«Oqysań ozarsyń, oqymasań tozarsyń» degen sózdi bala kezden estip óstik. Kópshilik úshin joǵary bilim alý turaqty jumys pen jaqsy tabysqa jetýdiń basty joly sanalady. Alaıda sońǵy jyldary eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı bul túsiniktiń ózgerip jatqanyn kórsetedi. Búginde keıbir jumysshy mamandyq ıeleri, onyń ishinde aýla sypyrýshylar men tazalyq qyzmetkerleri joǵary bilimdi mamandardan kóbirek jalaqy alatyn jaǵdaılar kezdesedi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
2025 jylǵy statıstıkalyq məlimetterge súıensek, aýla sypyrýshylardyń tabysy olardyń eńbek etetin salasyna baılanysty aıtarlyqtaı ózgeredi. Mysaly, memlekettik mekemelerdegi aýla sypyrýshylardyń ortasha jalaqysy shamamen 121 myń teńgeni qurasa, ken óndirý salasynda eńbek etetin qyzmetkerlerdiń tabysy 347 myń teńgege deıin jetken. Al óndiristik nysandar men qurylys alańdaryndaǵy keıbir tazalyq qyzmetkerleriniń jalaqysy 490 myń teńgege jýyqtaǵan.
Mundaı aıyrmashylyqtyń negizgi sebebi – eńbek naryǵyndaǵy suranys. О́ndiris oryndary men kenishterde jumys jaǵdaıy aýyr, densaýlyqqa zııandy əri kadr tapshylyǵy joǵary bolǵandyqtan, jumys berýshiler qyzmetkerlerdi ustap qalý úshin joǵary jalaqy usynýǵa məjbúr.
Jalaqym joǵary, qolǵa tıgende nege az?
Al qoǵamnyń damýyna tikeleı əser etetin muǵalimder, zerthanashylar, ekologtar, ınjenerler men zańgerlerdiń keıbir sanattary budan əldeqaıda tómen jalaqy alady. Məselen, bastaýysh synyp muǵalimderiniń eń tómengi jalaqysy 107 myń teńgeni quraǵan. Sonymen qatar keıbir zerthanashylar men ǵylymı qyzmetkerlerdiń aılyǵy 150-200 myń teńge kóleminde bolǵan.
Bul jaǵdaı eńbek naryǵyndaǵy taǵy bir mańyzdy məseleni kórsetedi. Jalaqy kólemi ərqashan mamannyń bilimine nemese qoǵam aldyndaǵy jaýapkershiligine qaraı belgilenbeıdi. Kóp jaǵdaıda ol naqty saladaǵy kadr tapshylyǵyna, jumys jaǵdaıyna jəne qarjylandyrý kózine təýeldi bolady. Jeke sektorda eńbek naryǵynyń zańdary basym bolsa, bilim berý men ǵylym salasyndaǵy kóptegen mekemeler memlekettik bıýdjet esebinen qarjylandyrylady.
Qazaqstanda eń tómengi jalaqy mólsheri ósýi múmkin
Sarapshylardyń pikirinshe, bul jerde aýla sypyrýshylardyń joǵary jalaqysyn synǵa alý orynsyz. Kerisinshe, olardyń eńbegi qoǵam úshin asa mańyzdy. Tazalyq bolmasa, jaıly orta qalyptaspaıdy. Məsele – basqa mańyzdy mamandardyń eńbeginiń laıyqty deńgeıde baǵalanbaýynda. Əsirese bilim berý men ǵylym salasyndaǵy jalaqy məselesi ózekti bolyp otyr.
Gaýhar ORAZǴALIEVA
EUÝ stýdenti