Ebin tapqandar ınternet dáýiriniń ıgiligin kórip jatyr. San túrli áleýmettik jeliden bastap, qandaı da bir zatqa tapsyrys rásimdeý, aqsha aýdarý sekildi kóptegen jumys dál osy ǵalamtor arqyly júzege asatyny barshaǵa belgili. Áıtse de munyń qarapaıym halyq úshin paıdasymen qatar zııany da bar. Alaıaqtyqtyń túrli jolymen jurttyń qaltasyn qaǵyp júrgender áli de azaıar emes.
Keıingi jyldary ońaı oljaǵa kenelgisi keletin, esh qıyndyqsyz qarajat tabýdy maqsat etken alaıaqtardyń jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap ketkeni anyq. Olar qurǵan alaıaqtyq júıeniń qaqpanyna túsip, artynan ah uryp jatqan qarapaıym halyq az emes. Quzyrly organ ókilderi shaǵyn aýdandardaǵy aýlalardy sharlap, qaýipsizdik sharalaryn jan-jaqty júrgizip jatsa da, nápaqasyn alaıaqtardyń shotyna aýdarǵan ańǵal jurt azaıar emes.
«El azamattaryn aldap soǵyp, qarajatyn qaltasyna basatyn alaıaqtarǵa qarsy kúres keıingi birneshe jyldyń bederinde qarqyndy júrgizilip jatqany málim. Bul – qoǵamdaǵy ózekti máseleniń biri. О́kinishke qaraı, jyl saıyn jerlesterimiz áleýmettik jelilerdegi, ınternet-resýrstardaǵy, YouTube arnalar men messendjerlerdegi jarnamalardyń qurbanyna aınalyp jatyr. Jurt kóbine qarjylyq pıramıdalar qurǵan alaıaqtyq júıeniń qurbany bolady. Mundaı derek jıi qaıtalanatynyn baıqap júrmiz. Máselen, 2024 jyly jábirlenýshilerden túsken aryzdar negizinde oblysta qarjylyq monıtorıng agenttigi 3 qylmystyq is tirkegen edi. Al ótken jyly 4 birdeı qylmystyq is anyqtaldy. Onyń ishinde Qylmystyq kodekstiń 217-1-babynda kózdelgen qarjylyq pıramıdany zańǵa qaıshy jarnamalaý deregi de bar», deıdi oblys boıynsha Ekonomıkalyq tergep-tekserý departamenti basshysynyń orynbasary Nurbol Rahmetov.
Departament basshysynyń orynbasary keltirgen derekke júginsek, halyqty aldaý men tonaýdy ádetke aınaldyrǵan alaıaqtardan zardap shekkender sany sıremeı tur. Naqtyraq aıtsaq, keıingi úsh jylda óńir boıynsha 200-den asa azamat qarjylyq pıramıdalardyń qurbanyna aınalypty. Bul tek resmı derek. Quzyrly organdarǵa júginbegender qansha ekeni belgisiz.
«Alaıaqtardyń quryǵyna ilingen azamattar qylmyskerler ýáde etken kózsiz paıda eshqashan qaıtarylmaıtynyn qaperden shyǵarmaǵany abzal. Al turǵyndar alaıaqtyq deregi boıynsha aryz túsirip, quzyrly organdarǵa jedel júginse, qarajatty qaıtarý yqtımaldylyǵy joǵarylaı túsedi. Jurtshylyq osyny esten shyǵarmasa deımiz.
Departament qyzmetkerleri keltirilgen zalaldy óteý jáne uıymdastyrýshylar alǵan qylmystyq kiristi anyqtaý maqsatynda qoldan kelgen sharanyń bárin qabyldap jatyr. Máselen, 2025 jylǵy tergep-tekserý barysynda departament qyzmetkerleri qabyldanǵan sharalar nátıjesinde zardap shekken azamattarǵa 11 mln teńgeden asa keltirilgen zalal óteldi. Jalpy, keıingi 3 jyl aralyǵynda 56 mln teńge kóleminde zalal ótelgenin aıta ketken jón», deıdi N.Rahmetov.
Qarjylyq monıtorıng agenttiginiń keń aýqymdy operasııasynyń nátıjesinde birneshe qarjylyq uıymnyń joly kesilipti.
«2025 jyly elimizdiń barlyq óńirinde tutyný kooperatıviniń atyn jamylǵan «Asar Baspana» qarjylyq pıramıda uıymynyń zańsyz qyzmeti toqtatyldy. Jalpy alǵanda, kompanııalardyń keńselerinde jáne kúdiktilerdiń turǵylyqty jeri boıynsha júrgizilgen tintý barysynda 1,1 mlrd teńgeden asa qolma-qol aqsha jáne arasynda pre-mıým klastaǵy kólikter bar 10 avtokólik tárkilendi», deıdi departament basshysynyń orynbasary.
Qalaı desek te sana jańǵyrmaıynsha, ańǵal halyq ákkiler qazǵan apanǵa túsýdi toqtatpaıtyn sekildi. Alaıaqtardyń arbaýyna túsken azamattardyń sany jyl ótken saıyn azaımaı otyrǵany osyny ańǵartady. О́kinishtisi de – sol.
Jambyl oblysy