetkish.
Sonymen qatar egis alqaptaryn ártaraptandyrý baǵytynda júıeli jumys júrgizilýde. Sońǵy jyldary bıdaıdyń bir ǵana daqyl retinde egiletin alqaby shamamen 900 myń gektarǵa qysqardy. Al burshaq tuqymdas daqyldardyń egis kólemi 275 myń gektarǵa, joǵary tabysty maıly daqyldar 1 mln gektardan astam jerge ulǵaıdy. Uıymdasqan sharýashylyqtardaǵy kartop egistigi 12,5 myń gektarǵa artty.
Memlekettik qoldaý nátıjesi salanyń tehnologııalyq jańarýynan da kórinis tabýda.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha mıneraldy tyńaıtqysh engizý kólemi 1,8 mln tonnaǵa jetip, 2024 jylmen salystyrǵanda 500 myń tonnaǵa artty. Elıtalyq tuqymdardyń úlesi 9,5 paıyzdan 11,6 paıyzǵa deıin ósti.
Alǵash ret aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn lızıngke alý kólemi 250 mlrd teńgege jetti. Bul tehnıkany jańartý qarqynyn edáýir jedeldetip, eki jyldyń ishinde mashına-traktor parkiniń tozý deńgeıin 90 paıyzdan 70 paıyzǵa deıin tómendetýge múmkindik berdi.
2025 jyly agrarlyq sala ókilderi 25 myń aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp aldy. Al bir jyl buryn bul kórsetkish 22 myń birlik bolǵan. Sonyń nátıjesinde tehnıkany jańartý deńgeıi 5,5 paıyzdan 6,5 paıyzǵa deıin ósti.
О́ńdeý ónerkásibi de aıtarlyqtaı ósim kórsetip otyr. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha tamaq ónimderin óndirý kólemi 3,9 trln teńgeni qurap, 2024 jylmen salystyrǵanda 8 paıyzǵa artty (3,3 trln teńge).
2019 jylmen salystyrǵanda tamaq ónimderin óndirý kólemi 2,3 esege ósip, 1,7 trln teńgeden 3,9 trln teńgege jetti.
Qazirgi ýaqytta tamaq ónimderin óndirý óńdeý ónerkásibi qurylymynyń 13 paıyzyn jáne jalpy ónerkásip óndirisiniń 6 paıyzyn quraıdy.
Sońǵy jyldary negizgi ónim túrlerin shyǵarý aıtarlyqtaı artty. Mysaly: sary maı óndirisi 2 esege, ósimdik maıy 1,9 esege irimshik pen súzbe óndirisi 1,7 esege, shujyq ónimderi 43,3 paıyzǵa, óńdelgen sút óndirisi 16,4 paıyzǵa, un óndirisi 10,7 paıyzǵa, makaron ónimderi 1,4 paıyzǵa ósti.
Qazirgi ýaqytta negizgi 24 túrli azyq-túlik taýarlary boıynsha ishki naryqty otandyq óndiris esebinen qamtamasyz etý deńgeıi 80–100 paıyz jáne odan joǵary bolyp otyr.
Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqtandyrý maqsatynda óńirlerde 246,9 myń tonna ónim aldyn ala kelisimshart arqyly satyp alyndy. Onyń ishinde kartop, pııaz, qyryqqabat jáne sábiz bar. Bul ónimder saýda jelileri, áleýmettik dúkender jáne áleýmettik-kásipkerlik korporasııalar arqyly belgilengen tómendetilgen baǵamen satylýda.
11 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha 153,4 myń tonna ónim satyldy. Onyń ishinde 89,9 myń tonna kartop, 17,4 myń tonna pııaz, 22,0 myń tonna sábiz jáne 24,1 myń tonna qyryqqabat bar.
Aýyl sharýashylyǵy ónimin qaıta óńdeý úlesi jyl sońyna deıin 70%-ǵa jetedi
Resmı statıstıka derekterine sáıkes, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ındeksi turaqty deńgeıde saqtalýda. Baǵaǵa monıtorıng júrgizý jáne áleýmettik mańyzy bar taýarlarǵa saýda ústemesiniń óndirýshi baǵasynyń 15 paıyzynan aspaýy árdaıym baqylaýda.
О́ndiristi ártaraptandyrýǵa jáne qosylǵan quny joǵary ónim úlesin arttyrýǵa baǵyttalǵan júıeli memlekettik qoldaý salanyń eksporttyq kórsetkishterine de oń áser etti.
Sońǵy 10 jylda alǵash ret Qazaqstannyń agroónerkásip kesheni ónimderiniń eksporty 7 mlrd AQSh dollaryna jetip, ótken jylǵy kórsetkishten 37 paıyzǵa joǵary boldy.
Jınalǵan ónim ishki naryqtyń qajettiligin tolyq qamtamasyz etýge jáne eksport kólemin ulǵaıtýǵa múmkindik berip otyr. 2024–2025 marketıngtik jyly 15,3 mln tonna astyq eksporttaldy. Bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda shamamen 60 paıyzǵa joǵary (9,6 mln tonna) jáne sońǵy 20 jyldaǵy eń joǵary eksport kórsetkishi sanalady.
Aýyl sharýashylyǵy kooperasııasy: Olardy yntalandyrý tásili qandaı?
Bul Qazaqstannyń agrarlyq salasy el ekonomıkasynyń negizgi qozǵaýshy kúshteriniń biri retinde óz ornyn senimdi túrde nyǵaıtyp kele jatqanynyń aıqyn dáleli.