Telemarafon – ashyq pikir alańy

Medıa keńistikte onlaın-marafon alǵash ret jýrnalıster men robot-júrgizýshiniń birlesýimen resmı túrde ashyldy. Tok-shoý alańynda bilim, kreatıvti ındýstrııa, sıfrlandyrý, jasandy ıntellekt jáne jas­tar mádenıeti syndy taqyryptar talqylandy.

Jıyn barysynda «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń bas dırektory, akademık Dıhan Qamzabekuly jastarǵa jahandyq úrdisterdiń áseri týraly pikir bildirdi.

– Jastardyń boıynda eń áýeli memleketshildik minez bolýǵa tıis. Sonymen qatar bilim men ınnovasııany, ulttyq mádenıetti joǵary deńgeıde ustaýlaryńyz kerek. Úıińizden bir qadam attasańyz, ata-anańyzdy oılaısyz. Sondyqtan árbirińiz elden jyraqta júrgende Otanymyzdy ata-anamyz dep esepteńizder. Týǵan jerdiń barlyq qundylyǵy ózderińiz sııaqty myqty azamattardyń eńbeginen quralǵan. Bıik maqsat qoısańyzdar eldi de oılaısyzdar, álemdik qundy­lyq­tar­dy da sińiresizder jáne Ádi­letti Qazaqstannyń damýyna da úles qosa­syzdar, – dedi Dıhan Qamzabekuly.

Marafon barysynda «Kıber­sport», «Inklıýzıvti qoǵam», «Áıel­derdiń quqyqtary men bala qaýip­sizdigi», «Bala tárbıesi: dástúr men zamanaýı ádisterdiń sabaqtastyǵy», «Patrıotızm», «Jasandy ıntellek­tiniń damýy», «Kreatıvti ındýstrııa», «Volonterlik – jańa azamattyq mádenıet», «Bilim berý», «Ulttyq mýzyka – jańa formatta» sekildi ózekti taqyryptar qozǵaldy.

Ekspress-kamera alańynda sóz alǵan senator Darhan Qydyráli ulttyq tárbıe men zamanaýı qundylyqtardyń sabaqtastyǵy týraly oı qozǵady.

– Bala tárbıesi – adamzatpen birge jasap kele jatqan máńgilik taqyryp. Qazir bala tárbıesine túrli qural aralasyp jatyr. Mysaly, búgingi urpaq besikte jatyp-aq telefon ustaıdy. Aqparatty tez qabyldaıdy. Sondyqtan qazirgi ata-anaǵa ońaı emes. Ata-ana zaman kóshinen qalmaýy kerek. Balalarymyz álemdegi qatar­las­tarymen teń bolýy úshin jańa tehnologııany, jasandy ıntellekt múmkindikterin meńgerýi qajet. Alaıda bul dástúrli tárbıe qundylyqtaryn umytamyz degen sóz emes. Kerisinshe, ulttyq tárbıe – balanyń rýhanı irgetasy. Qarapaıym tárbıelik qaǵıdalar – «úlkenge jol berý», «amandyq suraý», «batasyn alý», «bireýge qııanat jasamaý» – balanyń boıynda adamgershilik qasıetti qalyptastyrady, – dedi senator.

Telemarafonda saǵat saıyn Syrt­qy ister mınıstrliginiń ókilderi daýys berý barysyna qatysty sońǵy aqparattarmen bólisip otyrdy.

«Shetelde alǵashqy bolyp daýys berýdi Tokıo men Seýl qalalaryndaǵy otandastarymyz Astana ýaqytymen tańǵy saǵat 3.00-de bastady. Eń sońǵy ashylyp, jabylatyn referendým ýchaskesi AQSh-tyń San-Fransısko qalasynda ornalasqan. Bul ýchaske Astana ýaqytymen 15 naýryz kúni saǵat 19.00-de ashylyp, 16 naýryz kúni tańǵy 8.00-de jabylady. Jalpy, elimizdiń sheteldegi mekemeleri janynan 54 memlekette 71 referendým ýchaskesi quryldy. Shetelde daýys beretin otandastardyń jalpy sany – 14 380», dedi  Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Arman Isetov.

Al Ishki ister mınıstrliginiń resmı ókili Shyńǵys Álekeshevtiń aıtýynsha, memlekettik organdarmen birlesip referendým ýchaskeleri aldyn ala tekserilgen. «Barlyq jeke quram kúsheıtilgen qyzmet rejimine kóshirildi. Qoǵamdyq tártip buzý faktileri tirkelgen joq. Ishki ister mınıstrligi azamattardy zańdy saqtaýǵa jáne qaýipsizdik sharalaryna túsinistikpen qaraýǵa shaqyrady», dedi ol.

