Qant dıabeti – búginde álemde eń kóp taralǵan sozylmaly aýrýlardyń biri. Buryn bul dert kóbine jasy úlken adamdarda kezdesse, qazir balalar men jasóspirimder arasynda da jıilep barady. Aýrýdy baqylaǵysy kelgen jandar kún saıyn qandaǵy qant mólsherin tekserip otyrýy kerek. Kóp jaǵdaıda bul saýsaqty ınemen shanshyp, qan alý arqyly jasalady. Biraq mundaı tásil aýyrsyný týdyrady ári ony jıi qoldaný da densaýlyqqa zııan. Sonyń saldarynan keı naýqastar qant deńgeıin ýaqtyly teksere almaıdy. Osy máseleni sheshý maqsatynda oraldyq oqýshylar «SuGuard» dep atalatyn jańa júıe ázirlegen. Startap jaqynda Astanada ótken «alem.ai battle» baıqaýynda AI Young Talents (mektep oqýshylary) sanatynda jeńimpaz atandy.
Ideıa bastaýy
«SuGuard» jobasy kezdeısoq paıda bolmaǵan. Onyń negizinde naqty medısınalyq jáne áleýmettik másele jatyr. Joba avtorlarynyń jaqyn dosy qant dıabeti aýrýyna shaldyqqan. Onyń kúnde ıne salyp, qınalatynyn kórgen olar jańa glıýkometr oılap tabýdy kózdeıdi. Sóıtip, olar áýeli qant dıabetimen aýyratyn adamdar arasynda saýalnama júrgizgen. Nátıjesinde, kóp naýqastyń qandaǵy qant deńgeıin turaqty baqylaý kezinde qınalatyny anyqtalǵan.
Negizgi sebepter – qurylǵylardyń qymbattyǵy, test-jolaqtardyń turaqty qajet bolýy, eń bastysy aýyrsyný men psıhologııalyq qolaısyzdyq.
«Biz adamdardyń kópshiligi glıýkozany tek qajet kezde ǵana ólsheıtinin baıqadyq. Al turaqty monıtorıngtiń bolmaýy asqynýlarǵa alyp kelýi múmkin», deıdi jobanyń negizin qalaýshy, Oral qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 11-synyp oqýshysy Bekarys Mahsot.
Osydan soń komanda qoljetimdi, aýyrtpalyqsyz jáne zamanaýı tehnologııaǵa negizdelgen sheshim ázirleýdi maqsat etipti.
Jobanyń ereksheligi
«SuGuard» jobasynyń basty artyqshylyǵy – ınvazıvti emes tásil qoldanýynda. Iаǵnı qurylǵy qan almaı-aq, aǵzadaǵy fızıologııalyq kórsetkishter arqyly glıýkoza deńgeıin anyqtaı alady. Startap avtorlarynyń oqýshylar ekeni jobanyń qunyn odan saıyn arttyra túsedi. О́ıtkeni olar kúrdeli medısınalyq máseleni erte baıqap, soǵan qal-qaderlerinshe naqty ári paıdaly sheshim usyna alǵan.
«Júıeniń jumysy jaryq arqyly ólsheý ádisine negizdelgen. Qurylǵydaǵy arnaıy sensor terige ınfraqyzyl sáýle jiberedi. Qandaǵy qant mólsheri kóbeıgen saıyn, aǵza bul sáýleni sál ózgeshe qaıtarady. Iаǵnı shaǵylǵan jaryqtyń kúshi qant deńgeıine baılanysty ózgeredi. Qurylǵy osy jaryqty qabyldap qana qoımaı, teri temperatýrasyn da ólsheıdi. О́ıtkeni aǵzadaǵy zat almasý úderisi temperatýraǵa áser etedi, al bul kórsetkish nátıjeni dálirek anyqtaýǵa kómektesedi. Jınalǵan barlyq málimet qurylǵy ishindegi shaǵyn basqarý júıesine túsedi de, arnaıy esepteý úlgisi arqyly óńdeledi. Bul úlgi jaryq pen temperatýra arasyndaǵy baılanysty saralap, qandaǵy qant deńgeıiniń shamasyn shyǵarady», deıdi Bekarys Mahsot.
Taǵy bir mańyzdy erekshelik qurylǵyǵa jasandy ıntellekt engizilgen. Júıe ýaqyt óte kele paıdalanýshynyń jeke kórsetkishterine beıimdelip, nátıjelerdiń dáldigin arttyra túsedi.
Qosymsha qalaı jumys isteıdi?
Qurylǵydan alynǵan barlyq málimet mobıldi qosymshaǵa jiberiledi. Qosymsha tek nátıjeni kórsetýmen shektelmeıdi, sonymen qatar tolyq analıtıkalyq platforma retinde jumys isteıdi.
Paıdalanýshy birinshiden, glıýkoza deńgeıiniń ózgeris dınamıkasyn baqylaı alady, ekinshiden, grafıkter men statıstıkany kóredi, úshinshiden, densaýlyq jaǵdaıyna qatysty usynystar alady.
Jasandy ıntellekt algorıtmderi jınalǵan derekterdi taldap, qaýip faktorlaryn erte kezeńde anyqtaýǵa múmkindik beredi. Bul – sımptomdar aıqyn baıqalmaı turyp, aldyn alý sharalaryn qabyldaýǵa jol ashady.
Joba medısınalyq qurylǵylardy tolyq almastyrýdy kózdemeıdi, kerisinshe olardy tolyqtyratyn kómekshi qural retinde qarastyrylady.
Qazir «SuGuard» qurylǵysy jetildirý kezeńinde. Joba komandasy ólsheý dáldigin arttyrý maqsatynda derekter qoryn keńeıtip, algorıtmderdi damytý jumysyn júrgizip jatqan kórinedi. Startap avtorlarynyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta qurylǵyny yqshamdap, fýnksıonal kólemin keńeıtý, mobıldi qosymshany tolyq jetildirý, sondaı-aq medısınalyq mekemelermen birlesken testileýdi jalǵastyrý jospary bar. Startaptyń uzaq merzimdi maqsaty – qant dıabetin baqylaýdy barshaǵa qoljetimdi etip, adamdardyń ómir sapasyn jaqsartý.
Sarapshylardyń pikirinshe, mundaı bastamalar otandyq ǵylym men tehnologııanyń damýyna jańa serpin beredi. Mektep oqýshylarynyń osyndaı kúrdeli máselege sheshim usynýy jas býynnyń áleýetin kórsetedi. Eger joba tolyq jetildirilip, tájirıbede keńinen qoldanylsa, ol tek elimizde ǵana emes, halyqaralyq deńgeıde de suranysqa ıe bolýy múmkin.