Onlaın-marafon barysynda pi­kirin  bildirgen  ShYU Bas hat­shysynyń orynbasary Oleg Kopylovtyń aıtýyn­sha, uıym mıssııasy elimizde 16-ret jumys júrgizip otyr.

«Jumysymyzdy 14 naýryz kúni bastadyq. Astana qalasy men Aqmola oblysyndaǵy birqatar ýchaskeni aralap, tehnıkalyq daıyndyǵyn tekserdik. Daıyndyq deńgeıin joǵary dep baǵalaımyz», dedi ol.

TMD Parlamentaralyq Assambleıa­sy Keńesi hatshylyǵynyń basshysy, Bas hatshy Dmıtrıı Kobıskıı brıfıng barysynda baıqaýshylar toby óz jumysyn referendým jarııalanǵan sátten-aq bastaǵanyn aıtty.

«Biz Qazaqstandaǵy barlyq elektoraldyq úderisti retteıtin norma­tıvtik qujattar boıynsha qorytyndy daıyndap jatyrmyz. Olardyń TMD keńistigindegi ǵana emes, jalpy álemdegi referendýmdardy uıymdastyrý jáne baqylaý úderisin retteıtin kóptegen halyqaralyq normaǵa sáıkes keletinin atap ótemiz. Bizdiń uıym halyqaralyq baıqaýdy 30 jyldan asa ýaqyt boıy júrgizip keledi. Al TMD Parlamentaralyq Assambleıasynyń alǵashqy baıqaý mıssııasy 1994 jyly Qazaqstanda ótken edi. Sondyqtan saılaý men referendýmdardy baıqaý boıynsha úlken tájirıbe jınaqtadyq», dedi ol.

Osylaısha, ortalyq kommýnıkasııalar alańynda referendýmnyń ótý barysyna qatysty resmı organdardyń ókilderi men sarapshylar ár eki saǵat saıyn tikeleı efırde pikir bildirip otyrdy.

Respýblıkalyq referendým naý­ryznama onkúndigi aıasynda ótip jatqandyqtan telemarafonda tól mádenıetimizge erekshe nazar aýdaryldy. Ásirese qazaqtyń dástúrli sharýashylyǵy, ulttyq qundylyqtary men kóshpeli ómir saltyn tanytatyn bastamalar keńinen sóz boldy. Osy baǵytta sóz alǵan kásipker, Gınnes rekordtar kitabyna engen Sydyq Dáýletov qazaqtyń dástúrli sharýashylyǵyn álemge tanytý maqsatynda qolǵa alǵan erekshe bastamasy týraly aıtyp berdi.

«Men túıe sharýashylyǵymen 25 jyldan beri aınalysyp kelemin. Sonymen qatar túıe sútin eksporttaýmen de shuǵyldanamyn. Elimizdegi túıe sharýashylyǵynyń áleýetin álemge kórsetkim keldi. Sol oımen myń túıeden quralǵan kerýen uıymdastyrý týraly sheshim qabyldadyq», dedi S.Dáýletov.

Sonymen qatar medıa alańda otandyq ónertapqyshtardyń birqatar jobasy tanystyryldy. Atap aıtqanda, aǵylshyn tilin úıretýge arnalǵan «Aleem» qosymshasy, bolashaqta adam aǵzasyna salynýy múmkin mehanıkalyq júrek jobasy, sal aýrýyna shaldyqqan adamdarǵa arnalǵan jańa arba jáne maıtabandy anyqtaıtyn «aqyldy» ultaraq kópshilik nazaryna usynyldy. Budan bólek, Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń mamandary órt sóndirýge arnalǵan robotpen tanystyrdy. Sol sekildi jasandy ıntellektimen jumys isteıtin robot ıtter belgilengen aýmaqty avtonomdy túrde baqylap, beıneaqparatty basqarý ortalyǵyna jiberdi. Shahterlerdiń de qaýipsizdigin arttyrýǵa arnalǵan «Mainsafe» smart-qolǵaby men lastanǵan aýadan prın­terge arnalǵan qara boıaý óndirýge múmkindik beretin basqa da ın­novasııalyq jobalar tanystyryldy.

Osylaısha, «Referendým-2026» onlaın-marafony qoǵamdaǵy mańyzdy taqyryptardy keńinen qamtyǵan ashyq dıalog alańyna aınaldy. Ulttyq qundylyqtar men zamanaýı tehnologııalar qatar órilgen bul medıa alań qoǵamnyń belsendi qatysýy men azamattyq jaýapkershiliktiń mańyzyn taǵy bir márte aıqyndap berdi.